Zespół Sjogrena to patologiczna suchość. Dlaczego brakuje śliny i łez?

22.05.2019
Aktualizacja: 29.10.2019 08:24
Zespół Sjogrena objawia się suchością oczu
fot. Shutterstock

Zespół Sjogrena to druga co do częstości występowania choroba autoimmunologiczna po reumatoidalnym zapaleniu stawów. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia komórek ślinianek i gruczołów łzowych, co skutkuje ciągłym niedoborem śliny i łez. Ta nadmierna „suchość” wywołuje przykre, przewlekłe objawy. Dowiedz się, jak rozpoznać chorobę.

Zespół Sjogrena, zwany zespołem suchości, jest autoimmunologiczną chorobą przewlekłą, w której przebiegu uszkodzeniu ulegają komórki ślinianek oraz gruczołów łzowych. 

Wyróżnia się pierwotny zespół Sjogrena, którego przyczyna pozostaje nieznana oraz wtórny zespół Sjogrena, który może występować w przebiegu innych chorób, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, wirusowe zapalenie wątroby. 

Nazwa „zespół Sjogrena” pochodzi od nazwiska Henrika Sjögrena, który opisał schorzenie w 1933 roku.

Przyczyny zespołu Sjogrena

Dokładna przyczyna zespołu Sjogrena jest nieznana. Wiadomo natomiast, że do jego występowania przyczyniają się czynniki genetyczne. Przypuszcza się również, że przyczyną mogą być zakażenia wirusowe. 

Zespół Sjogrena jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym, co oznacza, że organizm wytwarza przeciwciała przeciwko własnym białkom. 

Objawy zespołu Sjogrena

Objawy zespołu Sjogrena dzieli się na gruczołowe, czyli te, które zależą od zmian w obrębie gruczołów łzowych, ślinowych i innych, oraz objawy pozagruczołowe.

Objawy gruczołowe to przede wszystkim zapalenie gruczołów łzowych, które powoduje niedostateczne wydzielanie łez i prowadzi do „suchego” zapalenia spojówek i rogówki. Chorym zaczynają towarzyszyć takie objawy jak uczucie „piasku” pod powiekami, pieczenie, światłowstręt. Natomiast niedostateczne wydzielanie śliny powoduje suchość w jamie ustnej i szybko postępującą próchnicę zębów. U chorych obserwuje się często powiększenie ślinianek przyusznych lub podżuchwowych, które mogą być również bolesne.

Objawy niegruczołowe dotyczą różnych narządów, występują rzadziej niż objawy gruczołowe. Chorzy na zespół Sjogrena mogą mieć problemy z układem oddechowym, co jest wynikiem braku wydzieliny śluzowej w drogach oddechowych i powstawania nacieków zapalnych w obrębie płuc. Dochodzi wtedy do częstych zakażeń, a objawom może towarzyszyć zapalenie ucha środkowego. Niedostateczna ilość śliny przyczynia się również do trudności z przeżuwaniem i spożywaniem pokarmów. U chorych, u których zespół Sjorgena dotyczy układu pokarmowego, występują często bóle brzucha, nudności, a w badaniu endoskopowym widoczne jest zapalenie błony śluzowej żołądka. 

Zespołowi Sjogrena mogą towarzyszyć zmiany zapalne w obrębie wątroby i nerek, a także, co zdarza się często, niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto. 

Do innych objawów niegruczołowych zalicza się:

  • uczucie zmęczenia,
  • zaburzenia snu,
  • porażenie połowicze,
  • zapalenie rdzenia kręgowego,
  • ból i zapalenie stawów,
  • ból mięśni,
  • suchość skóry,
  • plamica,
  • objaw Raynauda (blednięcie i ból palców pod wpływem zimna),
  • suchość, świąd pochwy,
  • niedokrwistość.

Chorzy na zespół Sjogrena mają większe ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych – chłoniaków nieziarniczych, które występują w tej chorobie około 16 razy częściej niż w ogólnej populacji.

ZOBACZ: Zespół suchego oka: piecze, boli, drapie. Na czym polega? 

Diagnozowanie zespołu Sjogrena

Diagnozowanie zespołu Sjogrena opiera się na wynikach badań laboratoryjnych i specjalistycznych badaniach immunologicznych na obecność przeciwciał przeciwjądrowych. Niezbędna jest również konsultacja okulistyczna z oceną wydzielania łez i oceną uszkodzenia rogówki, a także biopsja gruczołów ślinowych, USG ślinianek.

Leczenie zespołu Sjogrena

Leczenie chorych z zespołem Sjogrena jest procesem złożonym i wymaga zwykle zaangażowania różnych specjalistów. Leczenie jest wieloletnie, obejmuje przyjmowanie sterydów, leków immunopresyjnych i leków objawowych, w tym tzw. sztucznych łez.

Ponieważ nieznana jest dokładna przyczyna zespołu Sjogrena, nie można go całkowicie wyleczyć. Istotą leczenia jest zatem doprowadzenie do remisji/wyciszenia objawów choroby.

Zobacz także

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; neuroedu.pl