Starczowzroczność: gdy wzrok pogarsza się z wiekiem

10.05.2019
Aktualizacja: 10.05.2019 14:34
Starczowzroczność to wada wzroku występują u osób dojrzałych i seniorów
fot. Shutterstock

Starczowzroczność dotyka wszystkich ludzi w pewnym wieku. Charakteryzuje się pogorszeniem widzenia w niedalekiej odległości, co wynika ze zmniejszenia lub utraty zdolności akomodacji oka. Pogarszanie się wzroku jest procesem fizjologicznym wynikającym ze starzenia się organizmu. Można jednak poprawić jakość widzenia za pomocą odpowiednich soczewek. 

Starczowzroczność, czyli prezbiopia, to wada wzroku ściśle związana z postępującym wiekiem. Starczowzroczność pojawia się wtedy, gdy oko traci zdolność lub zmniejsza się jego zdolność do akomodacji, czy dostosowywania wzroku do oglądania przedmiotów. Starczowzroczność charakteryzuje się utratą prawidłowego widzenia w bliskich odległościach, co znaczy, że dotknięte nią osoby widzą lepiej z daleka niż z bliska.

Przyczyny starczowzroczności

Oko musi zmienić swą moc skupiającą, by dobrze widzieć. Taki proces nazywa się akomodacją oka, czyli jego „dostosowaniem się”. Za akomodację odpowiada soczewka oczna i mięśnie oczu, które poprzez swoją aktywność wpływają na kształt soczewki, umożliwiając odpowiednie widzenie przedmiotów bez względu na to, w jakiej odległości się znajdują.

W miarę upływu czasu ta naturalna zdolność oka do zmieniania swojej mocy skupiania maleje, a to stopniowe zmniejszanie się możliwości akomodacji spowodowane jest utratą elastyczności soczewki i osłabieniem mięśni, które sterują tym procesem. Skutkuje to pogarszaniem się wzroku, szczególnie możliwością ostrego widzenia z bliska.

Warto wiedzieć, że z wiekiem zmienia się również stopień reakcji źrenicy na światło. Źrenica słabiej reaguje na zmiany w oświetleniu, co skutkuje pogorszeniem się jakości obrazu, w tym głębi ostrości.

ZOBACZ: Astygmatyzm: obraz nieostry, zniekształcony. Na czym polega wada?

Objawy starczowzroczności

Starczowzroczność może występować u wszystkich ludzi, bez względu na wady refrakcji. Natomiast już same objawy starczowzroczności zależne są od refrakcji oka (daleko- lub bliskowzroczności) i mogą pojawić się zarówno przed 40. rokiem życia, jak i znacznie później.

Danuta Stenka o prezbiopii

„... Jakie było moje zdziwienie, gdy po dwóch dniach, już „na sucho” dalej miałam wodę w oczach”... jej wiek ją śmieszy i zupełnie nie odpowiada samopoczuciu, ciszy się, że może wykonywać swój zawód, a problemy ze wzrokiem interpretuje jako ciekawą propozycję od losu „zauważyłam, że okulary mogą być świetną biżuterią”.

Starczowzroczność powstaje na skutek zmniejszania się elastyczności soczewki, która zmniejsza się z wiekiem i już ok. 40. roku życia jest tak mała, że widzenie z bliska sprawia problem. Im bliżej oka znajduje się dany obiekt, tym gorsza jest jego widoczność. Obrazy widziane z bliska są znacznie mniej wyraźne niż te widziane z daleka. Mniej więcej około 60. roku życia oko już prawie nie akomoduje, czyli nie dostosowuje widzenia do obiektów. Im starszy jest człowiek, tym jego widzenie będzie gorsze, bo zależy to od naturalnych procesów starzenia się organizmu.

Głównym objawem starczowzroczności jest problem z czytaniem. Większość osób intuicyjnie oddala książkę, gazetę, ekran smartfona, bo lepiej widzą z oddalenia. Czytanie wymaga jednak od nich coraz większego wysiłku i skupienia wzroku, co często skutkuje bólami oczu i głowy. Oddalanie druku jest często pierwszą oznaką problemów ze wzrokiem.

Warto wiedzieć

Na czym polega akomodacja oka?

Akomodacja, inaczej nastawność oka polega na dostosowaniu się oka do oglądanych przedmiotów, które znajdują się w różnych odległościach. Proces ten polega na odpowiednim doborze długości ogniskowej układu optycznego oka, by na siatkówce powstawał ostry obraz oglądanego przedmiotu. Oko akomoduje, czyli dostosowuje się bez bezpośredniego udziału człowieka. Jest to zjawisko bardzo bardzo naturalne, fizjologiczne.

Leczenie starczowzroczności

Starczowzroczność koryguje się za pomocą soczewek skupiających oznaczanych znakiem plus (+), zarówno za pomocą okularów, jak i soczewek kontaktowych. Często po 40. roku życia konieczne jest noszenie okularów do czytania i wykonywania prac „z bliska”, takich jak szycie, pisanie. W ciągu następnych lat siła okularów musi być zwiększana. 

Osoby z nadwzrocznością wcześniej odczuwają dolegliwości związane ze starczowzrocznością. Zwykle moc ich okularów do czytania musi być większa niż osób bez nadwzroczności. Natomiast krótkowidze znacznie później ujawniają problemy z akomodacją oka.

Presbiopię koryguje się także przy pomocy wszczepialnych soczewek wewnątrzgałkowych, co wymaga jednak przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego. Tego typu rozwiązania proponowane są raczej osobom, u  których występuje zaćma i jest wskazane usunięcie soczewki wewnątrzgałkowej. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.