Zamknij

Kręgozmyk utrudnia codzienne życie. Co to jest i jak leczy się tę chorobę?

29.10.2021
Aktualizacja: 14.11.2021 10:46
Co to jest kręzgozmyk? Objawy, leczenie
fot. Shutterstock

Kręgozmyk to dość rzadka choroba kręgosłupa, która zwykle rozwija się latami, choć może też być wadą wrodzoną i ujawniać się u dzieci. Charakterystycznym objawem, z którym chorzy zgłaszają się do lekarza, jest ból kręgosłupa w części lędźwiowej. Zwykle pomaga rehabilitacja, choć niekiedy operacja bywa konieczna.

  1. Co to jest kręgozmyk?
  2. Jakie są przyczyny powstania kręgozmyku?
  3. Jakie są objawy kręgozmyku?
  4. Jak diagnozuje się kręgozmyk?
  5. Jak leczy się kręgozmyk?
  6. Ćwiczenia na kręgozmyk. Na czym polega rehabilitacja?
  7. Czy osoby z kręgozmykiem mogą uprawiać sport?

Najczęstszym objawem kręgozmyku, zwanego też spondylolistezą, jest ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Choroba może mieć wiele przyczyn, ale najczęstszą jest niewielki uraz kręgosłupa lub zmiany zwyrodnieniowe (u starszych osób). Leczenie polega najczęściej na rehabilitacji, jednak gdy to nie pomaga konieczna jest operacja, która przynosi dobre efekty.

Co to jest kręgozmyk?

To rzadka choroba kręgosłupa polegająca na zsuwaniu się jednego kręgu z drugiego – najczęściej piąty kręg lędźwiowy zsuwa się po górnej powierzchni kości krzyżowej. Dochodzi wtedy do niestabilności kręgosłupa, co powoduje nacisk na korzenie nerwów rdzeniowych, a niekiedy także na sam rdzeń kręgowy. Kręgozmykowi może towarzyszyć uszkodzenie dysku na tym samym poziomie.

Ważne!

Kręgozmyk najczęściej występuje u mężczyzn rasy białej (do 6 proc. populacji), a najrzadziej u kobiet rasy czarnej (ok. 1 proc. ogółu populacji).

Jakie są przyczyny powstania kręgozmyku?

Przyczyn powstawania kręgozmyku jest kilka, ale dwie z nich są najczęstsze. U młodszych osób (przed 50. rokiem życia) kręgozmyk powstaje zwykle w sytuacji, gdy drobny element kręgu zostaje uszkodzony i dochodzi niedużego złamania kości. Kręg robi się wtedy bardziej ruchomy – kręgosłup nadal pracuje normalnie, choć stracił pełną stabilność. Natomiast u osób starszych (60-70-letnich) kręgozmyk powstaje na bazie choroby zwyrodnieniowej – kręgi nie są uszkodzone, ale elementy, które powinny brać udział w stabilizacji kręgosłupa są na tyle zużyte, że nie są w stanie prawidłowo pracować.

Ze względu na mechanizm powstawania kręgozmyku lekarze wyróżniają kilka rodzajów tego schorzenia:

  • kręgozmyk wrodzony – to wrodzona wada kręgu L5 i kości krzyżowej
  • kręgozmyk urazowy – powstaje, gdy z powodu urazu uszkodzone zostaną tylne struktury kręgu, uraz może być niewielki, np. poślizgnięcie się i upadek na pośladki. Często występuje u młodych sportowców: piłkarzy, gimnastyków i ciężarowców
  • kręgozmyk cieśniowy – to rodzaj złamania zmęczeniowego cieśni łuku, najczęściej bez żadnego urazu
  • kręgozmyk degeneracyjny – powodem nie jest złamanie, ale procesy degeneracyjne i niestabilność kręgosłupa: kręg górny może przesuwać się po kręgu dolnym do przodu (kręgozmyk) lub do tyłu (retrozmyk)
  • kręgozmyk patologiczny – niezwykle rzadki przypadek kręgozmyku powstającego w przypadku zmian rozrostowych w zakresie cieśni łuku.

Jakie są objawy kręgozmyku?

Kręgozmyk zwykle rozwija się powoli. Objawy prawie nigdy nie są od razu bardzo wyraźne i na początku dotyczą tylko części lędźwiowej lub lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa. Jest to ból, który przeszkadza, ale po odpoczynku mija, np. po dłuższym pochyleniu, siedzeniu, a u młodszych osób – po klasycznym przeciążeniu. Młode osoby mają często kłopot z odgięciem tułowia do tyłu, natomiast osoby starsze problem z przemieszczaniem się (tzw. chromanie).

Zazwyczaj powodem zgłoszenia się chorego z kręgozmykiem do lekarza jest dość ostry ból w odcinku lędźwiowym. Objawy kręgozmyku to:

  • ból pleców mogący promieniować do kończyn dolnych
  • ból nóg
  • pogorszenie sprawności, również sportowej
  • zaburzenia czucia
  • drętwienie kończyn
  • zaburzenia chodu
  • rwa kulszowa, także obustronna (rzadko)

Jak diagnozuje się kręgozmyk?

Konieczna jest wizyta u lekarza, a także badanie i wywiad. Najważniejsze jest zdjęcie RTG – widać na nim charakterystyczny obraz kręgozmyku. Lekarz może też zlecić tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI) oraz badanie gęstości kości (DEXA). W skomplikowanych przypadkach ortopeda może też zlecić inne badania i testy.

Po rozpoznaniu pacjent najczęściej kierowany jest na leczenie rehabilitacyjne. Większość chorych nie wymaga zabiegu, choć czasami konieczna jest operacja.

Jak leczy się kręgozmyk?

Leczenie kręgozmyku polega na odpoczynku, a następnie rehabilitacji, której celem jest wzmocnienie mięśni przykręgosłupowych i mięśni brzucha. Chory wymaga okresowej kontroli, w tym kontroli radiologicznej. W przypadku utrzymywania się bólu lub pogłębiania się kręgozmyku stwierdzonego radiologicznie wskazane jest leczenie operacyjne. Większość pacjentów jednak nie wymaga zabiegu.

Jeżeli mimo rehabilitacji pacjent odczuwa ból, rwę kulszową lub gdy pomimo braku objawów ześlizg kręgu postępuje, wskazana jest operacja, która polega na ustabilizowaniu kręgozmyku, czyli tych kręgów, które przesuwają się względem siebie. Zabieg niweluje też ewentualne problemy neurologiczne związane z naciskiem na nerwy, które przeszkadzają w codziennym życiu, np. stałe promieniowanie bólu do nóg, problemy z chodzeniem (chromanie).

Ćwiczenia na kręgozmyk. Na czym polega rehabilitacja?

Po rozpoznaniu kręgozmyku lekarz najczęściej kieruje pacjenta na leczenie rehabilitacyjne. Fizjoterapeuci pracują nad wzmocnieniem mięśni, by miały one odpowiednie napięcie, prawidłowym układem tułowia, ale też nad zmianami wtórnymi, np. złą pracą bioder związaną z kręgozmykiem.

Kręgozmyk to schorzenie, którego nie da się cofnąć, jednak odpowiednie postępowanie na co dzień i rehabilitacja pozwalają żyć bez większego bólu. Pacjent nie powinien długotrwale pracować w zgięciu, wykonywać ruchów przeprostnych, a jeśli pracuje na siedząco, musi zadbać o stabilizację mięśniową tułowia.

Chorzy z kręgozmykiem wymagają okresowej kontroli, w tym wykonania zdjęcia RTG w celu sprawdzenia, czy choroba nie postępuje. To konieczne nawet wówczas, gdy pacjent nie odczuwa bólu.

Czy osoby z kręgozmykiem mogą uprawiać sport?

Osoby cierpiące na kręgozmyk mogą  uprawiać sport, ale tylko w takim zakresie, który nie wpływa na przeciążenie kręgosłupa, czyli rekreacyjnie. Nie mogą natomiast uprawiać sportu wyczynowo.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródła: Medycyna Praktyczna / Rehasport.pl / Carolina.pl / Chirurg-kregoslupa.pl