Czerniak lubi słońce. Bezpieczne opalanie minimalizuje ryzyko raka skóry

20.06.2018
Aktualizacja: 25.03.2019 12:20
Czerniak może być skutkiem intensywnego opalania i poprzeń skóry, nawet tych, których doznało się w dzieciństwie
fot. Shutterstock

Opalenizna, bez względu na to, czy powstaje na plaży, czy za pośrednictwem łóżka opalającego, jest szkodliwa dla zdrowia. Czerwienienie czy brązowienie się skóry powodowane jest szkodliwym wpływem promieniowania ultrafioletowego (UV) pochodzącym ze słońca lub lamp solarium. Jeśli masz opaleniznę, to znaczy, że właśnie doznałeś uszkodzenia komórek skóry.

W naszej kulturze wciąż panuje przekonanie, że opalone ciało jest oznaką zdrowia i pięknego wyglądu. Opalone kobiety i opalonych mężczyzn spotyka się w najpopularniejszych magazynach o modzie, mediach rozrywkowych, na wybiegach. Wiele modelek, aktorek, celebrytek nie wyobraża sobie wyjścia z domu bez odpowiednio widocznej opalenizny. Choć w XXI wieku dobrze znane są zagrożenia płynące z nadmiernego opalania, to chęć posiadania opalonego ciała jest wciąż bardzo mocna.

Stereotyp ,,zdrowego opalania’’ utrwalają także salony opalania z solarium, gdzie zachęca się do opalania przed wakacjami i przed wyjściem na plażę, by ,,przygotować’’ odpowiednio skórę i uniknąć poparzeń. W rzeczywistości już dawno obalono tę tezę, obecnie wiadomo, że opalenizna generowana przez promieniowanie UV nie oferuje żadnej ochrony lub ochronę minimalną. Jest natomiast szkodliwa dla zdrowia.

Zobacz także

Kiedy słońce szkodzi?

Promieniowanie słoneczne jest promieniowaniem elektromagnetycznym i obejmuje: promieniowanie podczerwone, światło widzialne i promieniowanie ultrafioletowe. W spektrum UV mieszczą się UVA, UVB i UVC, z czego najgroźniejsze jest promieniowanie UVB.

Ma silne właściwości powodujące rumień, działa na powierzchni skóry powodując zwiększoną syntezę barwnika skóry i oparzenia słoneczne. Przy długotrwałej ekspozycji promieniowanie UVB działa rakotwórczo.

Skóra poddawana ciągłemu działaniu promieni słonecznych staje się gruba, szorstka i mniej elastyczna. Powstają głębokie zmarszczki, przebarwienia, odbarwienia i uszkodzenia skóry. Najczęstszymi zmianami związanymi z opalaniem są: piegi, plamy soczewicowate, rogowacenia słoneczne i nowotwory skóry, w tym czerniak.

Zwolennicy opalania przekonują, że dzięki słońcu organizm pobudzany jest do syntezy cudownej witaminy D3. W rzeczywistości jednak wcale nie trzeba leżeć na plaży czy w solarium i opalać się godzinami, by zapewnić odpowiedni poziom witaminy D.

Naukowcy przekonują, że zwykłe spędzanie czasu na powietrzu wystarczy, by pobudzić syntezę tej witaminy. Źródłem witaminy D jest również odpowiednia dieta i suplementy. Opalanie się nie jest nam zatem do niczego potrzebne.

Nadmierne przebywanie na słońcu może być bardzo szkodliwe dla skóry. Szacuje się, że nawet 90 proc. czerniaków może być wywoływanych przez promieniowanie UV. Obejmuje to promieniowanie pochodzące ze słońca i ze sztucznych źródeł (solarium).

Liczne badania nad rakiem skóry nie pozostawiają złudzeń. Wskazują bowiem, że nawet jednorazowa opalenizna może podwoić szanse na rozwój czerniaka w późniejszym życiu. Ponadto używanie łóżek opalających przed 30. rokiem życia zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka o 75 proc. Badania sugerują również silną zależność dawek opalania i odpowiedzi ze strony organizmu - im więcej godzin spędzonych na opalaniu, tym większe ryzyko zachorowania na czerniaka w przyszłości.

Czym jest czerniak?

Czerniak to złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek barwnikowych. Najczęściej powstaje w obrębie skóry, choć może występować także w obrębie błon śluzowych i w innych lokalizacjach (np. gałka oczna).

Czynnikiem, który znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka jest krótka, ale intensywna ekspozycja na światło słoneczne (opalanie) i ostre poparzenia skóry, szczególnie w dzieciństwie. Na występowanie czerniaka wpływ ma jednak nie tylko słońce. Urządzenia emitujące promieniowanie UVA i solaria przyczyniają się znacznie do większej zapadalności na czerniaka i inne raki skóry.

Objawem czerniaka jest zazwyczaj guzek o różnym zabarwieniu (od ciemnowiśniowego do czarnego lub jako postać pozbawiona barwnika), nieregularnym kształcie z nierównymi brzegami, asymetrią, niejednorodną grubością i możliwymi owrzodzeniami. Objawami towarzyszącymi czerniakowi, czyli niepokojącej, nierównej zmianie skórnej są: owrzodzenie, świąd, krwawienie lub zaczerwienienie wokół znamienia.

Złośliwość czerniaka i jego rokowania zależą od odmiany klinicznej, głębokości naciekania skóry i przede wszystkim grubości zmiany. Czerniak może dawać przerzuty do węzłów chłonnych oraz do płuc, wątroby, mózgu, kości i skóry.

Zobacz także

Jak opalać się bezpiecznie?

Tak naprawdę opalanie się nigdy nie jest do końca bezpieczne. To czynność, którą wykonujemy, by poczuć się lepiej lub wyglądać lepiej mimo że jest to szkodliwe. Nadmierna ekspozycja skóry na słońce prowadzi nie tylko do poparzeń i podrażnień skóry, przyspiesza także procesy starzenia się skóry i może prowadzić do wystąpienia czerniaka.

Aby zminimalizować ryzyko związane z opalaniem należy przestrzegać kilku bardzo ważnych zasad:

  1. unikaj ekspozycji na słońce w godzinach południowych (mniej więcej od 10 do 15), a w upalne dni szukaj schronienia w cieniu;
  2. chroń skórę przez słońcem przewiewnym ubraniem, głowę osłaniaj czapką lub kapeluszem;
  3. stosuj kremy z odpowiednimi filtrami chroniącymi skórę przed wpływem promieniowania UVA i UVB;
  4. zawsze sprawdzaj, czy leki, które stosujesz nie wchodzą w reakcje ze słońcem - mogą powodować przebarwienia i reakcje uczuleniowe;
  5. wykonuj okresowe kontrole dermatoskopowe znamion u dermatologa - na przykład co roku po wakacjach.

Zobacz także

________

zdrowie.radiozet.pl/nk