Rak prącia: przyczyny, objawy, leczenie. Jak rozpoznać raka penisa?

27.09.2019
Aktualizacja: 27.09.2019 15:42
Rak prącia
fot. Shutterstock

Członek jest częścią układu moczowo-płciowego mężczyzny. Zbudowany jest z przeróżnych tkanek. Rak prącia charakteryzuje się nieprawidłowym i nieustającym rozrostem komórek nowotworowych wywodzących się z prawidłowych tkanek prącia. We wczesnym stadium objawia się zwykle jako ranka grudka na penisie, później powoduje ból, problemy ze wzwodem, przerzuty do pachwin.

Rak prącia to nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie penisa. To rzadki typ nowotworu, który zaczyna się w komórkach skóry prącia i może przedostać się do wnętrza. Rak prącia rośnie powoli, we wczesnym stadium rzadko zaburza czynności oddawania moczu lub erekcji, dlatego czujność chorych jest uśpiona. Podejrzenia pojawiają się zwykle wtedy, gdy wystąpi ból lub problem ze wzwodem, ale w tym czasie nowotwór przechodzi od stanu powierzchownego do inwazyjnego.

W niemal wszystkich przypadkach (nawet 95 proc. wszystkich zachorowań) rak ma postać płaskonabłonkową. Nowotwór złośliwy prącia występuje najczęściej u mężczyzn w wieku powyżej 50 lat.

Rak prącia: przyczyny

Rak prącia nie jest częstym nowotworem złośliwym. Nie rozwinie się u każdego mężczyzny, ale niektórzy Panowie mogą znajdować się w grupie szczególnego ryzyka. Wyróżnia się bowiem kilka czynników, które znacznie zwiększają ryzyko zachorowania na raka penisa.

Jednym z ważniejszych czynników ryzyka rozwoju raka prącia jest nieodpowiednia higiena osobista. W krajach, w których z powodów religijnych czy kulturowych praktykuje się obrzezanie chłopców w dzieciństwie, przypadki raka prącia notuje się bardzo rzadko. Ważną rolę odgrywa zatem napletek, a w zasadzie nieodpowiednia higiena penisa pod napletkiem. Świadczyć o tym może również fakt, że u połowy wszystkich chorych na raka prącia w Polsce obserwuje się stulejkę.

Inne czynniki ryzyka zachorowania na raka prącia:

  • Zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV): jest to jeden z najważniejszych, najgroźniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka prącia. Ryzyko zakażenia HPV można zmniejszyć, ograniczając liczbę partnerów seksualnych, używając prezerwatyw. Dostępne są również szczepionki chroniące przed niektórymi szczepami HPV.
  • Palenie tytoniu: czynnik ten znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka penisa, zwłaszcza u mężczyzn zakażonych wirusem HPV.
  • Stulejka: pojawia się wtedy, gdy napletek staje się napięty i trudno go cofnąć. W takiej sytuacji mężczyzna ma trudności z zachowaniem odpowiedniej higieny, ponieważ nie może odsunąć napletka i oczyścić penisa. Smegma łatwiej się buduje, co może prowadzić do zakażeń, a nawet być czynnikiem rozwoju raka. 
  • Smegma: jest to gęsta substancja, która może gromadzić się pod napletkiem. Składa się z martwych komórek skóry, bakterii i oleistych wydzielin ze skóry, może też zawierać niewielkie ilości substancji rakotwórczych. Mężczyźni nieobrzezani, czyli posiadający napletek, powinni odciągać napletek i dokładnie myć penisa. Ma to na celu upewnienie się, że smegma nie podrażnia penisa.
  • Zakażenie wirusem HIV: zakażenie wirusem HIV, czyli ludzkim wirusem niedoboru odporności znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka prącia, a organizm układ odpornościowy mężczyzny z HIV jest mniej zdolny do walki z rakiem we wczesnym stadium.
  • Leczenie łuszczycy: mężczyźni, którzy otrzymali psoralen w połączeniu ze światłem UV, mają większe ryzyko zachorowania na raka prącia.

Rak prącia: objawy

Rak prącia w początkowym stadium zlokalizowany jest w zazwyczaj na żołędzi lub napletku prącia. Pierwotne zmiany nowotworowe na trzonie prącia spotykane są rzadko. Na początku rak penisa może być płaską lub wrzodziejącą, czerwoną lub szarobiałą plamą na żołędzi lub napletku. Wraz z upływem czasu i rozwojem choroby nowotwór zaczyna naciekać pozostałe tkanki prącia.

Nowotwór złośliwy prącia ma tendencję do wczesnego zajmowania przez przerzuty regionalnych węzłów chłonnych: najpierw w pachwinie, a następnie w obrębie miednicy i przestrzeni zaotrzewnowej. Zdarza się, ze mężczyzna zgłasza się do lekarza nie z powodu rany na penisie, a z powodu guza w pachwinie.

Objawy raka prącia:

  • wysypka, małe guzki, niezagojone strupki na penisie;
  • zmiany w grubości lub kolorze skóry na penisie;
  • ból i krwawienie;
  • obrzęk na końcu penisa;
  • grudki pod skórą w okolicy pachwiny.

Rak prącia: badania

Zazwyczaj już na podstawie wyglądu zmiany na prąciu lekarz może podejrzewać nowotwór. Konieczne jest jednak potwierdzenie diagnozy. W tym celu konieczne jest pobranie wycinka z guzka i zbadanie go pod mikroskopem.

Jeśli są wyczuwalne guzki w pachwinie, to często wykonuje się biopsję węzłów chłonnych tej okolicy.

Dodatkowo wykonuje się badania pozwalające na ocenę stopnia zaawansowania choroby, gdy zostanie już postawiona diagnoza. Przeprowadza się przede wszystkim badanie USG węzłów chłonnych, USG jamy brzusznej, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej.

Rak prącia: leczenie

Podstawową leczenia raka prącia jest chirurgiczne wycięcie guza i regionalnych węzłów chłonnych, jeśli jest taka potrzeba. Wycięcie guza może jednak oznaczać częściową lub całkowitą amputację prącia, jednak we wcześnie rozpoznanych przypadkach wystarczające jest miejscowe wycięcie guza bez konieczności amputacji. 

Wybór metody leczenia raka prącia jest uzależniony od stopnia zaawansowania choroby. Oprócz leczenia chirurgicznego możliwe jest zastosowanie radioterapii. U chorych, u których operacja nie jest możliwa, lub w przypadku stwierdzenia przerzutów odległych stosuje się chemioterapię.