Ćwicz, by mieć zdrowe kolana. Co szkodzi stawom kolanowym?

19.06.2020
Aktualizacja: 19.06.2020 10:59
Problem z kolanami? ćwicz, by utrzymać je w zdrowiu
fot. Shutterstock

Dlaczego aktywność fizyczna jest tak istotna w przypadku stawów kolanowych? Co najbardziej szkodzi stawom kolanowym? Jaki sport uszkadza kolana?

Kolano stanowi ważny element układu kostno-stawowego. Jeśli nie działa ono prawidłowo, mamy problem z normalnym funkcjonowaniem. Pojawia się ból, który uniemożliwia nam wysiłek statyczny i kinetyczny, zaczynamy inaczej chodzić, co odbija się negatywnie m.in. na kręgosłupie i stawie biodrowym. Nieleczone dolegliwości przyczyniają się do powstania trwałych zmian w układzie kostno-stawowym, które mogą prowadzić do niepełnosprawności i długotrwałego leczenia.

Co jest najczęstszą przyczyną problemów ze stawami kolanowymi?

Większość osób myśli, że problemy z kolanami to przede wszystkim efekt wypadków komunikacyjnych oraz nadmiernej aktywności fizycznej. Zaskoczy ich z pewnością informacja, że najczęstszą przyczyną urazów kolana jest... siedzący tryb życia. Potwierdza to Mateusz Janik, lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu z Carolina Medical Center w Gdańsku: – Nasz organizm uwielbia ruch, a kolano – przez swoją budowę – jest wręcz od niego uzależnione. Dlatego do ortopedy trafiają coraz częściej osoby bardzo młode, a ich problemy z kolanami nie są wynikiem urazów sportowych, ale... siedzącego trybu życia.

Potwierdza to również Marcin Mikulicz, lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu z Carolina Medical Center w Gdańsku: – Dużym problemem są ludzie, również młodzi, u których dochodzi do urazów chrząstki, wynikających z... braku jakiejkolwiek aktywności fizycznej. Operacje rekonstrukcji chrząstki stawowej kolana u 20-latków nie są dziś niestety niczym unikatowym.

Brak ruchu, nadwaga i otyłość oraz palenie papierosów – te czynniki przyczyniają się do problemów ze stawami kolanowymi. Zbyt duża waga obciąża kolana, brak ruchu oraz palenie papierosów sprawiają, że obniża się poziom tlenu w organizmie, co negatywnie wpływa na chrząstkę stawową i uniemożliwia jej prawidłową regenerację. Staw kolanowy nie lubi też przeciążeń statycznych, czyli np. pracy stojącej, oraz urazów.

Jaka aktywność fizyczna przyczynia się najbardziej do urazów kolana?

Do urazów stawów kolanowych dochodzi również podczas uprawiania sportu, nie tylko zawodowego, ale również amatorskiego. Zdaniem ortopedów, stosunkowo dużo kontuzji kolana (zwłaszcza urazów skrętnych) pojawia się podczas:

  • gry w piłkę nożną,
  • siatkówki,
  • koszykówki,
  • piłki ręcznej.

We wszystkich tych dyscyplinach sportowcy dużo biegają oraz robią sporo wyskoków. Ryzyko kontuzji zwiększa się, gdy zawodnicy grają na sztucznych, twardych nawierzchniach z dobrą przyczepnością.

Co najczęściej psuje się w stawie kolanowym?

W stawie kolanowym może dojść m.in. do:

  • uszkodzenia chrząstki stawowej (najczęstsze u osób starszych),
  • uszkodzenia łąkotek (najczęstsze u osób młodszych),
  • uszkodzenia układu więzadłowego (najczęstsze u osób młodszych),
  • złamania śródstawowego,
  • zwyrodnienia w stawu kolanowego, tzw. gonartroza (proces powodujący destrukcję przede wszystkim chrząstki stawowej, może wystąpić nie tylko u starszych, lecz również młodszych pa-cjentów).

Zwyrodnienia stawów kolanowych są bardzo niebezpieczne i mogą wiązać się także ze zniekształceniami, gdy do uszkodzeń chrząstki stawowej dojdą uszkodzenia i zniekształcenia kostne

Ważne

Zachodzące w kolanie zmiany zwyrodnieniowe postępują szybko i... same się nie naprawią. Im dłużej zwlekamy, tym bardziej skomplikowane leczenie może nas czekać.

Co zrobić, by kolana były zdrowe, jak najdłużej?

Odpowiedz jest prosta: aktywność fizyczna. Odpowiednia aktywność fizyczna. Potwierdza to dr n. med. Piotr Wiśniewski, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu z kliniki Carolina Medical Center w Gdańsku: – Aktywność fizyczna jest niezbędna dla naszego organizmu, ale sport rekreacyjny musimy uprawiać z głową. Rodzaj uprawianej dyscypliny należy dobrać do wieku, a obciążenia do naszych aktualnych możliwości (wydolności). Najlepsza rekreacja to ćwiczenia wykonywane co drugi dzień: taki tryb pozwala tkance mięśniowej na regenerację (w odróżnieniu od wysiłku fizycznego codziennego).

Co to oznacza? Na przykład osoby po 40. roku życia powinny jeździć na rowerze, pływać (stylem grzbietowym lub kraulem – żabka nie jest zalecana), uprawiać nordic walking, codzienną gimnastykę lub aerobik stretchingowy. W ich przypadku forsowne spacery, bieganie, gry zespołowe czy zajęcia typu crossfit i aerobik stepowy nie powinny być dominującymi formami ruchu.

Dlaczego ruch jest potrzebny stawom kolanowym?

  1. Dzięki aktywności fizycznej staw się szybciej regeneruje. Podczas codziennych czynności rucho-wych angażowana jest tylko niewielka część stawu, co może prowadzić do patologii. Ćwiczenia zapewniają ukrwienie całego stawu, sprawiają, że jest on dobrze odżywiony i nawodniony i szybciej się regeneruje.
  2. Ruch pomaga poprawić gospodarkę wapniową kości i spowolnić proces utraty masy kostnej, który zaczyna się po 30. roku życia. Aktywność fizyczna zapobiega osteoporozie i zmniejsza ry-zyko złamań kostnych śródstawowych.
  3. Dzięki aktywności fizycznej możemy utrzymać prawidłową masę ciała i tym samym odciążyć stawy kolanowe, a także poprawić siłę ścięgien i ich przyczepów do kości, co zmniejsza liczbę kontuzji okołostawowych.
  4. Ruch aktywuje receptory czucia głębokiego, znajdujące się m.in. w ścięgnach, torebkach sta-wowych i mięśniach, odpowiadające za prawidłową koordynację ruchu, co jest szczególnie istotne u osób starszych.

Źródło: Carolina Medical Center w Gdańsku