Zapalenie tkanki tłuszczowej: guzy pod skórą, ból stawów i mięśni

24.06.2019
Aktualizacja: 02.10.2019 08:32
Zapalenie tkanki tłuszczowej na nodze
fot. Shutterstock

Zapalenie tkanki tłuszczowej to choroba powodowana martwicą komórek tłuszczowych. Do rozwoju zapalenia może dochodzić w wyniku zatrucia, zakażenia lub po urazie. Choroba objawia się bólem mięśni i stawów oraz występowaniem bolesnych guzków pod skórą. Na zapalenie tkanki tłuszczowej częściej chorują kobiety. Sprawdź, czy charakteryzuje się to schorzenie.

Zapalenie tkanki tłuszczowej (panniculitis) to odczyn zapalny powodowany martwicą komórek tłuszczowych. Zapalenie tkanki tłuszczowej występuje głównie w tkance podskórnej, czyli w wewnętrznej warstwie skóry, ale może objąć tkankę tłuszczową w każdej lokalizacji.

Tkanka tłuszczowa składa się ze zrazików otoczonych tkanką łączną, która z kolei zawiera naczynia krwionośne i limfatyczne oraz nerwy. Tkanka tłuszczowa chroni organizm przed urazami mechanicznymi i utratą ciepła, a jej komórki (adipocyty) zawierają tłuszcz: magazyn energii wykorzystywany w stanach jej niedoboru.

Przyczyny zapalenia tkanki tłuszczowej

Mechanizm powstawania zmian martwiczych w tkance podskórnej nie jest znany. Do czynników, które mogą wyzwalać objawy choroby zalicza się:

  • urazy mechaniczne i termiczne skóry oraz tkanki podskórnej, w tym umyślne, np. nacięcia, ukłucia;
  • zatrucie toksynami lub lekami;
  • wrodzone i nabyte zaburzenia biochemiczne – niedobór α1-antyproteazy (α1-antytrypsyny), wzmożona aktywność enzymów trzustkowych w surowicy;
  • zakażenia.

Zapalenie tkanki tłuszczowej występuje częściej u kobiet, ponieważ Panie mają więcej tkanki tłuszczowej. Choroba związana jest również z występowaniem antygenu HLA B8, typowym dla chorych na miastenię. Nie wyjaśniono dlaczego, ale wiadomo, że choroba towarzyszy czasami układowym chorobom tkanki łącznej, zespołom limfoproliferacyjnym, nowotworom, histiocytozie.

Objawy zapalenie tkanki tłuszczowej

Na początku choroby występują bóle mięśni i stawów, bolesne guzki w tkance podskórnej, stan podgorączkowy. Po kilku tygodniach powstają jednak blizny po guzkach, a czasami, przetoki z gęstą wydzieliną.

Zapaleniu tkanki tłuszczowej towarzyszyć mogą nieprawidłowości w pracy wątroby, trzustki, układu krwiotwórczego, patologie tkanki łącznej, błon surowiczych lub nerek, zespoły rozrostowe układu limfatycznego, zapalenie stawów, reumatyzm, toczeń rumieniowaty i nowotwory.

Jeśli zapalenie tkanki tłuszczowej jest odzielną/samodzielną chorobą, to mówi się wtedy o tzw. postaci izolowanej, która przebiega rzutami. Oznacza to, że objawy okresowo nasilają się i słabną. 

Wyróżnia się trzy okresy zapalenia tkanki tłuszczowej:

  1. Okres pierwszy: ostry proces zapalny, nacieki z granulocytów obojętnochłonnych, zawierających sfagocytowane cząsteczki tłuszczu
  2. Okres drugi: w nacieku histiocyty, przypominające typowe lipofagi, otoczone cząsteczkami tłuszczu
  3. Okres trzeci: włóknienie zmian

Zapalenie tkanki tłuszczowej może przejawiać się chorobą Vilanova (zapalenie dotyczy przegrody łącznotkankowej w tkance tłuszczowej), chorobą Webera-Christiana (zajęcie zrazików tkanki tłuszczowej, które zmieniają się w bolesne guzy występujące przede wszystkim w obrębie kończyn dolnych, rzadziej na tułowiu), postacią mieszaną, a także zapaleniem naczyń.

Rozpoznanie zapalenia tkanki tłuszczowej

Aby zdiagnozować zapalenie tkanki tłuszczowej należy w pierwszej kolejności wykonać badania laboratoryjne: OB, CRP, badania na leukocytozę, niedokrwistość (hematokryt, hemoglobina), a także badanie aktywności enzymu trzustkowego (lipaza).

Lekarz może również zlecić wykonanie RTG stawów, USG jamy brzusznej, badania histologicznego, badania moczu.

Leczenie zapalenia tkanki tłuszczowej

Leczenie choroby uzależnione jest od tego, czy zapalenie tkanki tłuszczowej ma postać izolowaną, czy też związane jest z innymi nieprawidłowościami, np. zmianami w trzustce, czy chorobami reumatycznymi.

Leczenie zapalenia tkanki tłuszczowej należy rozpocząć od leczenia choroby podstawowej. Jeśli natomiast choroba ma charakter izolowany (występuje samodzielnie), to chorym podaje się antybiotyki, glikokortykosteroidy i leki immunosupresyjne.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.