Masz podejrzany pieprzyk lub znamię? Sprawdź, co robić

07.06.2019
Aktualizacja: 18.06.2019 09:15
Jak rozpoznać czerniaka na skórze?
fot. Shutterstock

Wykrycie czerniaka na wczesnym etapie rozwoju najczęściej nie jest trudne, gdyż występuje na powierzchni skóry. Jednak to nowotwór, który rośnie stosunkowo szybko, więc złośliwa zmiana może powstać, zanim się obejrzysz. Dlatego tak ważna jest samokontrola, regularne oglądania i badanie ciała. Dowiedz się, na co warto zwrócić uwagę.

Czerniak kojarzy się głównie z bardzo ciemnym, wręcz czarnym, dużym pieprzykiem, ale nie zawsze tak to wygląda. Choć czerniak skóry ma pewne cechy charakterystyczne, może być łatwo zlekceważony. Eksperci przekonują jednak, by do lekarza zgłaszać się z każdą podejrzaną zmianą – nową i starą, która budzi wątpliwości pacjenta np. rośnie lub zmienia kolor, swędzi czy krwawi.

Czerniak skóry wykryty we wczesnym stadium daje duże szanse wyleczenia – po usunięciu zmiany wczesnej to prawie 100 proc. szans powrotu do zdrowia. Natomiast zaawansowany nowotwór z przerzutami może być śmiertelny.

Jak rozpoznać czerniaka?

Czerniaki najczęściej występują na nogach, a także na plecach i karku. Znacznie częściej pojawiają się na ciele w miejscach, które są odsłonięte i tym samym bardziej narażone na wpływ promieniowania UV, ale nowotwór może również pojawić się na skórze głowy, między włosami lub w miejscach, które w niewielkim stopniu są narażone na kontakt z promieniami UV, nawet na pośladkach czy wargach sromowych.

Charakterystyczne objawy zaawansowanego czerniaka, to przede wszystkim owrzodzenie, świąd, krwawienie lub zaczerwienienie występujące w obrębie wcześniej istniejącego znamienia. Czerniakiem może być też nowa zmiana skórna z towarzyszącymi podobnymi objawami. Jednak najważniejsze jest wykrycie czerniaka i innych nowotworów skóry - W tym celu prawidłowego rozpoznania czerniaka powstało specjalne ,,abecadło’’. Algorytm ABCDE został zaproponowany przez Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne i określa cechy czerniaka:

  • A - asymetria np. znamię „wylewające” się na jedną stronę
  • B - brzegi poszarpane, nierównomierne, posiadające zgrubienia
  • C - czerwony, czarny, niejednolity kolor
  • D - duży rozmiar, wielkość zmiany powyżej 5-6 mm
  • E - ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu

Zwykle wyglądający pieprzyk może okazać się czerniakiem w ciągu kilku miesięcy. W czasie kolejnych może nastąpić rozwój w głąb skóry.

Nie tylko rozmiar zmiany skórnej ma znaczenie. Czerniak może mieć z zewnątrz niewielki rozmiar, ale rozrastać się w głąb skóry, przebijać się przez naskórek i skórę właściwą. Może też docierać do naczyń krwionośnych i limfatycznych. Naczyniami komórki nowotworowe docierają do węzłów chłonnych znajdujących się najbliżej zmiany nowotworowej, a po kolejnych kilku miesiącach komórki rozprzestrzeniają się po całym organizmie. Cały ten proces rozsiewu w przypadku czerniaka skóry przebiega stosunkowo szybko.

Niestety czerniak nie zawsze daje wyraźne objawy. Czasami nie produkuje melaniny (barwnika) i nie ma charakterystycznego wyglądu. Zmiana może ulegać tylko minimalnemu powiększeniu, uwypukleniu lub owrzodzeniu, wytwarzając wokół nierównych kształtów czerwoną otoczkę.

Dlatego należy regularnie oglądać swoją skórę np. podczas kąpieli, aby móc zobaczyć nowe zmiany oraz kontrolować w jaki sposób się zmieniają i w razie konieczności udać się do lekarza.

Na czym polega wizyta u dermatologa?

Wszystkie niepokojące zmiany na skórze powinny być w najszybszym możliwym terminie konsultowane z lekarzem dermatologiem.

Podczas wizyty lekarz dokładnie ogląda zmianę za pomocą dermoskopu, czyli urządzenia, które pozwala na 10-12 krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru. Badanie to jest zupełnie bezbolesne.

Po badaniu lekarz decyduje, czy zmiana skórna jest groźna. Jeśli budzi jakiekolwiek podejrzenia, należy ją usunąć z marginesem zdrowej tkanki i poddać badaniu histopatologicznemu, które ostatecznie daje diagnozę, czy zmiana skórna jest zmianą łagodną, czy złośliwą. Zmianę usuwają chirurdzy onkolodzy, dermatolodzy lub chirurdzy.

Artykuł powstał przy współpracy z Ministerstwem Zdrowia