Jak leczyć zespół suchego oka? Przegląd metod łagodzenia i leczenia ZSO

20.09.2019
Aktualizacja: 03.10.2019 08:17
Leczenie i łagodzenie zespołu suchego oka

Zespół suchego oka (ZSO) to dolegliwość, na którą cierpi aż 10-18 proc. dorosłych osób w Polsce, najczęściej po 40. roku życia. Większość chorych ogranicza leczenie zespołu suchego oka do przewlekłego stosowania kropli do oczu będących substytutem sztucznych łez. Dowiedz się, czy są i jakie są inne skuteczne metody leczenia i łagodzenia ZSO.

Zespół suchego oka a terapia kroplami nawilżającymi

Łagodzenie zespołu suchego oka (ZSO) kroplami nawilżającymi to terapia substytucyjna, czyli zastępcza, działająca jedynie na skutki choroby. Nie rozwiązuje ona przyczyny problemu, jaką jest niedobór lub niewłaściwy skład filmu łzowego pacjenta. W większości lżejszych przypadków ZSO jest jednak wystarczająca. Do wyboru mamy krople o różnym składzie, PH, czy też bardziej lub mniej gęstej konsystencji – pacjent musi metodą prób i błędów wybrać najbardziej odpowiadający mu produkt. Wiele osób poleca preparaty wzbogacone o kwas hialuronowy.

Krople do oczu – uwaga na konserwanty!

Ważne by stosowane krople były pozbawione konserwantów. Są to bowiem toksyczne substancje, które zapewniając sterylność produktu, nie tylko uszkadzają ściany komórkowe bakterii, ale i komórki powierzchni oka. Przy przewlekłym stosowaniu może to paradoksalnie zintensyfikować objawy zespołu suchego oka lub doprowadzić do poważniejszych uszkodzeń spojówki i rogówki, a także jej większej podatności na różnego pochodzenia infekcje.

Na szczęście obecnie większość produktów tego typu na rynku jest ich pozbawiona – zastąpiono je odpowiednio skonstruowanymi (lub jednorazowymi) opakowaniami zapobiegającymi nadkażeniom. Niemniej, w praktyce okulistycznej często spotyka się ZSO u osób cierpiących na jaskrę, które regularnie stosują zawierające konserwanty krople przeciwjaskrowe.

Badanie aparatem OSA, czyli jakie krople do oczu przy ZSO?

Jeśli trudno nam odnaleźć skuteczne krople typu „sztuczne łzy”, warto wykonać diagnostykę specjalistycznym aparatem OSA (nazwa pochodzi od angielskiego Ocular Surface Analyser, co można przetłumaczyć jako „analizator powierzchni ocznej”). Urządzenie to służy do wykonywania komputerowej analizy składu filmu łzowego, co pozwala okuliście lepiej dobrać preparat do danego przypadku. Przepisane krople są wówczas precyzyjniej dopasowane do problemu pacjenta, a więc np. niedoboru warstwy lipidowej filmu łzowego, co powoduje odparowanie warstwy wodnej.

A może zatyczki do punktów łzowych?

Postępowaniem z wyboru w zespole suchego oka jest też aplikacja specjalnych zatyczek do punktów łzowych. To rozwiązanie skuteczne, gdy zespół suchego oka spowodowany jest niewystarczającą produkcją łez – zatyczka umożliwia ich zatrzymanie na powierzchni oka, poprawiając nawilżenie oka. Zatyczki punktów łzowych mogą być wszczepiane na stałe lub tymczasowo. Sam zabieg wszczepienia przeprowadzany jest po podaniu kropli znieczulających do oka. Jest on bezpieczny, odwracalny i bezbolesny.

E-Eye, czyli terapia światłem

Do dyspozycji mamy także nowoczesną fototerapię, czyli urządzenie E-EYE. Sprawdzi się ono zwłaszcza w sytuacji, gdy zespół suchego oka jest konsekwencją dysfunkcji gruczołów Meiboma odpowiadających za produkcję lipidowej warstwy filmu łzowego. Jej niedobór powoduje z kolei nadmierne odparowywanie znajdującej się pod nią warstwy wodnej, co skutkuje wysychaniem powierzchni oka. To przyczyna aż 80% przypadków ZSO!

Urządzenie E-EYE stymuluje gruczoły Meiboma do pracy sekwencją jednolitych i skalibrowanych pulsów kolorowego światła. Zabiegi z użyciem E-EYE można wykonywać wielokrotnie (w określonych odstępach czasowych), a ich skuteczność sięga 75-80 proc. przy prawidłowej kwalifikacji pacjenta do takiej terapii. Możliwa jest ona, gdy gruczoły Meiboma są jeszcze drożne, nie są w zaniku i można je zmusić do pracy. Efekt utrzymuje się od 7 miesięcy do 2 lat. Kolejne zabiegi po tym czasie wykonuje się w zależności od stanu pacjenta. W Polsce znajdują się jedynie trzy takie urządzenia, w tym jedno w CMO „Laser” w Warszawie.

Prof. Jerzy Szaflik jest właścicielem Centrum Mikrochirurgii Oka "Laser" w Warszawie.