Zamknij

Zespół suchego oka? Ten wynalazek może zmienić wszystko

17.03.2021 12:00
Zespół suchego oka - nowe odkrycia
fot. Shutterstock

Już niedługo najpewniej przestaniemy zmagać się z nieprzyjemną dolegliwością, jaką jest zespół suchego oka. Holenderscy naukowcy właśnie wyhodowali sztuczny gruczoł łzowy, który posłuży do wynalezienia skutecznego leku.

Zespół suchego oka stał się powszechną dolegliwością, odkąd większość czasu spędzamy przed monitorami i w zamkniętych, suchych, często klimatyzowanych pomieszczeniach. Jest jednak nadzieja, że niebawem uda się zaradzić problemowi. Jak donosi czasopismo „Cell Stem Cell”, w holenderskich laboratoriach Instytutu Hubrechta i Utrecht Science Park właśnie wyhodowano miniaturowe sztuczne gruczoły łzowe, które posłużą jako modele do badania m.in. zespołu suchego oka, a w przyszłości także do przeszczepów pacjentom z niedziałającymi gruczołami łzowymi.

Co to jest gruczoł łzowy?

To mały twór zlokalizowany w górnej części oczodołu. Jego zadaniem jest wydzielanie płynu łzowego niezbędnego do nawilżania i odżywiania rogówki oka. Płyn ten posiada również składniki antybakteryjne. Do tej pory dokładne mechanizmy działania gruczołu łzowego były nieznane, poza tym brakowało wiarygodnych modeli do jego badania in vitro. Teraz ma to szansę się zmienić.

Jak działa sztuczny gruczoł łzowy?

Do wyhodowania w laboratorium miniaturowych wersji mysich i ludzkich gruczołów łzowych holenderscy naukowcy wykorzystali technologię organoidów - to malutkie, trójwymiarowe struktury, które naśladują funkcje rzeczywistych narządów. Następnie musieli doprowadzić je do płaczu – udało się to poprzez zmianę składu koktajlu, dzięki któremu stymulowany był ich wzrost. W toku eksperymentów badacze z zespołu dr Rachel Kalmann ustalili, że różne komórki gruczołu łzowego wytwarzają różne składniki łez oraz że odmiennie reagują one na bodźce wywołujące łzy. Choć prawdziwe łzy są wytwarzane przez różne komórki gruczołu łzowego, a badacze na razie dysponują tylko jednym ich typem, to mają nadzieję niebawem wyhodować również inny typ komórek gruczołu łzowego, tzw.komórki groniaste. Sprawi to, że realne stanie się stworzenie w laboratorium całego gruczołu łzowego.

Czy to odkrycie pomoże w leczeniu zespołu suchego oka?

Zdaniem autorów publikacji, rozwój miniaturowych gruczołów łzowych to wielka nadzieja dla pacjentów cierpiących z powodu chorób tego narządu, w tym właśnie zespołu suchego oka. Grupy badawcze z całego świata mogą dzięki temu modelowi opracowywać nowe leki dla osób, których oczy nie wytwarzają wystarczającej ilości łez.

Dysfunkcja gruczołu łzowego, z jaką mamy do czynienia np. w zespole Sjögrena, może mieć poważne konsekwencje, w tym przewlekłą suchość oka, czy nawet owrzodzenie rogówki prowadzące do ślepoty. A szacuje się, że co najmniej 5 proc. dorosłej populacji cierpi na zespół suchego oka - mówi okulistka, dr Rachel Kalmann, główna autorka badania.

Organoidy można równie wykorzystać do badania, w jaki sposób powstają nowotwory gruczołu łzowego i jak je leczyć. Naukowcy mają nadzieję, że w przyszłości będzie je można nawet przeszczepiać pacjentom z niedziałającymi gruczołami łzowymi.

Źródło: PAP