Zamknij

Dlaczego płaczemy i po co nam aż trzy rodzaje łez?

16.11.2021 14:09
Dlaczego płaczemy i po co nam aż trzy rodzaje łez?
fot. Shutterstock

Łzy kojarzą nam się zwykle z silnym wzruszeniem, smutkiem i radością lub… krojeniem cebuli. Jednak „płaczemy” dużo częściej, a nasze oczy nieustannie produkują łzy. Do czego potrzebujemy łez i jakie są ich rodzaje?

Łzy towarzyszą nam przez całe życie. Zaczynamy je produkować już kilka tygodniu po narodzinach. Gruczoł łzowy odpowiedzialny za wytwarzanie łez produkuje od  1,5 do 2 mililitrów cieczy łzowej na dobę, natomiast film łzowy (czyli cienka powłoka pokrywająca powierzchnię oka) wytwarzany jest przy każdym mrugnięciu. Ciecz łzowa to substancja, która składa się z m.in.  wody, chlorku sodu, białka, kwasu askorbinowego, cukru, mocznika i elektrolitów. Co ciekawe, to jaki dokładnie skład mają łzy, zależy od ich rodzaju i sytuacji, w której są wytwarzane.

Jak powstają łzy?

Produkcja łez w gruczołach łzowych znajdujących się nad górną powieką jest stała i tworzy tak zwany łzoobieg. Łzy rozprowadzane są przez przednią powierzchnię gałki ocznej za sprawą skurczu mięśnia okrężnego oka. Łzy spływają wzdłuż pasemka łzowego od powieki górnej w stronę nosa i ku dołowi, co tworzy „jeziorko łzowe” w kącie oka. Ruch powiek przy mruganiu sprawia, że łzy są równomiernie rozprowadzane po powierzchni rogówki i tworzą film łzowy. Składa się on z trzech warstw, a każda z nich ma wyjątkowe właściwości. Oto jak działają poszczególne warstwy filmu łzowego:

  • warstwa zewnętrzna (tłuszczowa) – chroni przed nadmiernym parowaniem i „wylewaniem” łez poza powieki, pomaga utrzymać napięcie w gałce ocznej
  • warstwa środkowa – dostarcza tlen do spojówki i nabłonka rogówki, chroni przed czynnikami zewnętrznymi i zwalcza bakterie
  • warstwa wewnętrzna (śluzowa) – zapewnia odpowiednie nawilżenie gałki ocznej i równomierne rozprowadzanie filmu łzowego

Rodzaje łez: mamy ich więcej niż zwierzęta

Każdy człowiek produkuje trzy rodzaje łez. Pierwszy z nich to łzy podstawowe, które powstają w oku cały czas. Ich głównym zadaniem jest nawilżanie gałki ocznej, dzięki czemu narząd wzroku działa prawidłowo. Kolejny rodzaj to łzy odruchowe, które wytwarzane są nagle, na przykład kiedy do oka dostaje się ciało obce. Łzy odruchowe pojawiają się również wtedy, gdy oko jest podrażnione (na przykład podczas mycia włosów, gdy do oka dostaje się szampon). Ostatnim typem łez są łzy emocjonalne, które produkowane są tylko przez ludzi.

Mimo że zwierzęta w różny sposób wyrażają emocje, nie potrafią płakać, a nadmierne łzawienie oczu u psa lub kota to objaw choroby. Łzy emocjonalne pojawiają się w związku z silnymi uczuciami. Wraz z rodzajem łez, jaki akurat produkują gruczoły, zmienia się ich skład. Łzy pojawiające się w wyniku podrażnienia zawierają przeciwciała, które chronią przed działaniem bakterii. Gdy płaczemy z powodu silnych emocji, w łzach znajduje się prolaktyna, dzięki której odzyskujemy równowagę, ACTH (hormon pobudzający wydzielanie adrenaliny) i enkefalina leucynowa, czyli substancja, która działa przeciwbólowo.

Dlaczego krojenie cebuli sprawia, że płaczemy?

Krojenie cebuli powoduje wytwarzanie się łez odruchowych. W pokrojonym warzywie wytwarza się związek zwany S-tlenkiem triopropanalu, który wraz z tlenem dociera do oczu. Substancja podrażnia gałkę oczną, a łzy mają neutralizować nieprzyjemne objawy.

Najważniejsze funkcje łez

Łzy są bardzo ważne dla naszego zdrowia – pomagają zachować równowagę na powierzchni gałki ocznej i chronią narząd wzroku. Inne funkcje łez to także:

  • oczyszczanie oczu z kurzu i zanieczyszczeń
  • zapobieganie wysuszeniu rogówki oka
  • ochrona przed infekcjami i czynnikami zewnętrznymi
  • dezynfekcja oczu
  • działanie przeciwbólowe
  • spłukiwanie ciała obcego z powierzchni oka
  • obniżanie ciśnienia krwi

Źródło: soczewki365.pl, focus.pl, wzrok.org, amu.edu.pl