Rak podstawnokomórkowy to najczęstszy nowotwór złośliwy skóry

30.05.2019
Aktualizacja: 30.05.2019 13:48
Rak podstawnokórkowy skóry
fot. Shutterstock

Rak podstawnokomórkowy to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek najgłębszej warstwy naskórka, czyli warstwy podstawnej. Objawia się małym guzkiem, który w miarę upływu czasu może wrzodzieć, krwawić i pokrywać się wciąż odpadającym strupkiem. Nowotwór ten występuje najczęściej u osób starszych po 60. roku życia, u osób z jasną karnacją, nadużywających kąpieli słonecznych.

Rak podstawnokomórkowy skóry jest najczęstszym nowotworem złośliwym skóry. Występuje nawet 5 razy częściej niż wszystkie inne nowotwory złośliwe skóry. Rak ten lokalizuje się głównie w miejscach narażonych na działanie promieniowania UV.

Naskórek to najbardziej zewnętrza powłoka ciała. Składa się z kilku warstw  warstwy rogowej, która ulega złuszczeniu, warstwy jasnej, obecnej tylko w niektórych miejscach, warstwy ziarnistej, kolczystej i podstawnej. Dwie ostatnie warstwy skóry stanowią część rozrodczą. Rak podstawnokomórkowy jest nowotworem złośliwym, który rozwija się z warstwy najgłębszej, czyli podstawnej.

Rak podstawnokomórkowy: przyczyny

Rak podstawnokomórkowy wywodzi się z nierogowaciejących komórek warstwy podstawnej naskórka. Występuje głównie u ludzi rasy białej. Pojawia się przede wszystkim na odkrytych częściach ciała, które są najbardziej narażone na wpływ promieniowania UV (głowa, szyja, twarz, dłonie, ramiona), ale może się rozwinąć na dowolnym obszarze ciała, również w obrębie błon śluzowych.

Czynnikiem predysponującym do rozwoju raka podstawnokomórkowego jest przede wszystkim jasna skóra, ale także częste narażenie na promieniowanie słoneczne i promieniowanie UV emitowane przez solaria. 

Do czynników ryzyka rozwoju raka zalicza się również:

  • narażenie na bezpośredni kontakt z substancjami chemicznymi;
  • miejsca na skórze stale narażone na podrażnienia mechaniczne, termiczne, chemiczne;
  • nadmierne rogowacenie się skóry;
  • skóra pergaminowa;
  • róg skórny;
  • blizny pooparzeniowe;
  • rogowacenie białe;
  • zakażenie wirusem HPV;
  • zespół znamieniowatych nabłoniaków podstawno komórkowych;
  • starszy wiek (6 oraz 7 dekada życia).

Rak podstawnokomórkowy: objawy

Rak podstawnokomórkowy objawia się jako twardy, przezroczysty, białawy lub częściowo upigmentowany guzek z perłową otoczką. Szacuje się, że ok. 80 proc. tych nowotworów lokalizuje się w obrębie głowy i szyi. 

Raka podstawnokomórkowego w zaawansowanych stadiach może przybierać kilka postaci:

  • Typ guzkowy, guzkowo-wrzodziejący: to z reguły pojedyncza zmiana przybierająca formę nieregularnego wypuklenia, niejednokrotnie z niesymetrycznym owrzodzeniem różnej wielkości.
  • Typ wrzodziejący: nowotwór wnikający głęboko w tkanki, a wrzodziejąca zmiana jest otoczona wałowatym brzegiem.
  • Typ powierzchowny: rak stwierdzony głównie na tułowiu, klinicznie przypomina łuszczycę lub chorobę Bowena.
  • Typ barwnikowy: płaska lub guzkowa zmiana zawierająca ciemny barwnik, przez mniej doświadczonych klinicystów może być mylona z czerniakiem skóry.
  • Typ bliznowaty i twardzinopodobny: rozległe, raczej płaskie nowotwory, nieostro odgraniczone od niezmienionej choroby skóry, trudne do diagnostyki i niezwykle skomplikowane w klinicznej ocenie radykalnego ich usunięcia.

Uwagę powinna zwrócić niegojąca się ranka pokryta strupem, który cyklicznie odpada, odsłaniając rankę, która szybko pokrywa się nowym strupem.

Shutterstock
fot. Shutterstock

Rak podstawnokomórkowy: rozpoznanie

U niektórych pacjentów lekarz już na podstawie wstępnego badania jest w stanie podejrzewać nowotwór. W niektórych przypadkach przydatne jest badanie dermatoskopem, w innych od razu pobiera się wycinek do badania histopatologicznego lub wycina się całą zmianę i poddaje badaniu. 

Rak podstawnokomórkowy: leczenie

Leczenie raka podstawnokomórkowego polega na chirurgicznym wycięciu zmiany z marginesem zdrowej tkanki. Wcześnie rozpoznany rak podstawnokomórkowy jest praktycznie w 100 proc. wyleczalny, rzadko daje przerzuty. Natomiast nierozpoznany lub nieleczony odpowiednio wcześnie rak może niszczyć powoli coraz większy obszar przyległej skóry oraz położne głębiej struktury ciała, w tym chrząstkę nosa lub małżowiny usznej albo kości czaszki. Nieleczone zmiany naciekają sąsiadujące elementy kostne, chrzęstne, naczyniowe, nerwowe albo gałkę oczną.

W mniej zaawansowanych przypadkach można wykonać krioterapię, a w bardziej zaawansowanych, oprócz zabiegu chirurgicznego, do leczenia włącza się chemio- i/lub radioterapię. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: nowotwory.org; onkologia.org.pl