Nowotwory skóry: łagodne i złośliwe. Na co zwrócić uwagę?

29.05.2019
Aktualizacja: 29.05.2019 14:34
Badanie skóry
fot. Shutterstock

Nowotwory złośliwe skóry to najczęściej występujące raki u człowieka. Odpowiadają za 75 proc. wszystkich rozpoznać złośliwych nowotworów, a ryzyko zachorowania na raka skóry w ciągu całego życia wynosi ok. 20 proc. Są to zatem nowotwory częste, złośliwe, nawet śmiertelne. Warto zatem wiedzieć, jak je rozpoznać i jak reagować, gdy na skórze pojawi się niepokojąca zmiana.

Nowotwory skóry to znamiona umiejscowione w różnych miejscach na skórze. Nowotwory dzieli się na łagodne i złośliwe, które różnią się od siebie istotnie przebiegiem klinicznym, rozwojem, a także konsekwencjami zdrowotnymi. Nowotwory złośliwe cechuje naciekanie i niszczenie okolicznych tkanek oraz zdolność do dawania przerzutów. Tych cech nie posiadają nowotwory łagodne. Dlatego wykrycie nowotworu łagodnego daje zwykle bardzo pomyślne rokowania, w przeciwieństwie do raka, który wymaga pilnego leczenia. 

Nie każdy nowotwór skóry to rak. Nowotwory złośliwe skóry zazwyczaj rosną szybko, mają nieprzyjemny, podejrzany wygląd (zmiany krwawią, nie goją się, bolą). Nowotwory łagodne natomiast rosną powoli i nie dają o sobie znać oprócz tego, że po prostu są, mają regularny kształt, nie bolą, ale to nie znaczy, że nie należy się nimi interesować. 

Skóra człowieka składa się z 5 warstw, przy czym najistotniejsze są dwie położone najgłębiej, czyli warstwa podstawa i warstwa kolczysta skóry. To właśnie z komórek budujących te dwie warstwy skóry powstają zazwyczaj nowotwory. 

Łagodne nowotwory skóry

Niezłośliwe nowotwory skóry są okrągłe, dobrze odgraniczone od okolicznych tkanek, często mają włóknistą torebkę, najczęściej rosną powoli i nie sprawiają większych problemów. Łagodne nowotwory skóry to przede wszystkim znamiona barwnikowe, naczyniakami, nerwiakami, nabłoniakami, włókniakami czy gruczolakami.

Tego typu łagodne zmiany usuwa się chirurgicznie z niewielkim marginesem zdrowej tkanki. W przypadku nowotworów niezłośliwych nie występuje wznowa, usunięcie zmiany załatwia sprawę. Ważne jest natomiast badanie histopatologiczne wyciętej zmiany lub próbki, ponieważ jest to jedyna metoda na potwierdzenie charakteru zmiany skórne (łagodna czy nie).

ZOBACZ: Naczyniak to łagodny nowotwór. Skąd się bierze ta czerwona plamka? 

Złośliwe nowotwory skóry, czyli raki

Na komórki skóry w każdej chwili oddziałują tak zwane mutageny, czyli czynniki, które powodują zaburzenia informacji genetycznej zawartej w DNA, mogące przyczyniać się do powstania i rozrostu nowotworu. Aby rozwinął się rak, musi dochodzić do kolejnych mutacji genetycznych, których efektem jest zwiększanie się ilości komórek nowotworowych, nabywanie przez nie możliwości wzrostu miejscowego, a później ekspansję na otaczające tkanki i rozsiew. Cały proces rozwoju raka złośliwego jest wieloetapowy i trwa wiele lat, człowiek widzi często etap końcowy, czyli złośliwą, powiększającą się zmianę na skórze.

Najczęstszymi nowotworami złośliwymi skóry są: rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy i czerniak skóry.

Rak podstawnokomórkowy jest najczęstszym nowotworem złośliwym skóry. Wywodzi się z komórek warstwy podstawnej i stanowi nawet 70 proc. wszystkich raków skóry. Atakuje głównie osoby starsze ok. 70. roku życia, choć występuje również u młodych ludzi. Jest to nowotwór złośliwy, ale rozpoznany we wczesnym stadium jest niemal w 100 proc. uleczalny. 

Rak płaskonabłonkowy rozwija się głównie w obrębie zmian skórnych zwanych rogowaceniem słonecznym. To nowotwór o dużym potencjale złośliwości, nawet przy niewielkim zaawansowaniu może dawać przerzuty do węzłów chłonnych i bardziej odległych organów. 

Czerniak jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z melanocytów, czyli komórek barwnikowych skóry. Rozwija się jako płaskie znamię, najczęściej pozbawione owłosienia. Początkowo plamy są niewielkie, ale szybko powiększają swój rozmiar i naciekają w głębsze warstwy skóry. 

Warto wiedzieć

Objawy raka skóry

Podstawnokomórkowe raki skóry to guzki o bezbarwnej powierzchni i perłowej otoczce. Raki płaskonabłonkowe mają łuskowatą, bezbarwną powierzchnię, niekiedy owrzodziałą, mogą krwawić. Natomiast czerniaki to płaskie znamiona, które powiększają się i ciemnieją. Czerniak może być nowym znamieniem lub powstawać z już istniejącego zdrowego znamienia pod wpływem promieniowania UV.

Przyczyny nowotworów skóry

Najważniejszym czynnikiem ryzyka powstawania nowotworów skóry, zarówno łagodnych, jak i złośliwych, jest nadmierna ekspozycja skóry na słońce. Zmiany skórne występują zwykle w tych rejonach skóry, które są odsłonięte i z tego powodu narażone na częstszy kontakt ze słońcem. Groźne jest zarówno promieniowanie UV emitowane przez słońce, jak i promieniowanie emitowane przez solarium. 

Innym czynnikiem zwiększającym ryzyko raka skóry jest jasna skóra, szczególnie w połączeniu z dużym nasłonecznieniem. To dlatego najwięcej chorych na raka skóry stwierdza się w Australii, Nowej Zelandii i USA. 

Częstość występowania nowotworów złośliwych skóry rośnie wraz z wiekiem - im starszy jest człowiek, tym większe ryzyko zachorowania. Na zachorowanie narażone są osoby, które mają dużo znamion na skórze, posiadają blizny (szczególnie po oparzeniach) i trudno gojące się rany. Czynnikiem ryzyka jest także leczenie immunosupresyjne, choroby obniżające odporność, a nawet zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV. 

Warto wiedzieć

Co zrobić, gdy na skórze pojawi się niepokojąca zmiana?

Wszystkie zmiany skórne, które budzą niepokój należy konsultować z lekarzem dermatologiem. Lekarz może wykonać badanie dermatoskopem lub od razu pobrać wycinek do badania histopatologicznego.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: kodekswalkizrakiem.pl; zwrotnikraka.pl