Zamknij

Rak albo demencja? Usunięcie jajników zwiększa ryzyko otępienia

07.02.2022
Aktualizacja: 07.02.2022 10:06

Obustronne usunięcie jajników to naukowo dowiedziona metoda zapobiegania nowotworom jajników (i piersi) u kobiet z grup ryzyka. Okazuje się, że taka procedura w kolejnych latach może prowadzić do rozwoju innego strasznego schorzenia, jakim jest demencja.

Usunięcie jajników zwiększa ryzyko demencji
fot. Shutterstock
  1. Usunięcie jajników zwiększa ryzyko demencji
  2. Jak skuteczna jest ooforektomia?

Z badań wynika, że po 65. roku życia ryzyko wystąpienia demencji u kobiet jest wyższe o 55 proc. niż u mężczyzn. Tych różnic między płciami nie tłumaczy w pełni fakt, że kobiety żyją średnio dłużej niż panowie. Badania wskazują, że za jeden z istotnych czynników, które odpowiadają za wyższy odsetek przypadków demencji u kobiet, może odpowiadać spadek poziomu estrogenów po menopauzie.

Usunięcie obu jajników (obustronna ooforektomia), przeprowadzane u pacjentek z wysokim dziedzicznym ryzykiem raka jajnika i raka piersi, może więc potencjalnie zwiększać ryzyko demencji. Prowadzi bowiem do nagłego spadku poziomu estrogenów i wystąpienia wcześniejszej menopauzy. Badanie na ten temat ukazało się na łamach pisma „Menopause”.

Usunięcie jajników zwiększa ryzyko demencji

Zespół naukowców z Uniwersytetu Kopenhaskiego wraz z kolegami z innych placówek naukowych w Danii oraz z Australii i Korei Południowej przeprowadził badanie wśród blisko 25 tys. kobiet – duńskich pielęgniarek biorących udział w projekcie pt. Danish Nurse Cohort. Na podstawie uzyskanych wyników badacze doszli do wniosku, że obustronne, ale nie jednostronne, usunięcie jajników wiązało się z wyższym – o 18 proc. – ryzykiem demencji. Nie udało się jednak zaobserwować, czy jednoczesne usunięcie macicy lub stosowanie hormonalnej terapii zastępczej po ooforektomii miało jakiś wpływ na takie ryzyko.

– Te wyniki pozostają w zgodzie z rezultatami z poprzednich badań, które wykazały związek między ooforektomią i demencją – komentuje niebiorąca udziału w badaniu dr Stephanie Faubion, dyrektor medyczna North American Menopause Society (Północnoamerykańskiego Towarzystwa Menopauzy), które wydaje pismo „Menopause”.

Jak podkreśla ekspertka, statystyczna moc tego badania jest jednak ograniczona, co może tłumaczyć, dlaczego nie udało się w nim zaobserwować m.in. zależności między wiekiem przeprowadzonej ooforektomii i stosowaniem hormonalnej terapii zastępczej a ryzykiem demencji. – Biorąc pod uwagę solidne dowody sugerujące potencjalne długofalowe niekorzystne skutki ooforektomii wykonanej przed wiekiem wystąpienia menopauzy, operacja ta powinna być ograniczona tylko do grupy kobiet z dziedzicznym wysokim ryzykiem raka – zaznaczyła dr Faubion.

Do innych niekorzystnych skutków tej metody prewencji raka jajnika zalicza się wzrost ryzyka chorób serca, osteoporozy, depresji i innych problemów zdrowotnych.

Jak skuteczna jest ooforektomia?

Ooforektomia to zabieg usunięcia jajników. Jest to sposób na znaczące zmniejszenie ryzyka śmiertelności nosicielek mutacji genu BRCA. Obszerne międzynarodowe badanie, którego wyniki opublikowano na łamach „Journal of Clinical Oncolog” sugeruje, że kobiety, u których występuje mutacja genu BRCA1 powinny być poddane profilaktycznej ooforektomii przed 35. rokiem życia, zmniejszając w ten sposób ryzyko wystąpienia nowotworu jajnika zarówno przed, jak i w okresie operacji. Ryzyko to nie dotyczy nosicielek mutacji genu BRCA2, które mogą poddać się zabiegowi po 35. roku życia. Badanie sugeruje, że po ooforektomii ryzyko śmiertelności maleje aż o 77 proc. u kobiet z mutacją zarówno BRCA1, jak i BRCA2.

Inne badanie dowiodło natomiast, że ooforektomia zmniejsza również ryzyko nowotworu piersi o 48 proc. w przypadku nosicielek mutacji typu BRCA1, oraz ryzyko zgonu z powodu raka piersi w przypadku już zdiagnozowanych pacjentek o 70 proc.

W Stanach Zjednoczonych aż 70 proc. kobiet będących nosicielkami mutacji genu BRCA decyduje się poddać profilaktycznej ooforektomii.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródło: PAP / Menopause (https://journals.lww.com/menopausejournal) / Alivia.org.pl