Zamknij

Syndrom Damoklesa pojawia się u osób, które wygrały z rakiem. Na czym polega?

22.02.2022
Aktualizacja: 22.02.2022 11:15

Syndrom Damoklesa to problem, który często dotyka pacjentów onkologicznych. Sprawia, że czują ciągły strach, odbiera siły i zaburza proces powrotu do zdrowia. Na czym dokładnie polega syndrom Damoklesa i jak można pomóc osobie, która się z nim zmaga?

Syndrom Damoklesa u chorych na raka: na czym polega?
fot. Shutterstock
  1. Syndrom Damoklesa: skąd pochodzi nazwa dolegliwości?
  2. Syndrom Damoklesa: jak go rozpoznać? Niepokojące zachowania
  3. Jak pomóc osobie zmagającej się z syndromem Damoklesa?

Choroba nowotworowa to bardzo trudne doświadczenie w życiu człowieka. Powoduje uczucia, które trudno wyjaśnić bliskim. Chory czuje się osamotniony i pozostawiony sam z trudnymi emocjami, nawet jeśli w leczeniu wspiera go cała rodzina. Choć pacjenci onkologiczni zmagają się przede wszystkim z objawami somatycznymi, nie możemy zapominać o traumie, jaką powoduje nowotwór. Nieustanny lęk o przyszłość to uczucie, z którym na co dzień żyją chorzy. Trudno im myśleć o przyszłości, bo obawiają się nawrotu choroby, nawet wtedy, gdy zakończyli leczenie i nie mają żadnych objawów świadczących o nawrocie choroby. Zdarza się, że strach nie mija nawet wiele lat po wyleczeniu. W takiej sytuacji możemy mówić o syndromie Damoklesa. To zaburzenie, które sprawia, że pacjenci rezygnują z jakiejkolwiek aktywności, a całe ich życie zaczyna wypełniać ekstremalny strach. Nie planują przyszłości, uważnie obserwują sygnały wysyłane przez ciało i dopatrują się w nich nawrotu groźnej choroby.

Syndrom Damoklesa: skąd pochodzi nazwa dolegliwości?

Nazwa zaburzenia wywodzi się od przysłowiowego „miecza Damoklesa”. Stwierdzenie to oznacza nieuchronne niebezpieczeństwo, sytuację gdy coś „wisi” nad kimś.  Damokles żył w IV w. p.n.e. na dworze tyrana Syrakuz Dionizjusza I Starszego. Zazdrościł mu luksusów i bardzo chciał choć przez chwilę żyć tak, jak władca. Któregoś dnia Dionizjusz zaproponował Damoklesowi, by na jeden dzień zamienili się życiowymi rolami. Damokles mógł leżeć w złotym łożu i ucztować, jednak podczas wieczerzy Dionizjusz umieścił nad głową Damoklesa ostry miecz, który mógł w każdej chwili się urwać. Miecz miał symbolizować zagrożenie, jakie każdego dnia czyha na władcę.

Obawy pacjentów onkologicznych, związane z nawrotem choroby, można porównać do uczuć, jakich doświadczał Damokles, gdy czuł niebezpieczeństwo, mimo że spełnił swoje marzenie i mógł odpoczywać w wytwornej komnacie.

Syndrom Damoklesa: jak go rozpoznać? Niepokojące zachowania

Osoby cierpiące na syndrom Damoklesa odczuwają ciągłe zagrożenie. Według nich choroba prędzej czy później wróci, dlatego żadna aktywność nie ma sensu. Osoba taka przeżywa ciągły lęk na samą myśl o nawrocie nowotworu i nie bierze pod uwagę obiektywnych badań i argumentów lekarzy. Nieustanny strach powoduje wiele nieprzyjemnych objawów. Osoba z syndromem Damoklesa jest smutna, rozdrażniona, cierpi na ataki lęku i stany depresyjne. Może u niej zaobserwować zaburzenia snu, a nawet majaczenie.

Jak pomóc osobie zmagającej się z syndromem Damoklesa?

Stan psychiczny pacjentów onkologicznych, ma ogromny wpływ na rokowania i kondycję fizyczną. Dotyczy to też osób, które zakończyły leczenie sukcesem. Wszelkie zaburzenia psychiczne osłabiają organizm i sprawiają, że staje się on podatny na wiele chorób, co w przypadku nadwyrężonego układu odpornościowego, stanowi duże ryzyko. Dlatego tak ważne jest wsparcie bliskich. Zdarza się jednak, że bliscy również nie wiedzą, jak się zachować, by pomóc byłemu pacjentowi w powrocie do dawnej rzeczywistości. To naturalna reakcja. W tej skomplikowanej sytuacji warto skorzystać z pomocy specjalisty.

Mimo najlepszych chęci warto jednak pamiętać, że czasem codzienne towarzystwo to za mało, by pomóc osobie, która ma za sobą leczenie onkologiczne. Są to na tyle trudne i subiektywne doświadczenia, że trudno zrozumieć je osobie z zewnątrz, nawet jeśli z chorym łączy ją bliska więź. W przypadku pacjentów onkologicznych najlepsza będzie profesjonalna forma pomocy, czyli psychoterapia. W wielu sytuacjach jedynym sposobem, by złagodzić skutki traumatycznych przeżyć związanych z chorobą, jest stosowanie środków farmakologicznych stosowanych przy schorzeniach psychicznych. To przejściowe rozwiązanie, które pomaga oswoić się z nową sytuacją i łagodzi lęk, który utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: hematoonkologia.pl, zwrotnikraka.pl, mp.pl