Przerzuty nowotworowe to zupełnie nowe ogniska choroby. Jak powstają?

31.07.2018
Aktualizacja: 22.03.2019 16:57
Przerzuty świadczą o zaawansowaniu choroby nowotworowej
Fot. Shutterstock

Przerzuty są domeną nowotworów złośliwych, które mają zdolność do naciekania i niszczenia okolicznych tkanek oraz dawania przerzutów do węzłów chłonnych i odległych narządów. Komórki nowotworowe mogą zagnieżdżać się w zupełnie innym miejscu, niż zlokalizowany jest guz pierwotny, rozrastać się i dawać kolejne przerzuty w inne miejsca w organizmie. Przerzuty i naciekanie guza decydują w dużej mierze o rokowaniach w chorobie nowotworowej. Dowiedz się, czym są przerzuty i jak powstają.

Przerzuty nowotworowe to ogniska nowotworowe, zlokalizowane w różnych miejscach ciała, innych, niż guz pierwotny.

Jak tworzą się przerzuty?

Komórki rakowe, które oderwą się od guza, wędrują przez naczynia krwionośne lub chłonne do miejsc bardziej odległych niż guz, z którego ,,wyemigrowały''. Ten oderwany kawałek guza składający się z jednej lub kilku komórek może zapoczątkować powstanie przerzutów, czyli nowego ogniska choroby. Zbłąkane komórki przyczepiają się do innej tkanki i rozrastają. Po pewnym czasie mogą ponownie się oderwać i zawędrować do kolejnego miejsca tworząc następne przerzuty.

Proces tworzenia się przerzutów przebiega na kilku etapach:

  1. Komórki rakowe odrywają się od guza i wnikają w światła naczyń.
  2. Znajdują swoje miejsce (przetrwanie) w krążeniu.
  3. Wyłamują się spod kontroli immunologicznej organizmu i zaczynają żyć ,,na własną rękę''.
  4. Komórki nowotworowe wydostają się z przestrzeni wewnątrznaczyniowej.
  5. Komórki zagnieżdżają się w narządzie docelowym i przechodzą w ,,uśpienie'' - mogą ,,obudzić'' się nawet po paru latach od zakończenia leczenia, rozrastać się i dać o sobie znać właśnie w postaci przerzutów.
  6. Komórki zaczynają rozrastać się i rozprzestrzeniać.

Stwierdzono, że jedynie 1 proc. komórek nowotworowych krążących we krwi zachowuje żywotność i daje przerzuty. Jednak ryzyko pojawienia się przerzutów wzrasta wraz ze wzrostem guza i zaawansowaniem choroby nowotworowej.

Co niezwykle istotne, przerzuty to nowe ogniska nowotworowe, ale zbudowane są z tych samych komórek, co guz pierwotny, mimo że zlokalizowane są w innych miejscach ciała. Komórki nowotworowe guza przerzutowego w obrazie mikroskopowym  w niczym się nie różnią od komórek guza pierwotnego, posiadają wiele cech wspólnych, takich jak np. te same mutacje genetyczne czy wytwarzanie identycznych białek.

Przerzuty niektórych nowotworów mają charakterystyczne, upodobane miejsca. Najczęstsze miejsca przerzutów ze względu na rodzaj nowotworu:

Leczenie przerzutów nowotworowych rodzaju nowotworu, wielkości i lokalizacji ognisk przerzutowych. Do leczenia nowotworów przerzutowych wykorzystuje się: leczenie systemowe (chemioterapię, leczenie hormonalne, terapię celowaną), leczenie chirurgiczne i radioterapię, leczenie skojarzone.

Jak rozprzestrzenia się rak?

Pierwszym skojarzeniem z zaawansowaną chorobą nowotworową są właśnie przerzuty. Jednak rak nie zawsze rozsiewa się w ten sposób.

Guz może być otoczony naciekiem własnych komórek nowotworowych w najbliższym sąsiedztwie. Gdy komórki rakowe guza wnikają w przestrzenie tkankowe sąsiadujące z guzem, rozsiewają się na pobliskie organy.

Zatem naciek nowotworowy to nie przerzuty, a wnikanie komórek nowotworowych w sąsiednią tkankę.

Naciek nowotworowy zabija komórki atakowanej tkanki. Wrasta coraz głębiej i sprawia, że w miejsce, w którym do tej pory były zdrowe komórki, przestaje normalnie funkcjonować i pełnić swoje zadania. Na wczesnym etapie naciekania ta dysfunkcja jest dla chorych niezauważalna, jednak w miarę upływu czasu, gdy komórek nowotworowych przybywa, coraz większe obszary narządu zostają wyłączone z poprawnego funkcjonowania i pojawiają się nowe objawy choroby nowotworowej.

Należy pamiętać, że naciekanie, podobnie jak przerzuty, nie musi towarzyszyć chorobie nowotworowej (nowotworom złośliwym) od początków jej istnienia. W niektórych przypadkach naciekanie jest czasowo utajone.

Naciekanie miejscowe = rozrastająca się patologiczna tkanka ma kontakt z guzem pierwotnym. Przerzuty = rozrost nowego ogniska nowotworowego odbywa się  w mniejszej lub większej odległości od ogniska macierzystego (guza pierwotnego).

Źródło: zwrotnikraka.pl; onkolmed.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk