Chłoniaki - nowotwory, których pierwsze objawy łatwo pomylić z... grypą!

Monika Piorun
15.09.2017
Aktualizacja: 07.06.2019 09:29
Chłoniaki - nowotwory, których pierwsze objawy łatwo pomylić z... grypą!
fot. Chris Ryan/East News

15 września przypada Światowy Dzień Wiedzy o Chłoniakach. Z tej okazji Stowarzyszenie Wspierające Chorych na Chłoniaki „Sowie Oczy” oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki „Przebiśnieg” zachęca pacjentów do podzielenia się swoim doświadczeniem w ramach kampanii #EverythingChanges. 

Co to są chłoniaki?

Chłoniaki to grupa nowotworów rozwijających się w układzie limfatycznym organizmu. Powstają w wyniku nieprawidłowego wzrostu komórek układu odpornościowego, najczęściej limfocytów B lub T, i stanowią rzadki, ale bardzo zróżnicowany zespół chorób. Wyróżniamy kilkadziesiąt podtypów chłoniaków.

Dzielą się na dwie główne grupy: chłoniaki ziarnicze (dawniej zwane ziarnicą złośliwą) oraz chłoniaki nieziarnicze: agresywne (chłoniak rozlany z dużych komórek B) oraz indolentne o powolnym, wieloletnim przebiegu (np. przewlekła białaczka limfatyczna czy chłoniak grudkowy).

Zrzut ekranu 2017-09-15 o 14.06.07

Kto może zachorować?

Chłoniaki są najczęstszymi nowotworami układu hematopoetycznego, trzecim, co do częstości występowania nowotworem wieku dziecięcego, szóstym u osób dorosłych. Mogą pojawić się w każdym wieku, ale zdecydowanie częściej rozpoznaje się je u osób starszych. W związku ze starzeniem się społeczeństwa oraz degradującym organizm wpływem środowiska, w którym żyjemy, liczba nowych rozpoznań chłoniaków znacząco rośnie. Zachorowania na chłoniaki stanowią ok. 6 proc. zachorowań na nowotwory złośliwe.

Chłoniaki nieziarnicze są ósmą przyczyną zachorowań na nowotwory na świecie u mężczyzn i jedenastą u kobiet. Szacuje się, że chłoniaki te diagnozuje się rocznie u ponad 420 000 osób, w Polsce ok 14 000.

Jak rozpoznać chłoniaka?

Często objawy nowotworu mogą być podobne do tych występujących podczas grypy, bądź przy zwykłym zmęczeniu. Zaliczamy do nich utratę wagi, powiększone węzły chłonne, uporczywy świąd skóry, nocne poty – objawy te łatwo przeoczyć a mogą być zapowiedzią poważnej choroby – nowotworu układu chłonnego - podkreśla prof. dr n. med. Wojciech Jurczak, Katedra i Klinika Hematologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie.

W momencie zaobserwowania u siebie takich objawów, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć bądź potwierdzić podejrzenie chłoniaka.

- Przez miesiące ignorowałam sygnały, które jak się później okazało, były objawami chłoniaka. Byłam cały czas zmęczona i swędziała mnie skóra, ale byłam zbyt zajęta pracą, aby się tym zająć – przyznaje Ewa, pacjentka żyjąca z chłoniakiem.

- W końcu znalazłam czas by odwiedzić lekarza. Od razu dostrzegł, co się dzieje, otrzymałam odpowiednie leczenie i opiekę. Poczułam wielką różnicę. Obecność mojej córki podczas wizyty u lekarza onkologa znaczyła dla mnie bardzo wiele. Diagnoza chłoniaka była dla mnie bardzo trudna. W jedną sekundę mój świat zawalił się. Jednak fakt, że córka była ze mną, sprawił ogromną różnicę. Dały mi siłę, której tak bardzo potrzebowałam - mówi Maria, pacjentka chora na chłoniaka grudkowego.

Objawy chłoniaka łatwo pomylić z grypą

young-woman-2239269_1920

fot. silviarita/pixaby.com/CC0 Public Domain

Objawy chłoniaka są niespecyficzne i najczęściej przypominają infekcje (przeziębienie).
W konsekwencji tego nowotwór często jest rozpoznawany dopiero w wysokim stopniu zaawansowania. Do najczęściej występujących objawów zalicza się:

  • niebolesne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, pachowych, pachwinowych lub
    w innych umiejscowieniach,
  • gorączkę,
  • osłabienie,
  • znaczną utratę wagi ciała,
  • podwyższoną temperaturę bez wyraźnej przyczyny,
  • obfite nocne poty, zwłaszcza nocne,
  • długo utrzymujący się kaszel lub duszność,
  • uporczywy świąd skóry.
Zrzut ekranu 2017-09-15 o 13.59.33

Przyczyny choroby

Czynniki występowania chłoniaków nie są ostatecznie poznane. Przyczyn upatruje się w czynnikach środowiskowych i stylu życia: spożycie konserwantów, alkoholu, palenie tytoniu narażanie na pestycydy, ale również wcześniejsze zakażenie wirusem HIV, AIDS, choroby autoimmunologiczne, oraz stosowanie leczenia immunosupresyjnego. Jedynie kilka procent chłoniaków może mieć podłoże genetyczne.  

Proste badania mogą pomóc w wykryciu chłoniaków

Wstępne rozpoznanie chłoniaków można postawić po wykonaniu prostych badań diagnostycznych. Wiele może powiedzieć morfologia krwi i OB.

Powinny też być wykonane inne badania laboratoryjne na:

  • enzymy wątrobowe,
  • mocznik,
  • kreatynina,
  • poziom cukru.

Ważne jest także badanie radiologiczne klatki piersiowej, ponieważ nowotwór zajmuje często węzły chłonne znajdujące się w klatce piersiowej.

Dla ustalenia stadium zaawansowania procesu niezbędne jest wykonanie:

  • badania tomografii komputerowej klatki piersiowej i jamy brzusznej z miednicą,
  • badania szpiku pobranego z talerza kości biodrowej.

W miarę możliwości wykonuje się inne badania w tym pozytonową tomografię emisyjną (PET).

Celem rozpoznania chłoniaka konieczne jest wykonanie dokładnej diagnostyki histopatologicznej. W tym celu pobierany jest chirurgicznie cały węzeł chłonny lub wycinek
z nacieków narządowych do badania patomorfologicznego. Metoda rozpoznania na podstawie biopsji cienkoigłowej z reguły nie jest polecana, a może być wykonana jedynie w placówkach medycznych, w których poza zwykłym badaniem cytologicznym są dostępne bardziej specyficzne metody diagnostyczne, w tym cytometria, i inne np. analiza immunofenotypu

Jak poradzić sobie z diagnozą?

woman-2696408_1920

fot. Geralt/pixaby.com/CC0 Public Domain

Informacja o tak ciężkiej chorobie, której często zupełnie się nie spodziewamy, potrafi zmienić całkowicie spojrzenie na świat i dotychczasowe życie. W momencie rozpoznania chłoniaka najmniejsze rzeczy, takie jak wsparcie bliskich oraz innych osób np. chorych, zaczyna mieć ogromne znaczenie. Ogromną rolę ma tu rozmowa z lekarzem, który dokładnie wyjaśni pacjentowi zawiłości rozpoznania rodzaju chłoniaka, oraz przedstawi najlepsze dla niego opcje leczenia.

Moim pacjentom, którzy po raz pierwszy słyszą ode mnie, z jaką chorobą się mierzą, staram się wyjaśnić, czym jest chłoniak, na którego chorują oraz co ich czeka w najbliższych miesiącach, zarówno w zakresie diagnostyki, jak i leczenia - mówi dr Elżbieta Wojciechowska-Lampka, specjalista onkolog radioterapeuta Kliniki Nowotworów Układu Chłonnego Centrum Onkologii – Instytutu w Warszawie, Prezes Stowarzyszenia Wspierającego Chorych na Chłoniaki „Sowie Oczy”.

Jako lekarz, ale również, jako przedstawiciel organizacji, która wspiera pacjentów wiem, że taka rozmowa robi ogromną różnicę. Chorzy z większą wiarą i zrozumieniem podchodzą do leczenia, co jest niezwykle istotne dla sukcesu terapeutycznego – dodaje dr Lampka.

Jak można leczyć chłoniaki?

Podstawowym leczeniem jest wielolekowa chemioterapia i/lub immunoterapia w skojarzeniu (w niektórych pacjentów) z radioterapią. U części osób stosuje się również konsolidację z przeszczepem komórek macierzystych szpiku kostnego.

Rodzaj i schemat leczenia jest zależny od stopnia zaawansowania choroby, czyli zajęcia węzłów chłonnych po jednej (stadium 1 i 2) lub po obu stronach przepony (stadium 3), nacieki w tkankach sąsiadujących (stadium 3), nacieki na odległe narządy oraz zajęcie szpiku kostnego (stadium 4).  

W leczeniu chłoniaków nieziarniczych z komórek B, w tym najczęstszych podtypach takich jak przewlekła białaczka limfatyczna, chłoniak rozlany z dużych komórek B czy chłoniak grudkowy standardem leczenia jest kojarzenie z chemioterapią przeciwciał monoklonalnych. 

Nawet u chorych z zaawansowaną chorobą (stadium III lub IV) możliwe jest całkowite wyleczenie lub wieloletnie okresy remisji. Po zakończeniu leczenia I rzutu pacjenci pozostają w obserwacji, by móc leczenie kontynuować w razie stwierdzenia nawrotu. U chorych z chłoniakami o małej dynamice, gdzie całkowite wyleczenie nie jest możliwe, średni czas przeżycia wynosi ponad 20 lat.

W przypadkach chłoniaków opornych rokowanie jest niepewne. Nie ma ustalonego standardowego sposobu postępowania – leczenie jest indywidualne zgodne ze stanem chorego i stopniem zaawansowania choroby. Szczególnie źle przedstawia się sytuacja pacjentów, z nawrotem/opornością stwierdzaną szybko (w ciągu kilku miesięcy od zakończonego leczenia). W takich przypadkach podstawowe znaczenie mają nowe cytostatyki, takie jak piksantron lub leki o alternatywnych do chemioterapii mechanizmach działania.

Należy tu podkreślić rolę przeciwciał monoklonalnych nowej generacji (np. Obinutuzumab), które w znacznie większym stopniu od Rituxymabu aktywują układ immunologiczny (w leczeniu przewlekłej białaczki limfatycznej czy chłoniaka grudkowego), przeciwciał sprzężonych z trucizną komórkową (Brentuximab vedotin), leków immunomodulujących (Lenalidomid) czy odblokowujących układ immunologiczny (anty PD-1, w leczeniu chłoniaka Hodgkina).

Terapie nowej generacji niejednokrotnie są refundowane jedynie w ramach programów lekowych lub badań klinicznych skierowane dla wyselekcjonowanej grupy chorych,  a w większości terapie nie są niestety refundowane przez NFZ. 

Polacy powinni więcej wiedzieć o chłoniakach!

Światowy Dzień Wiedzy o Chłoniakach oraz towarzysząca mu kampania ma na celu zwiększenie świadomości na temat chłoniaków wśród Polaków, zachęcenie pacjentów, opiekunów i pracowników służby zdrowia do zwrócenia uwagi na problemy ludzi dotkniętych chorobą oraz udzielenie im pomocy, nawet w tym najmniejszych sprawach, ponieważ to one stanowić będą wielką rolę w całym procesie leczenia.

Zrzut ekranu 2017-09-15 o 14.01.27 1

#EverythingChanges (#ZmieniasięWszystko)

Hasztag ten ma uświadomić społeczeństwu, że ma prawdziwy, istotny wpływ na życie chorych na chłoniaka. Te pozornie drobne ich działania mają ogromny sens i znaczenie, że mogą odmienić wszystko w życiu pacjentów.

W tym roku każdy z może zaangażować się w kampanię, aby wspierać chorych z chłoniakiem. Dołączyć do inicjatywy można poprzez:

  • Dyskusję na Twiterze i Facebooku – podziel się własną historią o „małej rzeczy” (small thing), która spotkała ciebie. Może być to coś lub ktoś, kto odegrał wielką rolę ·w Twoim życiu, opowieść o doświadczeniach pacjenckich, pobycie w szpitalu? Napisz o tym na kartce, zrób zdjęcie i zamieść na swoim koncie na Twitterze i Facebooku. Pamiętaj
  • Pamiętaj o dołączeniu hasztaga #EverythingChanges i #WLAD oraz otagowaniu @knowyournodes.
  • Dołączenie do chatu na Twitterze 15. Września, by połączyć się z ludźmi na całym świecie i porozmawiać o tym, jak istotne jest zwracanie uwagi na małe rzeczy. Użyj hasztaga #EverythingChanges i podziel się swoim doświadczeniem związanym z chorobą chłoniaka 
  • z globalną społecznością.
Zrzut ekranu 2017-09-15 o 13.59.25

Aby dowiedzieć się więcej o Światowym Dniu Wiedzy o Chłoniakach, odwiedź stronę www.sowieoczy.pl, www.przebiśnieg.org.pl lub www.lymphomacoalition.org/wlad

Monika Piorun

___

zdrowie.radiozet.pl/π