Jak dbać o wzrok w czasie pandemii? 5 ważnych zasad

08.04.2020
Aktualizacja: 11.04.2020 10:14
Jak dbać o wzrok w czasie pandemii? 5 ważnych zasad
fot. Shutterstock

Społeczna kwarantanna i związana z nią konieczność pozostania w domu to ciężki czas dla naszych oczu, które znacznie częściej narażone są na szkodliwe działanie niebieskiego światła ekranów. W efekcie wzrok jest mocno osłabiony, spojówki zaczerwienione, a niekiedy dochodzą także bóle głowy. Jak dbać o oczy w tym trudnym czasie?

Dla wielu osób czas pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 oznacza pracę zdalną, inni mają nareszcie czas na czytanie, oglądanie telewizji czy surfowanie po ulubionych stronach internetowych. Niezależnie od tego, czy pracujemy, pomagamy w nauce dzieciom, czy wykorzystujemy czas wolny – dbajmy o odpowiedni odpoczynek dla oczu.

Zbyt dużo ekranów, zbyt zmęczone oczy

Pracując z domu, zapewne stworzyliśmy sobie zdalne stanowisko pracy. Nie zawsze spełnia ono jednak wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). Wysokość nowego "biurka" lub choćby oświetlenie pomieszczenia, w którym pracujemy zasadniczo różnią się od tych, do których przywykliśmy w biurze. Wielu z nas niekiedy siedzi na kanapie pod kocem, trzymając laptopa na kolanach, a nasz mózg dostaje wtedy mylne sygnały, że to czas relaksu. Część pacjentów zgłasza, że z domu pracuje więcej i dłużej, a na krótką przerwę trudniej im się wyrwać.

Przyjrzyjmy się różnicy scenariuszy – przykładowo, przed pandemią dzień zaczynaliśmy o godzinie 6.00, żeby z domu wyjść o 7.00 i spokojnie na 8.00 dotrzeć do pracy. Może tego nie zauważaliśmy, ale w międzyczasie wykonywaliśmy poranną rozgrzewkę dla oczu – naprzemienne patrzenie blisko i w dal. W biurze, udając się na przerwę, musieliśmy pokonać pewną drogę, oderwać wzrok od ekranu, chwilę porozmawialiśmy z kolegą, przedyskutowaliśmy ważny temat z szefem. Te wszystkie czynności wymagały od nas pokonania odległości kilku metrów, będąc tym samym ćwiczeniami dla oczu. Po pracy często spotykaliśmy się z przyjaciółmi, czy wychodziliśmy na spacer z dziećmi.

A teraz? Wstajemy później, przykładowo o 7.45, zaparzamy kawę lub herbatę i w ciągu 15 minut jesteśmy w pracy. Przerwy na posiłek czy toaletę nie wymagają od nas pokonania większych odległości. Wystarczy odwrócić się na pięcie i jesteśmy w kuchni. Rozmowa z kolegą – na messengerze, narada w gabinecie szefa – na teamsach, wszystko to robimy patrząc na ekran, a co gorsza w bliskiej odległości, maksymalnie 50 cm. Po pracy spotkanie z przyjaciółmi na hangoucie, oglądanie TV, czy sprawdzanie wiadomości w sieci lub chwila czytania na ebooku – nasz wzrok nie ma lekko.

Ekspozycja na światło niebieskie o wysokiej energii (najkrótsze jego fale), emitowane przez urządzenia, takie jak laptop, telewizor, tablet czy telefon może prowadzić do podrażnienia, zaczerwienienia i zmęczenia oczu, a także przejściowego pogorszenia widzenia i bólu głowy. Jego długotrwały wpływ może nawet uszkadzać siatkówkę centralną, przyczyniając się do powstania zwyrodnienia plamki. W miarę możliwości należy włączyć w urządzeniach filtry zmniejszające poziom światła niebieskiego lub stosować okulary z powłokami ochronnymi.

Jak odciążyć wzrok? Kilka ważnych zasad

Warto stosować kilka zasad, które pozwolą odciążyć oczy od ciągłej pracy przed ekranem.

  1. Powinniśmy wstać chwilę wcześniej i zrobić poranną gimnastykę, która może zastąpić drogę do pracy.
  2. Należy urządzić stałe miejsce pracy – przy stole czy biurku z dobrym oświetleniem.
  3. Wygoda jest ważna, ale po części zachowujmy się tak, jak byśmy byli w biurze – luźna elegancja podniesie samopoczucie i komfort w czasie rozmowy ze współpracownikami, klientem czy szefem.
  4. Szczególnie ważne są przerwy – warto je zaplanować na konkretne godziny. Wstajemy od komputera, rozluźniamy mięśnie, robimy kilka przysiadów, wietrzymy pokój, a jeśli mamy możliwość to wychodzimy na balkon.
  5. Gimnastykujemy też oczy – co 10 minut odrywamy wzrok od monitora i spoglądamy przez okno w dal przez 2 minuty. Następnie zamykamy oczy, zaciskamy na chwilę powieki, otwieramy i znowu patrzymy daleko. Dzięki takim regularnym chwilom relaksu, oczy odwdzięczą się mniejszym zmęczeniem, a dodatkowo nasza praca będzie bardziej efektywna.

Jeśli nasze spojówki mimo ćwiczeń są przesuszone, warto stosować krople nawilżające, najlepiej takie bez konserwantów, które można kupić w aptece bez recepty. Przed wpuszczeniem kropli konieczna jest dokładna higiena rąk. Osoby, noszące okulary do pracy przy monitorze, nie powinny zapominać o ich nakładaniu pracując w domu.

Dbajmy również o wzrok naszych dzieci – one też uczą się zdalnie i kontaktują ze znajomymi w sieci, spędzając przy komputerze dużo więcej czasu niż zazwyczaj. Edukujmy je i bądźmy dla nich dobrym przykładem, jak dbać o oczy nie tylko w czasie kwarantanny.

Dr n. med. Małgorzata Zaraś pracuje w Centrum Medycznym CMP