Rehabilitacja onkologiczna (onkorehabilitacja): na czym to polega?

21.10.2019
Aktualizacja: 11.11.2019 09:50
Rehabilitacja onkologiczna
fot. Shutterstock

Każdy pacjent po zakończeniu leczenia onkologicznego wymaga dalszej pomocy. Po leczeniu chemio- lub radioterapią, po operacji i długim pobycie w szpitalu pacjenci mają problemy fizyczne, psychiczne, zawodowe. W uporaniu się ze skutkami leczenia raka ma pomóc właśnie rehabilitacja onkologiczna, która skupia się na przywróceniu sprawności ruchowej, fizycznej i społecznej. 

Rehabilitacja onkologiczna jest częścią leczenia raka i nowym etapem po zakończeniu leczenia nowotworu. Onkorehabilitacja to proces społeczno-medyczny, którego celem jest nie tylko przywrócenie sprawności ruchowej pacjenta po leczeniu onkologicznym, ale także przywrócenie zaburzonych podczas choroby funkcji społecznych. Rehabilitacja po leczeniu onkologicznym nie skupia się zatem wyłącznie na fizyczności, ale także na zdrowiu psychicznym.

Rehabilitacja onkologiczna, aby mogła przynosić oczekiwane efekty, powinna zostać wdrożona jeszcze przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego, trwać w okresie leczenia nowotworu i powinna być kontynuowana po zakończeniu leczenia.

Wskazaniem do rehabilitacji onkologicznej jest, ogólnie rzecz biorąc, leczenie raka. Rehabilitacji powinny zostać poddane wszystkie osoby, u których powstały ubytki funkcjonalne związane z operacją chirurgiczną (np. wykonaną mastektomią) lub ubytki funkcjonalne wynikające z zastosowania radioterapii w leczeniu onkologicznym. Wskazaniem są również neuropatie związane z leczeniem cytostatykami (chemioterapią) oraz zmiany emocjonalne i stresowe będące wynikiem leczenia.

Warto wiedzieć

Kto może korzystać z rehabilitacji onkologicznej?

Każdy pacjent onkologiczny może rozważyć korzystanie z rehabilitacji onkologicznej. Informacji na ten temat najlepiej szukać u swojego lekarza prowadzącego. Szczególnej opieki wymagają jednak chorzy, których stan fizyczny pogorszył się w wyniku leczenia onkologicznego. Są to przede wszystkim chorzy po operacjach, ale także po długotrwałej chemioterapii.

Jakie są cele rehabilitacji onkologicznej?

Cele i założenia rehabilitacji onkologicznej zmieniają się w zależności od etapu leczenia i zaawansowania choroby nowotworowej. 

Celem rehabilitacji na początku jest przygotowanie chorego do leczenia. W trakcie terapii rehabilitacja ma zapobiegać powikłaniom leczenia (w tym powikłaniom krążeniowo-oddechowych), minimalizować ból, ryzyko zakrzepicy żylnej, ryzyko obrzęków i zaburzeń czynności ruchu. Zadaniem rehabilitacji jest bezpieczne przeprowadzenie osób leczonych z powodu nowotworów przez ten okres.

Zadaniem rehabilitacji onkologicznej, zarówno w trakcie leczenia, jak i po jego zakończeniu jest przywracanie sprawności psychofizycznej pacjentów. Do tego celu wykorzystuje się przeróżne metody: fizjoterapię, psychoterapię, zabiegi fizykalne. 

Istnieje jeszcze inny cel rehabilitacji onkologicznej – może być stosowana w celu łagodzenia objawów terminalnego okresu choroby nowotworowej i poprawiać jakość życia pacjenta poprzez zwiększenie jego samodzielności i niezależności w czasie leczenia paliatywnego.

Na czym polega rehabilitacja onkologiczna?

Podstawą rehabilitacji onkologicznej jest fizjoterapia, która polega na przywracaniu sprawności psychofizycznej poprzez ćwiczenia fizyczne, czynniki fizykalne oraz masaż. 

Aktywność dobierana jest indywidualnie do potrzeb i ograniczeń pacjentów. Ćwiczenia mają na celu przywrócenie sprawności fizycznej i dostosowanie się do nowych realiów życia, na przykład po mastektomii.

Po usunięciu piersi zaleca się stosowanie drenażu limfatycznego i wykonywanie odpowiednich ćwiczeń, których celem jest zmniejszenie dolegliwości, poprawa funkcji oraz zapobieganie powikłaniom po zabiegach.

Ćwiczenia ruchowe wspomagane są przez masaże, hydroterapię, elektroterapię, ultradźwięki. 

Ważnym aspektem rehabilitacji onkologicznej jest edukacja pacjenta na temat przebiegu choroby, metod leczenia, zaburzeń po leczeniu choroby nowotworowej, sposobów przywracania sprawności i postępowania w życiu codziennym. 

Innym elementem rehabilitacji po leczeniu nowotworów jest rehabilitacja psychospołeczna. Do najczęściej stosowanych metod rehabilitacji psychologicznej należą: psychoedukacja, psychoterapia, relaksacja, trening oddechowy i muzykoterapia. Warto wiedzieć, że zadania rehabilitacji onkologicznej realizują również kluby i stowarzyszenia zrzeszające pacjentów w trakcie i po leczeniu raka. 

ZOBACZ: Pierwsza poradnia dla osób, które wygrały z rakiem 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.