Oczopląs nie zawsze jest objawem choroby. Przyczyny oczopląsu

13.05.2019
Aktualizacja: 13.05.2019 15:17
Badanie oczu dziecka
fot. Shutterstock

Oczopląs to objaw wielu chorób, głównie neurologicznych. Może jednak występować bez wyraźnej przyczyny lub być objawem wrodzonym. Mimowolne poruszanie się gałek ocznych może mieć równe natężenie, występować jawnie lub skrycie. Choć nie jest to prawidłowa reakcja, to oczopląs można leczyć. Dowiedz się, jakie są przyczyny oczopląsu.

Oczopląs to mimowolne, rytmiczne ruchy gałek ocznych w poziomie, pionie, obrotowo. Ruchy gałek ocznych mogą być stałe lub zmieniać się w zależności od kierunku patrzenia. Mimowolne ruchy gałek ocznych mogą być wynikiem uszkodzenia obwodowej lub ośrodkowej części przedsionka, lub być przejawem tzw. oczopląsu ocznego.

Rodzaje oczopląsu

Oczopląs może być fizjologiczny lub występować jako objaw choroby. Fizjologiczny obserwowany jest w trzech sytuacjach: w skrajnym ustawieniu gałek ocznych, podczas obserwowania powtarzającego się ruchu tego samego obrazu oraz pod wpływem bodźców działających na narząd równowagi znajdujący się w uchu wewnętrznym.

Ze względu na czas powstania wyróżnia się oczopląs wrodzony i nabyty. 

Oczopląs może pozwalać na skupienie oczu na obserwowanym przedmiocie, ale może także być zupełnie niezależny od woli i powodować oderwanie wzroku od obserwowanego przedmiotu, co powoduje, że osoba chora nie jest w stanie skupić się na postrzeganiu obrazu. Ruchy gałek ocznych w oczopląsie mogą odbywać się w różnych kierunkach i z różną częstotliwością, która jest informacją o tym, jak szybko poruszają się oczy.

ZOBACZ: Zjawisko Purkiniego – daje o sobie znać, gdy zapada zmrok

Przyczyny oczopląsu

W wielu przypadkach nie udaje się rozpoznać jednoznacznej przyczyny oczopląsu. Uważa się jednak, że źródłem większości przypadków są nieprawidłowości układu nerwowego. Taki oczopląs określa się mianem motorycznego i jest on wynikiem defektu neurologicznego zaburzającego kontrolę ruchu oczu i skupiania wzroku na konkretnym przedmiocie.

Do oczopląsów motorycznych zalicza się oczopląs wrodzony (nawet 80 proc. przypadków), który pojawia się u dzieci w wieku 2-3 miesięcy i utrzymuje się przez całe życie. Nieco później, ok. pierwszego roku życia, ujawnia się typ oczopląsu zwany spasmus nutans, czyli jednostronny bądź obustronny poziomy oczopląs z towarzyszącym kiwaniem głową i kręczem szyi. Ustępuje zwykle po 2-3 latach, a jego przyczyna często nie jest znana, choć niektóre przypadki są objawem guza mózgu (glejaka).

Istnieje również inna odmiana oczopląsu – utajona, która ujawnia się dopiero przy zasłonięciu jednego oka. Taką przypadłość obserwuje się na przykład w przypadku zeza zbieżnego niemowlęcego.

W przeciwieństwie do oczopląsu motorycznego oczopląs sensoryczny spowodowany jest upośledzeniem widzenia i brakiem możliwości skupienia wzroku na danym przedmiocie z powodu niskiej ostrości widzenia. Do przyczyn oczopląsu sensorycznego zalicza się najczęściej: zaćmę wrodzoną, albinizm, choroby nerwu wzrokowego, wrodzony brak tęczówki.

Oczopląs nabyty natomiast związany z chorobami dotyczącymi błędnika odpowiadającego za kontrolę równowagi. Przyczyna może leżeć również w patologiach móżdżku, pnia mózgu i ósmego nerwu czaszkowego.

Osoby cierpiące na oczopląs nabyty skarżą się często na tak zwaną oscylopsję, która polega na tym, że oglądany obraz drży w rytm ruchów gałek ocznych. To objaw, który nie występuje w oczopląsach wrodzonych.

Leczenie oczopląsu

Celem leczenia jest zmniejszenie intensywności nieprawidłowych ruchów gałki ocznej. W zależności od powagi problemu stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje zastosowanie soczewek kontaktowych, szkieł korekcyjnych i pryzmatycznych, a także ćwiczenia pleoptyczne i ortoptyczne, które są pomocne w każdym przypadku oczopląsu oraz różnego rodzaju leki.

Leczenie operacyjne stosowane jest w przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych skutków i obejmuje głównie:

  • iniekcje toksyny botulinowej A podawane do wszystkich mięśni prostych zewnątrzgałkowych, zmniejszają zakres i amplitudę oczopląsu oraz zapobiegają powstawaniu lub utrwaleniu kręczu szyi. Stwarzają lepsze warunki do rozwoju dobrego widzenia oraz zmniejszają zakres ewentualnej operacji oczopląsu w późniejszym wieku.
  • chirurgiczny zabieg przesunięcia oczu w kierunku zwrotu głowy i przeciwnym do strefy ciszy (w oczopląsie z wyrównawczym ustawieniem głowy). Cofa się i skraca odpowiednie mięśnie zewnątrzgałkowe obojga oczu, by usunąć nieprawidłowe ustawienie głowy, skorygować zeza i zmniejszyć intensywność ruchów oczopląsowych.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; podyplomie.pl