Zamknij

Biodro trzaskające: przyczyny, objawy, leczenie biodra przeskakującego

02.12.2020
Aktualizacja: 02.12.2020 14:10
Biodro trzaskające
fot. Shutterstock

Podczas chodzenia lub uprawiania sportu czujesz, jak przeskakuje, klika lub chrupie biodro? To tzw. biodro trzaskające, choroba ortopedyczna, która może być przyczyną długotrwałego bólu i dyskomfortu. Skąd się bierze biodro trzaskające i jak je leczyć? Opowiada lekarz Karol Kosterna z kliniki ortopedii, rehabilitacji i medycyny sportowej Carolina Medical Center.

Biodro trzaskające (z ang. Snapping hip) to stan ortopedyczny charakteryzujący się uczuciem przeskakiwania w okolicy stawu biodrowego podczas ruchu. Najczęściej choroba dotyczy młodych osób – nastolatków, osób przed 30. rokiem życia, w większości aktywnych sportowo.

Biodro trzaskające: przyczyny

Można wyróżnić trzy typy biodra trzaskającego w zależności od przyczyny, która je wywołuje:

  1. Biodro trzaskające zewnętrznie – wywoływane poprzez przeskakiwanie pasma biodrowo-piszczelowego nad krętarzem większym kości udowej.
  2. Biodro trzaskające wewnętrznie – najczęstszy typ – wywoływany przez przeskakiwanie ścięgna mięśnia biodrowo-lędźwiowego ponad innymi strukturami kostnymi miednicy i kości udowej np. głową kości udowej. Przyczyną może być również przerośnięta kaletką mięśnia biodrowo-lędźwiowego.
  3. Biodro trzaskające śródstawowo – wywoływane przez wytworzone ciała wolne w stawie (np. uszkodzenie chrząstki lub chondromatoza) oraz uszkodzenie obrąbka stawowego.

Biodro trzaskające: objawy

Głównymi objawami biodra trzaskającego jest zasugerowane w nazwie choroby uczucie trzaskania/przeskakiwania w stawie biodrowym. Uczucie to może być zupełnie bezbolesne i sporadyczne – wtedy pacjent rzadko zwraca na nie uwagę. W momencie kiedy przeskakiwanie jest częste, a ruchy, które je wywołują, są stale powtarzane (np. aktywności sportowe), uczucie to zaczyna być bolesne i dopiero wtedy pacjenci zgłaszają się po poradę do specjalisty.

Pacjenci zazwyczaj są zdolni do powtarzania ruchu wywołującego przeskakiwanie. W przypadku biodra trzaskającego zewnętrznie, patrząc na okolicę stawu, jesteśmy w stanie zauważyć, a nawet wyczuć palcami przeskoczenie pasma biodrowo-piszczelowego nad krętarzem większym. W przypadku biodra trzaskającego wewnętrznie raczej nie zauważymy  przeskoczenia, ale często jest ono słyszalne. Z kolei dla biodra trzaskającego wewnątrzstawowo bardziej charakterystyczne jest uczucie klikania, chrupania w stawie, a nawet epizodów czasowego zablokowania stawu, które często po chwili ustępuje.

Biodro trzaskające: badania

W trakcie badania ortopedycznego, poza dokładną oceną kliniczną, z którym typem biodra trzaskającego mamy do czynienia, lekarz ortopeda zaleci konieczną diagnostykę obrazową. Opiera się ona na badaniach RTG – na zdjęciu w minimum dwóch projekcjach można ocenić, czy staw jest prawidłowo zbudowany, czy ma cechy zwyrodnień oraz, czy nie ma dodatkowych wyrośli kostnych lub zmian typu zaawansowanej chondromatozy (choroby błony maziowej) i skostnień okołostawowych.

Kolejnymi badaniami, które są dedykowane do tkanek tzw. ''miękkich'' jest USG i rezonans magnetyczny (MRI). Niezwykle przydatną cechą badania ultrasonograficznego jest ocena dynamiczna – w czasie badania można poruszać stawem, wywołując moment trzaskania i potwierdzić, która struktura jest za to odpowiedzialna. W razie potrzeby i uwidocznienia np. zmienionej zapalnie kaletki można przy pomocy USG wykonać jej punkcję i w razie potrzeby pobrać płyn i/lub podać precyzyjnie lek w światło kaletki.

W badaniu MRI nie ma takiej swobody, ale w przeciwieństwie do USG pokazuje ono struktury wewnątrzstawowe, co jest kluczowe do diagnozy, np. biodra trzaskającego wewnątrzstawowo. Często przy tym podejrzeniu wykonuje się artroMRI – czyli rezonans z podaniem dostawowym leku kontrastującego, co pozwala na dokładniejszą ocenę uszkodzeń.

Biodro trzaskające: leczenie

Bezobjawowe, sporadycznie występujące biodro trzaskające wewnętrznie i zewnętrznie nie wymaga leczenia. W momencie pojawienia się dolegliwości bólowych lub bardzo nasilonego i częstego przeskakiwania podejmuje się próbę leczenia zachowawczego, polegającego na ocenie i modyfikacji aktywności pacjenta oraz na rozpoczęciu fizjoterapii. Fizjoterapia zazwyczaj jest kilkumiesięczna. Pacjent powinien wykonywać wyuczone ćwiczenia również w domu.

W przypadku braku skuteczności fizjoterapii podejmuje się decyzję o leczeniu operacyjnym. W przypadku biodra trzaskającego zewnętrznie zabieg polega na plastyce pasma biodrowo piszczelowego, a w przypadku biodra trzaskającego wewnętrznie częściowym lub całkowitym uwolnieniu ścięgna mięśnia biodrowo-lędźwiowego. Oba zabiegi można wykonać metodą klasyczną tzw. ''na otwarto'', jak również metodą endoskopową.

Biodro trzaskające wewnątrzstawowo, po potwierdzeniu zmian patologicznych w badaniu MRI jest niemal zawsze leczone operacyjnie. W przypadku tego typu schorzenia ortopeda kwalifikuje pacjenta do artroskopii stawu biodrowego. W trakcie tego małoinwazyjnego zabiegu, w zależności od etiologii chirurg, np. usuwa ciała wolne, opracowuje chrząstkę stawową, szyje obrąbek stawowy. Po każdym zabiegu operacyjnym konieczna jest rehabilitacja.

Autor: lek. Karol Kosterna, lekarz rezydent w klinice ortopedii, rehabilitacji i medycyny sportowej Carolina Medical Center