Zapalenie stawów może prowadzić do kalectwa. Jak rozpoznać objawy?

20.03.2018 14:58
Istnieje wiele rodzajów zapalenia stawów, ale najczęściej występuje zaledwie kilka z nich.
fot. Shutterstock

Zapalenie stawów to grupa chorób, których przebieg prowadzi do uszkodzenia stawów, ich zniekształcenia i ograniczenia ruchomości. Zapalenie stawów to stan wyjątkowo podstępny i przykry, może dać o sobie znać dopiero w okresie zaawansowania choroby. Szybkie podjęcie leczenia prowadzi przeważnie do zahamowania choroby, daje także możliwość powrotu do normalnej aktywności. Charakterystyczne objawy zapalenia stawów to ból, ograniczenie ruchomości, obrzęk i sztywność stawów. Jak rozpoznać zapalenie stawów?

Zapalenie stawów to termin określający grupę chorób powodujących bolesne dolegliwości ze strony stawów. Choć zapalenie stawów kojarzy się z osobami w podeszłym wieku, to schorzenie dotyczy naprawdę wielu osób, w tym dzieci i młodych dorosłych. Do głównych objawów zapalenia stawów należą: sztywność i ból jednego lub kilku stawów, a także trzeszczenie czy strzelanie w stawach oraz wyraźne ograniczenie możliwości poruszania się. Zapalenie objawia się także zaczerwienieniem, obrzękiem i ociepleniem okolicy chorego stawu.

Chociaż chorób z grupy zapalenia stawów jest bardzo wiele, to można wyróżnić kilka najczęściej występujących. Ich przyczyny nie zawsze są znane, przypuszcza się, że zapalenie stawów należy do chorób autoimmunologicznych. To również grupa chorób, które często nawiedzają członków jednej rodziny.

Zapalenie stawów jest groźne, może bowiem prowadzić do trwałego kalectwa. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie objawów i wdrożenie leczenia hamującego postęp choroby. To w wielu przypadkach jedyna metoda do zachowania ruchomości stawów i pozbycie się bólu. Odpowiednie leczenie pomaga także zachować codzienną aktywność fizyczną.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Reumatoidalne zapalenie stawów to zapalna choroba przewlekła atakująca nie tylko stawy, ale także inne narządy. Do rozwoju choroby dochodzi, gdy z niewiadomych powodów rozpoczyna się proces zapalny wewnątrz stawu. Gdy dochodzi do powiększania się procesu zapalnego, uszkodzeniu ulegają chrząstki, kości, więzadła i ścięgna.

Charakterystycznym objawem choroby jest ból i obrzęk stawów rąk i stóp oraz sztywność i trudności z poruszaniem się. W późniejszym okresie pojawia się także trwały ból czy tkliwość stawu na ucisk, a nawet deformacja stawów. Nieleczona choroba prowadzi często do niesprawności i uszkodzenia wielu narządów, a w drastycznych przypadkach nawet do zgonu.

Przyczyny występowania reumatoidalnego zapalenia stawów nie są znane, przyjmuje się jednak, że do choroby predysponuje obciążenie dziedziczne (występowanie w rodzinie), zakażenia, przewlekły stres, a nawet płeć — kobiety chorują znacznie częściej.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów polega najczęściej na stosowaniu leków modyfikujących przebieg choroby (LMPCh). Szybkie wdrożenie leczenia umożliwia zahamowanie choroby i uniknięcie niesprawności. Oprócz leczenia farmakologicznego niezwykle ważne jest wdrożenie rehabilitacji, która w dużej mierze pomaga utrzymać sprawność. W niektórych przypadkach dotyczących zaawansowanej postaci choroby wymagana jest interwencja chirurga. Niestety choroba rozwija się wyjątkowo podstępnie. Początek może zostać niezauważony, natomiast pierwsze, poważne objawy mogą świadczyć już o zaawansowaniu reumatoidalnego zapalenia stawów.

Reaktywne zapalenie stawów

Reaktywne zapalenie stawów to zapalna choroba stawów, której przyczyną jest wcześniejsza infekcja — najczęściej układu pokarmowego lub narządów płciowych. To miejscowa odpowiedź układu odpornościowego na bakterie obecne w stawach objawiająca się stanem zapalnym. Reaktywne zapalenie stawów może dotykać wyłącznie jednego lub kilku stawów, zazwyczaj dotyka kończyny dolne.

Objawy reaktywnego zapalenie stawów, w tym stan zapalny, pojawiają się zazwyczaj po 4 tygodniach od infekcji, która sama w sobie może być łagodna. Głównym objawem choroby jest ból jednego lub kilku stawów, zazwyczaj kończyn dolnych, któremu nierzadko towarzyszy ból pleców, krzyża i pośladków, a także (stosunkowo rzadko) ból pięt połączony z ich obrzękiem.

Na podeszwach może także pojawiać się wysypka i łuszczenie skóry. W niektórych przypadkach pojawiają się także zmiany skórne na dłoniach i paznokciach, a także afty na języku i błonie śluzowej jamy ustnej. Co więcej, na narządach płciowych mogą pojawić się zmiany w postaci nadżerek, pęcherzyków i plamek, a także ból podczas oddawania moczu i wyciek z cewki moczowej.

Leczenie reaktywnego zapalenia stawów w niezaawansowanej fazie choroby polega głównie na podawaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w późniejszym etapie wprowadza się także glikokortykiosteroidy doustnie i w postaci zastrzyków dostawowych. Leki reumatyczne wprowadza się w momencie, gdy dotychczas stosowane leczenie okazało się nieskuteczne. W bardzo ciężkich przypadkach stosuje się także leki biologiczne (infliksymab, etanercept).

Zobacz także

Łuszczycowe zapalenie stawów

Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) występuje u ok. 1/3 chorych na łuszczycę. Choroba ujawnia się najczęściej u osób z wcześniej rozpoznaną łuszczycą lub pojawia się równocześnie ze zmianami skórnymi. Rzadko zdarza się, by łuszczycowe zapalenie stawów występowało bez zmian skórnych.

Choroba objawia się przewlekłym zapaleniem stawów, a czasami obejmuje także inne partie ciała, takie jak oczy i serce. Przeważnie ma łagodną postać, choć jej przebieg może być ciężki i wtedy dochodzi najczęściej do zniszczenia stawów i niesprawności.

Do objawów łuszczycowego zapalenia stawów zaliczyć można ból, sztywność oraz obrzęk jednego lub kilku stawów z ograniczeniem ich ruchomości. Choroba może manifestować się także zapaleniem przyczepów ścięgnistych, czyli miejscy przyczepu do kości ścięgien, więzadeł i torebek stawowych. Odczuwalne są wtedy dolegliwości bólowe pięty i kręgosłup. Łuszczycowemu zapaleniu stawów może towarzyszyć także dna moczanowa, zwłaszcza przy rozległych zmianach skórnych. W zaawansowanej fazie choroby może dojść do deformacji stawów.

Leczenie łuszczycowego zapalenia stawów ma na celu zahamowanie postępu choroby i umożliwienie normalnego funkcjonowania. Kluczowe jest jak najszybsze wdrożenie leczenia, ponieważ zbyt długa zwłoka może prowadzić do unieruchomienia chorego. Najskuteczniejszą metodą leczenia jest połączenie stosowania leków oraz regularna rehabilitacja. Oprócz leczenia dermatologicznego, gdy na skórze występują zmiany łuszczycowe, konieczne jest także leczenie reumatologiczne.

W leczeniu łuszczycowego zapalenia stawów stosuje się najczęściej niesteroidowe leki przeciwzapalne, które u wielu osób wystarczają do opanowania rozwoju choroby. Bardziej zaawansowana choroba wymaga stosowania glikokortykosteroidów podawanych do wnętrza zajętego stawu, a także leków modyfikujących działanie układu odpornościowego (np. metotreksat) i leków biologicznych.

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów to choroba reumatyczna, która występuje u dzieci i młodzieży przed 16. rokiem życia. Charakterystyczne dla choroby jest uszkodzenie nie tylko stawów, ale także kości, mięśni, skóry, ścięgien, narządu wzroku i narządów wewnętrznych. Choroba może być przyczyną zaburzeń wzrastania całego organizmu (niskorosłości), a także zahamowania lub przyspieszenia wzrastania poszczególnych kości.

Leczenie młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów polega na podawaniu leków hamujących rozwój choroby, w tym proces zapalny. Leki powstrzymujące chorobę to tzw. leki modyfikujące przebieg choroby oraz leki biologiczne.

Wirusowe zapalenie stawów

Wirusowe (septyczne) zapalenie stawów to choroba wywołana przez wirusy, przebiegająca najczęściej pod postacią zapalenia obejmującego kilka stawów, zwykle symetrycznym. To choroba stosunkowo często występująca, szczególnie w przebiegu różyczki, świnki, HIV, HBV, HCV i chorobie Epstein-Barra.

Choroba objawia się przede wszystkim zaczerwienieniem i obrzękiem stawów, a także ociepleniem tej okolicy. Objawy mogą przypominać reumatoidalne zapalenie stawów. Leczenie wirusowego zapalenia stawów jest objawowe, na zakażenie wirusem nie podaje się antybiotyków. W leczeniu stosuje się natomiast niesteroidowe leki przeciwzapalne. Zaleca się ponadto odpoczynek. Objawy zapalenia stawów powinny ustąpić samoistnie w momencie, gdy choroba podstawowa zacznie ustępować.

Bakteryjne zapalenie stawów

Bakteryjne (septyczne) zapalenie stawów wywoływane jest przez bakterie. To najszybciej postępujące schorzenie, wywołujące uszkodzenie stawów. Często dotyczy chorych na reumatoidalne zapalenie stawów, obejmuje zwykle jeden z dużych stawów, na przykład kolanowy, biodrowy czy barkowy. Jest to trudna do leczenia choroba, dlatego nawet pomimo zaawansowanej terapii, u wielu chorych może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia stawu.

Do objawów bakteryjnego zapalenia stawów zalicza się ból, obrzęk, zaczerwienienie i nadmierne ocieplenie skóry w okolicy stawu, a także ograniczenie jego ruchomości. W przebiegu zapalenia może także wystąpić gorączka i przyspieszone bicie serca oraz zmniejszenie apetytu i rozdrażnienie.

Aby potwierdzić zakażenie bakteryjne, należy wcześniej pobrać próbkę płynu stawowego i poddać ją badaniu mikrobiologicznemu. Właściwe rozpoznanie jest kluczowe w odpowiednim zaplanowaniu leczenia, które polega głównie na podawaniu antybiotyków dożylnie przez ok. dwa tygodnie, a następnie doustnie przez podobny czas.

Zobacz także

Źródło: lek. med. Magdalena Wiercińska, Reaktywne zapalenie stawów (reumatologia.mp.pl/choroby); lek. Zofia Guła, dr med. Mariusz Korkosz, Reumatoidalne zapalenie stawów (reumatologia.mp.pl/choroby); lek. Zofia Guła, dr med. Mariusz Korkosz, Łuszczycowe zapalenie stawów (reumatologia.mp.pl); lek. Mateusz Bednarczyk, Bakteryjne zapalenie stawów - przyczyny, objawy i leczenie (wylecz.to/pl/choroby/uklad-kostno-stawowy)

_______

zdrowie.radiozet.pl/nk