Co powinien jeść chory na raka? 6 podstawowych zasad zdradza onkolog

23.01.2020
Aktualizacja: 23.01.2020 18:06
Dieta dla chorych na raka.
fot. Shutterstock

Pacjent – niezależnie od schorzenia – potrzebuje fizycznej i psychicznej siły, by przejść przez proces terapii. Nowotwór to choroba, która szczególnie wymaga od pacjenta wiele wysiłku, włożonego w różne aktywności, między innymi w zadbanie o prawidłowe odżywienie organizmu, niezbędne do walki z chorobą. Co trzeba wiedzieć o właściwym odżywianiu w chorobie nowotworowej? Odpowiada dr Manuela Las-Jankowska, onkolog kliniczny z Centrum Onkologii im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy

Czy istnieje uniwersalna dieta dla pacjentów onkologicznych? 

Pacjenci onkologiczni są  szczególnie narażeni na problemy z niedożywieniem. Często dochodzi u nich do zaburzeń apetytu i spadku masy ciała i/lub masy mięśniowej. Wynikają one z samej choroby, ale także z działań ubocznych terapii. Co dokładnie może wpływać na zaburzenia odżywiania i spadek masy ciała?

  • Silny stres, związany najczęściej z diagnozą.
  • Stan zapalny występujący w organizmie w wyniku choroby i wzmożona przemiana materii.
  • Umiejscowione nowotworu – szczególnie w obrębie przewodu pokarmowego lub regionie głowy i szyi.
  • Skutki uboczne radio- i/lub chemioterapii, takie jak: nudności, wymioty, biegunki lub zaparcia, wzdęcia, zmiany odczuwania smaku i zapachu czy zaburzenia wchłaniania.
  • Konieczność wykonywania licznych badań na czczo.

Pacjent, który jest niedożywiony może gorzej tolerować leczenie, jest narażony na większe ryzyko wystąpienia powikłań, a czasami nie jest też w stanie realizować terapii w pełnych dawkach i we właściwych odstępach czasu. Dobrze odżywiony organizm ma po prostu szansę lepiej przejść przez terapię, dlatego właściwe odżywianie jest tak ważne.

Dieta w chorobie nowotworowej: 6 zasad 

Nie ma uniwersalnych zasad, a zwłaszcza diet, które byłyby odpowiednie dla każdego chorego onkologicznie. Zalecenia żywieniowe są zależne od aktualnego stanu zdrowia, rodzaju i umiejscowienia nowotworu czy planowanej metody leczenia. Dlatego też dobrze, jeśli wszyscy pacjenci rozpoczynając proces leczenia skorzystają z profesjonalnej konsultacji żywieniowej. Istnieje jednak kilka zasad, które mogą pomóc w utrzymaniu odpowiedniego odżywienia organizmu.

Po pierwsze, należy zadbać o regularne przyjmowanie posiłków, najlepiej w  mniejszych porcjach od 5 do 6 razy dziennie. Codzienna dieta powinna zawierać także warzywa i owoce (surowe, gotowane lub pieczone w zależności od stanu zdrowia pacjenta i rodzaju nowotworu oraz stosowanej terapii). Żywienie jest skuteczne pod warunkiem dostarczania wszystkich niezbędnych składników: aminokwasów, glukozy, emulsji tłuszczowej, elektrolitów (Na, K, Ca, Mg, Cl, P), pierwiastków śladowych, witamin, wody – o czym mówi zasada komplementarności.

W chorobie nowotworowej szczególnie ważne jest dostarczenie do organizmu białka. Jest to bardzo ważny składnik niezbędny w trakcie terapii i rekonwalescencji. Osoba chora na nowotwór potrzebuje około dwa razy więcej białka niż zdrowa. Dlatego najważniejszą rolę w diecie odgrywają produkty z dużą zawartością białka, takie jak chudy twaróg, jogurt naturalny, chude mięso czy ryby morskie. Dobrym źródłem energii będą makarony i kasze podawane z niewielką ilością tłuszczów roślinnych. Aby dobrze nawodnić organizm należy wypijać odpowiednie ilości płynów (najczęściej ok. 2 litrów wody dziennie).

Warto wiedzieć, że czasami dostarczenie do organizmu wymaganej ilości składników odżywczych, spożywając wyłącznie tradycyjne posiłki, jest trudne lub niemożliwe z uwagi na obecną chorobę i skutki uboczne prowadzonej terapii. Wtedy z pomocą może przyjść żywienie medyczne.

Żywienie medyczne jest metodą wspierania leczenia właściwego, w której dzięki stosowaniu specjalistycznych preparatów odżywczych możliwe jest dostarczenie do organizmu chorego dodatkowej energii i składników odżywczych, w sytuacji gdy sam chory nie jest w stanie przyjmować odpowiednich ilości pokarmu w formie tradycyjnych posiłków lub spożywa ich zbyt mało w stosunku do zapotrzebowania. Leczenie żywieniowe może wesprzeć proces leczenia podstawowego jakim jest chirurgia, radioterapia i szeroko pojęte leczenie systemowe, wpłynąć na tolerancję terapii onkologicznej poprzez zmniejszenie mogących wystąpić działań niepożądanych. Wsparcie żywieniowe może również poprawiać samopoczucie chorego oraz dodać sił w walce z chorobą – wszystko to ma istotne znaczenie w procesie zdrowienia pacjenta.