Zapalenie kaletki maziowej: co robić, gdy pojawi się ból i obrzęk?

09.10.2020
Aktualizacja: 09.10.2020 18:07
Zapalenie kaletki maziowej
fot. Shutterstock

Łokieć ucznia i kolano praczki to potoczne nazwy bardzo bolesny stanów związanych z przeciążeniem lub urazem kaletki maziowej. Ból, ograniczenie ruchomości, obrzęk łokcia, kolana, pięty może wskazywać na stan zapalny, który często wymaga konsultacji z lekarzem. Jak leczyć zapalenie kaletki maziowej domowym sposobem? Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Zapalenie kaletki maziowej (bursitis) to stan, który charakteryzuje się jej przerostem, obrzękiem i nadmiarem produkcji płynu, co pod wpływem ucisku objawia się bólem. Do zapalenia kaletki maziowej dochodzi w wyniku przeciążenia, urazu lub choroby zakaźnej.

Spis treści:

Kaletki maziowe to struktury lub ''przestrzenie'' wypełnione błoną maziową. Występują w organizmie człowieka w okolicach zarówno wypukłości kostnych, takich jak wyrostki czy krętarze, jak i między kośćmi, ścięgnami i mięśniami. Wyróżnia się ich aż ponad 150, a ich głównym zadaniem jest ułatwianie ruchu układu mięśniowo-szkieletowego poprzez ślizg struktur między sobą.

Zapalenie kaletki maziowej: przyczyny

Najczęstszą przyczyną zapalenia kaletki maziowej jest jej długotrwały ucisk pomiędzy twardą powierzchnią a kośćmi. Typowym przykładem jest opieranie łokci o biurko lub praca na kolanach. Ciągły ruch powtarzany w tej samej, często niekomfortowej pozycji, np. w uniesieniu rąk do poziomu barków lub ponad głowę, również może doprowadzić do zapalenia kaletki.

Drugą, równie częstą przyczyną jest uraz, gwałtowny silny ucisk na kaletkę. Mówimy wtedy o zapaleniu ostrym, do którego będziemy zaliczać również, np. zapalenie infekcyjne.
Inne przyczyny to ogólnoustrojowe stany zapalne, choroby reumatoidalne, zapalne stawów, choroby zwyrodnieniowe, cukrzyca, AIDS.

Typowe miejsca zapalenia kaletek posiadają swoje potoczne nazwy: łokieć ucznia, kolano praczki lub duchownego.

Zapalenie kaletki maziowej występuje w każdym wieku, jednak osoby starsze spotykają się z tym problemem znacznie częściej ze względu na choroby zwyrodnieniowe oraz inne choroby przewlekłe.

Zapalenie kaletki maziowej: objawy

Wyróżnia się dwa typy zapaleń: ostre i przewlekłe, które różnią się objawami.

Zapalenie ostre charakteryzuje się bólem przy dotyku zapalonej kaletki i jej okolicy. Powoduje on przede wszystkim ograniczenie ruchu.

Przewlekłe zapalenie często przebiega bez bólu. Kaletka staje się gruba i obrzęknięta, mówimy wtedy, że przerasta.

Istotnym objawem, na który warto zwrócić uwagę jest również pojawienie się rumienia, zaczerwienienia i zwiększona ciepłota skóry bezpośrednio nad i w okolicy zapalonej kaletki.

Zapalenie kaletki maziowej: diagnozowanie

Rozpoznanie zapalenia kaletki maziowej stawia się na podstawie objawów klinicznych, jednak diagnostyka obrazowa niewątpliwie odgrywa rolę w leczeniu. Diagnostyka RTG pomaga wykluczyć ewentualne złamania w przypadku obrzęku i bólu po urazie, USG daje możliwość oceny tkanek w badaniu dynamicznym a rezonans magnetyczny jest niezbędny do oceny kaletek głębokich.

Nakłucie kaletki w celu pobrania płynu do badań laboratoryjnych pozwala rozpoznać podłoże infekcyjne choroby.

Zapalenie kaletki maziowej: leczenie

Większość zapaleń kaletek mija samoczynnie jednak warto stosować różne metody leczenia zachowawczego. Obejmuje ono odpoczynek, chłodzenie, stosowanie opatrunku uciskowego oraz uniesienie kończyny chorej. Należy unikać pozycji i ruchów wywołujących dolegliwości a jeśli są one konieczne zawodowo trzeba pomyśleć o odpowiednim zabezpieczeniu w postaci miękkiej wyściółki, pianki chroniącej miejsca codziennego ucisku.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są lekami pierwszego wyboru w rozpoczęciu leczenia. W kolejnym etapie lub w przypadku kaletek głębokich opcją leczenia są zastrzyki z lekiem sterydowym oraz miejscowo znieczulającym.

Należy pamiętać jednak, że podanie leku sterydowego do kaletki może wiązać się z powikłaniami, takimi jak zapalenie septyczne i zanik skóry. Zniesienie bólu może być powodem opóźnienia postawienia odpowiedniego rozpoznania co może być przyczyną np. miejscowego uszkodzenia ścięgien, spotykanego w leczeniu zapalenia kaletki podbarkowej. W przypadku leczenia stanów przewlekłych podanie kortykosteroidów nie jest dobrym rozwiązaniem a liczne badania wykazują brak korzyści.

Ważną rolę w procesie leczenia odgrywa również właściwie prowadzona rehabilitacja, zapewniająca utrzymanie prawidłowych zakresów ruchu w stawie oraz wzmocnienie siły mięśni okolicy kaletki. Unieruchomienie z powodu bólu może np. prowadzić do atrofii mięśni i tzw. zamrożenia barku.

Pamiętajmy również, że w przypadku chorób ogólnoustrojowych, wywołujących zapalenia kaletek właściwym leczeniem jest leczenie choroby podstawowej.

W większości przypadków leczenie ambulatoryjne jest wystarczające i przynosi dobre efekty. Natomiast zapalenie nie poddające się leczeniu zachowawczemu jest wskazaniem do operacyjnego wycięcia kaletki.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Autor: lek. Bartosz Dominik, lekarz rezydent w Carolina Medical Center, klinice ortopedii, rehabilitacji i medycyny sportowej