Jak wygląda czerniak? Znamiona skórne, które powinny Cię zaniepokoić

Monika Piorun
20.06.2018 15:31
Czerniak: Znamiona świadczące o chorobie. Jak je rozpoznać? Jak odróżnić pieprzyk od czerniaka? [PORADNIK]
Fot. Shutterstock

Czy to zwykły pieprzyk, pieg, a może znamię świadczące o tym, że grozi Ci czerniak? Jak je od siebie odróżnić? Skorzystaj z kilku prostych wskazówek i sprawdź, w jaki sposób rozpoznać zmiany, które wskazują na zagrożenie nowotworem skóry!

„Dziewczyny lubią brąz” – słowa słynnej piosenki śpiewanej przez Ryszarda Rynkowskiego dowodzą, że wśród mieszkańców naszego kraju od lat panuje złudne przekonanie, że udany urlop oznacza możliwość pochwalenia się wyraźną opalenizną. Nic dziwnego, że statystyki dotyczące zachorowań na czerniaka w Polsce są aż o 20 proc. wyższe niż w innych krajach Unii Europejskiej. Niestety nadal niewielu z nas zdaje sobie sprawę z tego, że ten rodzaj nowotworu skóry należy do najniebezpieczniejszych. American Cancer Society ostrzega, że średnio co godzinę na świecie ktoś umiera z powodu tej choroby. 75 proc. zgonów z powodu złośliwych nowotworów skóry powodowanych jest przez czerniaka.

Historia czerniaka – choroby, której ślady można odnaleźć nawet na mumiach

Słowo melanoma oznaczające czerniaka pochodzi z greki i w dosłownym tłumaczeniu jest zbitką dwóch słów: melas (ciemny) i oma (guz). Pierwsze opisy tej dolegliwości pochodzą od Hipokratesa. Najstarsze, liczące około 2,4 tys. lat, szkielety ze śladami świadczącymi o czerniaku zostały zaś znalezione przez archeologów w Peru (w Chancay i w Chingas) wśród prekolumbijskich mumii.

Okazuje się więc, że nowotwory skóry były znane ludzkości od zarania dziejów i nie mogli się przed nimi uchronić nawet mieszkańcy silnie nasłonecznionej Ameryki Południowej. Przez długie wieki ludzie nie mieli świadomości, jakie czynniki mogą sprzyjać pojawieniu się na skórze znamion świadczących o czerniaku. Nie wiedzieli też, jak prawidłowo rozpoznać znamiona, które mogą wskazywać na to, że mamy do czynienia z nowotworem skóry, a nie ze zwykłym pieprzykiem.

Mimo że dziś wiemy, że zachorowaniom sprzyja ekspozycja na słońce i brak ochrony skóry przed działaniem promieni ultrafioletowych, to jednak nadal wiele osób nie wie, jak odróżnić niewielki pieg od brodawki lub asymetrycznego wykwitu na skórze, który może świadczyć o tym, że grozi nam nowotwór. Oprócz regularnych badań znamion – zwłaszcza tych, które pojawią się na naszej skórze w okresie letnim (najlepiej pod dermatoskopem, u doświadczonego dermatologa) – warto dokładnie przyjrzeć się, czym różni się zwykły pieprzyk od znamion wskazujących na niebezpieczeństwo rozwoju nowotworu.

Czym się różni zwykły pieprzyk od znamion wskazujących na nowotwór skóry?

Po lewej znamiona świadczące o czerniaku, po prawej normalne pieprzyki

Zrzut ekranu 2018-06-19 o 08.41.24

fot. Patient.info

Niepokój powinny wzbudzać znamiona, które:

  • przypominają rany, choć się nie goją,
  • wyraźnie różnią się od pozostałych,
  • swędzą,
  • krwawią lub sączą się,
  • zmieniają kolor, rozmiar i kształt,
  • mają perłowy połysk,
  • są asymetryczne, mają nieregularne brzegi,
  • ich powierzchnia jest szorstka lub łuskowata.

Nieprawidłowe znamiona cechuje:

Zrzut ekranu 2018-06-19 o 09.43.57

Skóra to największy organ naszego ciała. Szkodliwy wpływ na nią mogą mieć nie tylko promienie ultrafioletowe, korzystanie z solariów czy oparzenia spowodowane nadmiernym i niewłaściwym opalaniem, ale także czynniki genetyczne, dziedziczone po naszych przodkach.

Badania naukowe potwierdzają, że u większości pacjentów cierpiących na nowotwory skóry dochodzi do mutacji genu BRAF zawierającego białko z zakodowaną informacją przesyłaną bezpośrednio do jądra komórki.

U chorych na czerniaka białko to nie funkcjonuje w sposób prawidłowy, doprowadzając do niepohamowanego wzrostu melanocytów (komórek barwnikowych wytwarzających i zawierających melaninę). Czerniak zaś występuje wszędzie tam, gdzie pojawiają się melanocyty – a więc nie tylko na samej skórze, ale i w obrębie jamy ustnej, siatkówki oka czy odbytnicy. 

Czerniak – grupy ryzyka

Mimo że dotąd medycyna nie jest w stanie udzielić precyzyjnej odpowiedzi na temat przyczyn raka, to jednak powinno się zwrócić szczególną uwagę na właściwą ochronę skóry przed niekorzystnym działaniem czynników sprzyjających rozwojowi nowotworów skóry, zwłaszcza jeśli:

  • Masz jasną karnację, włosy w kolorze blond (lub rude) i niebieskie oczy.
  • Na Twojej skórze możesz znaleźć przynajmniej 50 pieprzyków/piegów oraz liczne, nietypowe znamiona.
  • Często korzystasz z solarium.
  • W dzieciństwie doznałaś lub doznałeś oparzeń słonecznych.

Warto pamiętać, że duże szanse na ograniczenie ryzyka powstania czerniaka może dać unikanie ekspozycji na działania promieni UV pomiędzy godz. 11 a 16 oraz niedoprowadzanie do tego, by podczas opalania narazić skórę na oparzenia.

Jak badać skórę, by rozpoznać czerniaka?

Przynajmniej raz w miesiącu – najlepiej po kąpieli – stań w dobrze oświetlonym pomieszczeniu z dużym lustrem i przy użyciu mniejszego lusterka dokładnie obejrzyj całe swoje ciało. Zacznij od twarzy i głowy, a następnie przechodząc stopniowo w dół, sprawdź, czy niepokojące znamiona pojawiły się na szyi, ramionach, plecach, klatce piersiowej, rękach, nogach, a nawet pod stopami.

Jeśli zauważysz u siebie zmiany, które mogłyby świadczyć o nowotworze skóry, powinieneś się zgłosić na badania u dermatologa. Specjalista za pomocą dermatoskopu (pozwalającym przyjrzeć się zmianom na skórze przy 10-12-krotnym powiększeniu) obejrzy Twoje znamiona i będzie mógł udzielić Ci prawidłowej diagnozy. Jeśli lekarz stwierdzi nieprawidłowości, powinien skierować nas na dalsze badania histopatologiczne.

Koniecznie zgłoś się na badania dermatoskopowe, jeśli: 

  • masz więcej niż 40-50 lub więcej znamion na całym ciele
  • masz jasną karnację i/lub włosy blond lub rude i znamiona
  • lubisz się opalać/korzystać z solarium i masz znamiona
  • u Twoich krewnych 1. stopnia (wstępni i zstępni) kiedykolwiek zdiagnozowano czerniaka złośliwego skóry (melanoma),
  • u Ciebie lub Twoich krewnych 1. stopnia zdiagnozowano nowotwór trzustki,
  • masz znamiona dysplastyczne (stwierdzone podczas wcześniejszych badań dermatoskopowych).

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

źródło: Prevention/Patient.info/SkinVision

______

zdrowie.radiozet.pl/π