Nowotwory szyi i głowy: tych kilka czynników zwiększa ryzyko zachorowania

Materiały partnerskie
16.09.2019
Aktualizacja: 16.09.2019 12:44
Palenie tytoniu zwiększa ryzyko rozwoju raka
fot. Shutterstock

Do nowotworów szyi i głowy zalicza się nowotwory, które rozwijają się pierwotnie w jamie ustnej, gardle, krtani, gruczołach ślinowych, zatokach obocznych, w jamie nosa i narządzie słuchu. Choć nie ma jednej wyraźnej przyczyny zachorowania na nowotwory u wszystkich osób,  wyróżnia się pewne czynniki ryzyka, których działanie może w istotny sposób przyczyniać do rozwoju chorób onkologicznych głowy i szyi.

Nowotwory złośliwe narządów głowy i szyi to w większości raki płaskonabłonkowe, dlatego czynniki ryzyka rozwoju tego typu nowotworów są dobrze określone.

Do najważniejszych czynników ryzyka sprzyjających rozwojowi raka w obrębie szyi i głowy zalicza się narażenie na dym tytoniowy oraz wysokoprocentowy alkohol. Zatem w grupie ryzyka znajdują się przede wszystkim osoby nałogowo palące tytoń i spożywające alkohol. Nowotwory głowy i szyi występują blisko 6 razy częściej u palaczy. Ryzyko zgonu na raka krtani jest 20-krotnie wyższe u palących duże ilości papierosów niż u niepalących.

Palenie papierosów jest zdecydowanie najgroźniejszym czynnikiem ryzyka. Długotrwałe narażenie na dym tytoniowy skutkuje drażnienie błony śluzowej i powolną przemianą nowotworową całej błony śluzowej górnych dróg oddechowych i pokarmowych, doprowadzając do jej rogowacenia lub nieprawidłowego pogrubienia.

W konsekwencji pacjenci, którzy przebyli już leczenie z powodu np. raka krtani, mają nadal wysokie ryzyko zachorowania na drugie i kolejne raki w obrębie dróg oddechowych czy pokarmowych (szczególnie w przypadkach, gdy nadal palą papierosy).

Jednoczesne palenie tytoniu i spożywanie alkoholu potęguje negatywny efekt. Połączenie alkoholu i papierosów powoduje rozpuszczenie toksycznych związków dymu tytoniowego w alkoholu i prowadzi do ich silnego i długotrwałego wnikania do komórek nabłonka.

Czynnikiem ryzyka może być również narażenie na kontakt z niektórymi substancjami chemicznymi, pyłem drzewnym czy węglowym, co związane jest zwykle z pracą zawodową. Kurz zwiększa ryzyko wystąpienie raka jamy nosowej, a nikiel raka płaskonabłonkowego zatoki szczękowej. Produkty ropy naftowej mogą zwiększać ryzyko raka gardła.

Na zachorowanie na nowotwór złośliwy w obrębie głowy narażone są również osoby, które noszą źle dopasowane protezy zębowe, ponieważ drażni to śluzówkę. Istotnym czynnikiem ryzyka są również uszkodzone zęby, co jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i nieodpowiedniej higieny jamy ustnej.

W ostatnich latach coraz większe znaczenie przyczynowe w przypadku nowotworów głowy i szyi ma zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Rośnie liczba osób chorych głównie na raka ustnej części gardła spowodowanego infekcją HPV. To ten sam wirus, który jest istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy u kobiet.

Czynnikiem etiologicznym, czyli mogącym wywołać raka nosowej części gardła jest zakażenie wirusem Epsteistna-Barr, a dla raków zatok obocznych nosa czynnikiem ryzyka są przewlekłe stany zapalne oraz występowanie polipów.

Czy można uniknąć zachorowania na nowotwór głowy i szyi?

Będąc świadomym, jakie czynniki wpływają na zwiększenie ryzyka zachorowania na raka głowy i szyi można to ryzyko minimalizować, unikając palenia papierosów i ograniczając spożywanie wysokoprocentowego alkoholu. Istotnym aspektem zapobiegania nowotworom narządów głowy i szyi jest również dbanie o zdrowie zębów i całej jamy ustnej.

Ponieważ znaczenie w prewencji nowotworów ma również odpowiednia dieta, warto dbać o dobre nawyki żywieniowe: spożywać dużo warzyw i owoców, które są źródłem witamin.

Artykuł powstał przy współpracy z Ministerstwem Zdrowia  

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: zwrotnikraka.pl, Nowotwory regionu głowy i szyi (gis.onkol.pl)