Rwa kulszowa: promieniujący ból od pleców aż do stopy. Jak ją leczyć?

26.02.2018
Aktualizacja: 13.06.2019 09:43
Rwa kulszowa to promieniujący ból pleców
fot. Fotolia

Rwą kulszową określa się ból promieniujący od lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa i pośladka do tylnej części uda i podudzia aż do stopy. To ból wyjątkowo dokuczliwy i utrudniający normalne funkcjonowanie. Rwie kulszowej mogą towarzyszyć takie objawy jak zaburzenia czucia lub osłabienie mięśni. Leczenie rwy kulszowej bywa problematyczne, bo problem powraca. Dowiedz się, jakie są przyczyny występowania rwy kulszowej i jak ją leczyć.

Rwa kulszowa to częsta, choć wyjątkowo nieprzyjemna przypadłość. Rwa charakteryzuje się silnym bólem w dolnej części kręgosłupa, który promieniuje najczęściej do pośladka i dalej wzdłuż tylnej części nogi, aż do stopy i jej palców. Atak rwy kulszowej potrafi na jakiś czas wyrwać człowieka z jego codzienności. Normalne poruszanie się staje się bowiem niemożliwe.

Rwa kulszowa może pojawiać się różnych powodów, nawet po przeciążeniu kręgosłupa spowodowanym ćwiczeniami, noszeniem ciężkich przedmiotów lub zaawansowaną ciążą. Ból nasila się przy każdym ruchu, nawet próbie wyprostowania pleców. Rwa szczególnie dokucza w nocy, dlatego, gdy występuje regularnie, warto odwiedzić lekarza i porozmawiać o sposobie leczenia. 

Spis treści:

Rwa kulszowa: przyczyny

Nerw kulszowy to największy nerw w ciele człowieka. Powstaje z połączenia kilku korzeni nerwowych wychodzących z kanału kręgowego odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Nerw biegnie dalej przez pośladek, wzdłuż nogi. Choć do urazu czy uciśnięcia nerwu kulszowego może dojść w każdym miejscu, to najczęstszą przyczyną rwy kulszowej jest ucisk na korzenie nerwowe w kanale kręgowym przez fragment krążka międzykręgowego (zapalenie korzonków) lub zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i wypadnięcie krążka międzykręgowego (dysku).

Częstą przyczyną ostrej rwy kulszowej jest ucisk na korzenie nerwowe przez zwyrodniały krążek międzykręgowy. Sam proces zwyrodnieniowy krążków rozpoczyna się już w okresie dojrzewania i postępuje z wiekiem. Nazywany jest inaczej dyskopatią. Na skutek nadmiernego przeciążenia kręgosłupa dochodzi do nasilenia zmian zwyrodnieniowych, wtedy pojawia się ból w dolnej części kręgosłupa, do którego może dołączyć ból promieniujący wzdłuż korzeni nerwowych. Ból promieniuje zazwyczaj do pośladka i dalej wzdłuż tylnej części uda i podudzi aż do samej stopy i palców. Są to typowe objawy ostrej rwy kulszowej.

Do rwy kulszowej może dochodzić także na skutek skrzywienia kręgosłupa lub nieprawidłowej budowy miednicy. Rwa przytrafia się kobietom w zaawansowanej ciąży, u których dochodzi do przesunięcia się środka ciężkości i niewłaściwego obciążenia kręgosłupa. Wiele ciężarnych kobiet odczuwa bóle krzyża, jednak ból promieniujący do pośladka, nogi, a nawet stopy świadczy o ataku rwy kulszowej. 

Ból promieniujący od pachwiny do przedniej powierzchni uda i sięgający aż do kolana świadczy o rwie udowej, która spowodowana jest naciskiem na nerw udowy lub na jego korzenie. 

Rwa kulszowa: objawy

Rwa kulszowa może mieć gwałtowny początek spowodowany na przykład urazem lub przeciążeniem kręgosłupa. Może także rozwijać się stopniowo, wtedy dolegliwości bólowe promieniują na inne części ciała. W większości przypadków początkiem rwy kulszowej jest ból na odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa

W zależności od tego, który z korzeni został uciśnięty, ból może promieniować w dół do pośladka, tylnej lub bocznej części uda, do podudzia, stopy i jej palców. Ból może zatem rozprzestrzeniać się na całej długości nerwu kulszowego, może także obejmować pewien obszar, na przykład kręgosłup, pośladek i udo. W przypadku rwy udowej ból może promieniować od pachwiny do przedniej i bocznej części uda oraz kolana. 

Objawy towarzyszące rwie kulszowej:

  • osłabienie mięśniowe;
  • zaburzenia czucia (drętwienie, mrowienie);
  • silna rwa kulszowa może wywoływać problemy z wypróżnianiem i oddawaniem moczu.

Zgłoś się do lekarza, gdy rwie kulszowej towarzyszy: osłabienie siły mięśniowej kończyny (niemożność zgięcia lub wyprostowania stopy, nogi, palców), zaburzenie czucia na skórze, problem z oddawaniem moczu lub defekacją. 

Rwa kulszowa: diagnoza

Lekarz diagnozuje rwę kulszową na podstawie wywiadu z pacjentem dotyczącym umiejscowienia bólu, jego natężenia, częstości występowania. Istotne są także informacje na temat stylu życia, wykonywanego zawodu, aktywności fizycznej lub przebytych chorób. 

Lekarz ocenia także siłę mięśniową i odruchy dolnej części ciała oraz uczucie i napięcie korzeni nerwowych. Badanie polega na unoszeniu kończyn w pozycji leżącej, ich zginaniu i prostowaniu, a także wywoływaniu wrażeń czuciowych poprzez dotykanie skóry tępym i ostrym przyrządem.

Lekarz może zlecić dodatkowe badania, jeśli podejrzewa zmianę nowotworową lub zapalną w obrębie kręgosłupa lub gdy rwie kulszowej towarzyszą objawy neurologiczne. To podstawowych badań należą: rentgen, tomografia kręgosłupa, rezonans magnetyczny.

Zagłosuj

Masz ataki bólu pleców, nóg, pośladków?

Liczba głosów:

Rwa kulszowa: leczenie

Rwa kulszowa wymusza natychmiastowe odciążenie kręgosłupa. Osoba odczuwająca ból powinna pozostać w łóżku w pozycji leżącej na boku, ze zgiętymi nogami w stawach kolanowym i biodrowym. Można także położyć się na plecach i podłożyć pod kolana poduszki. Po 1-2 dniach powinna nastąpić poprawa. Jeśli ból będzie się nasilał, konieczna będzie wizyta u lekarza. 

Ulgę w bólu mogą przynieść także środki przeciwbólowe, na przykład te zawierające ibuprofen. Poleca się także stosowanie miejscowo maści przeciwbólowych, rozgrzewających lub okładów chłodzących. Silny ból wymaga konsultacji z lekarzem, który może przepisać silniejsze środki przeciwbólowe, nawet w formie zastrzyków.

Fizykoterapia i rehabilitacja to podstawowe kroki w leczeniu zachowawczym rwy kulszowej. Oprócz ćwiczeń fizycznych pacjent może korzystać z zabiegów fizjoterapeutycznych, takich jak przezskórna elektrostymulacja (TENS), ultradźwięki czy ciepło i krioterapia. Nie są to jednak zabiegi wskazane dla wszystkich chorych, dlatego program ćwiczeń i ewentualne zabiegi powinny być dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta.

Leczenie operacyjne jest ostatecznością. Przeprowadzane jest u zaledwie 2-10 proc. pacjentów z rwą kulszową. Wskazaniem do zabiegu operacyjnego jest przede wszystkim niedowład kończyn towarzyszący rwie kulszowej, a także zatrzymanie moczu i zaburzenia czucia. Stwierdzenie ropnia lub guza w kanale kręgowym oraz niestabilnego złamania kręgosłupa to wskazania do przeprowadzenia pilnej operacji. 

Przebieg operacji zależy od wskazania. O przyczynach rwy kulszowej i metodach leczenia należy rozmawiać z lekarzem prowadzącym.

Rozlicz PIT i pomóż dzieciom z Fundacji Radia ZET. Ściągnij darmowy program

Źródło: lek. med. Wojciech Pietraszko, Rwa kulszowa, Oddział Kliniczny Neurochirurgii i Neurotraumatologii Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Uniwersytecki w Krakowie (neurologia.mp.pl/choroby)