Metody leczenia zwyrodnienia plamki żółtej (AMD)

29.04.2020
Aktualizacja: 29.04.2020 13:29
AMD - zwyrodnienie plamki żółtej
fot. Shutterstock

Czym jest zwyrodnienie plamki związane z wiekiem? Jak rozpoznać AMD? Jak się leczy wysiękową postać AMD, a jak suchą? Czy rozwój choroby można zahamować? O czym powinien pamiętać chory?

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, inaczej AMD (Age-related Macular Degeneration, dawniej zwane zwyrodnieniem plamki żółtej) to schorzenie centralnej siatkówki, występujące już u osób po 45. roku życia. Zniszczenie tej okolicy oka w przebiegu choroby, zarówno w postaci suchej, jak i wysiękowej, może doprowadzić do poważnej utraty widzenia centralnego. W początkowym okresie może zacząć krzywić się obraz – dokładnie w punkcie, na który patrzymy, w zaawansowanej, nieleczonej postaci, w centrum widzenia pojawia się plama. Najpierw choroba jest jednak bezobjawowa dla pacjenta, a to właśnie jest czas na rozpoczęcie leczenia! Ważne są zatem profilaktyczne, okresowe kontrole okulistyczne, które mogą przyczynić się do wczesnego rozpoznania i uratowania wzroku pacjenta.

AMD – jak wygląda leczenie w początkowej fazie choroby?

W początkowym etapie rozpoznania zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem ważna jest reedukacja dotycząca diety, ruchu, zachowań prozdrowotnych (np. ochrona przed słońcem czy niebieskim światłem urządzeń komputerowych) oraz przyjmowanie odpowiednich suplementów diety, zawierających m.in. luteinę i zeaksantynę (tzw. barwniki plamkowe), resweratrol, cynk, selen i inne.

Lekarz wręczy również pacjentowi test Amslera, który służy samokontroli widzenia centralnego. Należy wykonywać go osobno dla każdego oka. To ważne, bo trudno zauważyć wczesne objawy krzywienia w jednym oku, jeśli drugie jest w pełni sprawne. Mózg bowiem tłumi nieprawidłowy obraz pochodzący z chorego oka.

Regularne kontrole okulistyczne (co 6 miesięcy lub według wskazań lekarza), wykonywanie superczułego badania OCT oraz samokontrola i szybka reakcja na pojawiające się zmiany w widzeniu, pozwalają na monitorowanie stanu pacjenta i natychmiastowe podjęcie działań w razie progresji choroby.

Leczenie wysiękowej postaci AMD

Jeśli pomimo zastosowanych środków profilaktycznych choroba postępuje, dodatkowo rozpoczyna się leczenie specjalistyczne. W wysiękowej postaci choroby stosuje się iniekcje do wnętrza oka (doszklistkowe) preparatami antyVEGF, które maja ogromną siłę hamowania wzrostu patologicznych naczyń i działają silnie przeciwobrzękowo. Zabieg ten należy powtarzać początkowo co miesiąc, a w późniejszym okresie według wskazań, które są ustalane na podstawie badania okulistycznego i badania OCT. Leczenie jest niestety bardzo drogie – koszt jednej iniekcji waha się w przedziale 700-2200 PLN zależnie od leku i ośrodka, w którym jest podawany. Obecnie prowadzony jest także program NFZ, realizujący tę terapię. Niezwykle istotne jest to, aby od chwili rozpoznania wysięku do pierwszej iniekcji upłynęło jak najmniej czasu. Należy zatem podjąć leczenie w miarę możliwości nawet poza NFZ (prywatnie) i wtedy równolegle szukać ośrodka okulistycznego, w którym są wolne miejsca w refundowanym programie lekowym. Niekiedy iniekcje wspomagane są leczeniem laserowym mikropulsowym, które, według części specjalistów, uwrażliwia siatkówkę na iniekcje i zmniejsza całkowitą liczbę koniecznych zabiegów.

Leczenie suchej postaci AMD

W postępującej, suchej postaci zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem możliwości leczenia są obecnie ograniczone. Trwają badania kliniczne nad lekami podawanymi doszklistkowo, hamującymi tę postać choroby, ale na ich wyniki trzeba jeszcze poczekać. Na szczęście ta postać choroby przebiega zdecydowanie mniej gwałtownie od postaci wysiękowej. W początkowej i średniozaawansowanej fazie stosowany bywa laser 2RT, tzw. terapia odmładzająca siatkówkę. Jednak metoda ta wymaga jeszcze obserwacji, w celu potwierdzenia skuteczności.

W zaawansowanych postaciach blizny, czy zaniku geograficznego, wykonuje się czasem zabiegi chirurgiczne, usprawniające siatkówkę oraz prowadzi rehabilitację wzrokową poprzez dobór odpowiednich pomocy optycznych, wspierających widzenie z bliska i daleka. Na każdym etapie bardzo ważne jest wsparcie psychologiczne – zarówno ze strony najbliższych osób lub jeśli to konieczne, także pomoc profesjonalisty.

Dr n. med. Małgorzata Zaraś jest specjalistą chorób oczu. Zajmuje się głównie leczeniem i diagnostyką pacjentów ze zwyrodnieniem plamki żółtej związanym z wiekiem oraz laseroterapią siatkówki. Wykonuje zarówno podstawowe jak i specjalistyczne badania okulistyczne oraz kwalifikuje do operacji zaćmy. Jest Kierownikiem Poradni Zaawansowanej Okulistyki w Centrum Medycznym CMP.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.