Zamknij

Rak, nowotwór czy guz? Wyjaśniamy, czym się różnią te pojęcia

26.07.2021
Aktualizacja: 27.07.2021 13:41
Rak
fot. Shutterstock

Nie każdy nowotwór to rak i nie każdy guz to nowotwór. Tych trzech pojęć lepiej nie używać wymiennie, bo ich znaczenie może być zupełnie inne. Wyjaśniamy, co mają ze sobą wspólnego guz, nowotwór, rak, a także czym się różnią te pojęcia. 

  1. Nowotwór - jak powstaje?
  2. Rak - co to jest?
  3. Guz - czy to rak?

Nowotwór, rak i guz - czy można między tymi pojęciami postawić znak równości? Czasami tak, a czasami nie. Guz wcale nie musi być nowotworem, tym bardziej rakiem. Natomiast nowotwór nie zawsze musi być złośliwy, a nie każdy rak to nowotwór złośliwy. 

Nowotwór - jak powstaje?

Nowotwór to nieprawidłowa tkanka charakteryzująca się nadmiernym rozrostem, niepodporządkowanym prawidłowym funkcjom organizmu. 

Organizm człowieka stale się przebudowuje. W normalnej sytuacji istnieje równowaga między śmiercią i podziałami komórkowymi. Komórki obumierają i dzielą się, a następnie są zastępowane nowymi komórkami, które pełnią takie same funkcje. Szacuje się, że ciało człowieka jest w taki sposób odbudowywane co kilka lat.

Gdy ta równowaga zostaje zaburzona, niektóre komórki nie obumierają (choć powinny) i zaczynają dzielić się bez ograniczeń. Taki nieograniczony podział komórki prowadzi do powstania masy tkankowej, czyli właśnie nowotworu. Powstała masa komórek stale się powiększa, prowadząc do zaburzeń architektoniki tkanki, upośledzenia dowozu substancji odżywczych i w końcu do uszkodzenia narządu.

Cały proces powstawania nowotworów nazywa się kancerogenezą. 

To skomplikowany proces, który zajmuje lata i może zostać zapoczątkowany przez działanie czynnika zewnętrznego takiego jak promieniowanie, zakażenie określonym wirusem, czy narażenie na rakotwórcze substancje chemiczne, a także skłonności genetyczne.

Pierwszym etapem kancerogenezy jest inicjacja, czyli pojedyncza mutacja w komórce (błąd w kodzie genetycznym).

W wyniku procesu kancerogenezy może rozwinąć się nowotwór łagodny lub złośliwy.

Nowotwór łagodny

Nowotwór łagodny to masa tkankowa, która rośnie powoli i wielu przypadkach jest otoczona torebką. 

Komórki nowotworowe w przypadku nowotworów łagodnych są podobne do komórek tkanki, z której się wywodzą. Nowotwór łagodny nie nacieka węzłów chłonnych, nie daje przerzutów.

Leczenie nowotworów łagodnych jest skuteczne, bo po dokładnym wycięciu masy nie następuje nawrót. 

Nowotwór złośliwy

Nowotwór złośliwy rośnie szybko, nacieka sąsiadujące tkanki i może dawać przerzuty nawet do odległych narządów. Komórki nowotworów złośliwych są odmienne od prawidłowych komórek organizmu, często się dzielą, mogą mieć inny kształt, nie spełniają też przeznaczonej dla nich funkcji. 

Nowotwory nabłonkowe i nienabłonkowe

Nowotwór może wywodzić się z nabłonka (przykładem łagodnego nowotworu jest brodawczak, a złośliwego rak), może też wywodzić się z innych komórek (w tym z komórek krwiotwórczych, układu chłonnego).

Rak - co to jest?

Wszystkie raki to nowotwory, ale nie każdy nowotwór to rak. 

Rak to nowotwór złośliwy wywodzący się z tkanki nabłonkowej. Nazwę raka tworzy się, dodając nazwę rodzaju nabłonka macierzystego, na przykład rak gruczołowy, rak płaskonabłonkowy

Rakiem nie jest na przykład czerniak, który wywodzi się z komórek barwnikowych (melanocytów). Rakiem nie jest też białaczka, czyli nowotwór krwi oraz chłoniak wywodzący się z tkanki chłonnej.

 Do raka, czy nowotworu złośliwego wywodzącego się z tkanki nabłonkowej zaliczyć można m.in. raka piersi, raka płuca, raka prostaty, raka żołądka, raka wątroby, raka trzustki.

Guz - czy to rak?

Guz to każde nietypowe uwypuklenie, opór przy badaniu palpacyjnym, ograniczone ognisko przy badaniu obrazowym o nieznanym, często niezdiagnozowanym pochodzeniu.

Guzem może być na przykład torbiel, ropień, powiększony lub przemieszczony narząd (np. śledziona), zmiana zapalna (np. węzłów chłonnych), a także nowotwór (łagodny lub złośliwy).

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: onkologia.org.pl; mnm.bio, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej