Nowe wytyczne, jak uniknąć raka. Alkohol należy zredukować do zera

12.06.2020
Aktualizacja: 12.06.2020 10:59
Rak (nowotwór): jak jego uniknąć? Nowe wytyczne
fot. Shutterstock

Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne opracowało wskazówki profilaktyczne dotyczące raka. Jednym z głównych zaleceń jest całkowita abstynencja alkoholowa.

  • Co roku na świecie z powodu chorób nowotworowych umiera 8 mln osób. W Polsce rak zabija ponad 100 tys. osób rocznie.
  • Etanol nawet niewielkich, regularnie konsumowanych dawkach sprzyja rozwojowi nowotworów.
  • Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne opracowało nowe wytyczne, które informują, jak uniknąć raka.

Co wytwarza raka?

Rak zaczyna powstawać, gdy normalna komórka staje się rakową. Dochodzi wtedy do tego, gdy coś zakłóca DNA, zmieniając kod który monitoruje cykl życiowy komórki. Do najbardziej niebezpiecznych czynników powstawania raka należy alkohol. Według badań osoby, które piją dużo alkoholu są zdecydowanie bardziej narażone na raka jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka i wątroby.

– To, czy zachorujemy na nowotwór, zależy w 60% nawet 80% od naszego stylu życia. By chronić zdrowie, nie trzeba robić rewolucji i zapisywać się na siłownię. Ważne są małe decyzje, które podejmujemy od rana. Czy zapalimy papierosa, wsiądziemy do samochodu, zjemy drożdżówkę, czy może zaczniemy dzień od pójścia do pracy na piechotę – wyjaśnia dr Marta Mańczuk z Zakładu Epidemiologii Centrum Onkologii w Warszawie.

Opracowywaniem wskazówek profilaktycznych zajmuje się renomowane Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne (American Cancer Society, ACS). W porozumieniu z innymi organizacjami zajmującymi się badaniami nad rakiem ACS monitoruje prace naukowe i co jakiś czas modyfikuje zestaw zaleceń. Ich najnowsza wersja właśnie została opublikowana na łamach czasopisma „CA: A Cancer Journal for Clinicians”.

ACS zaleca całkowitą abstynencję, a w ostateczności nie więcej niż 1–2 standardowe drinki dziennie (zależnie od płci). Etanol nawet niewielkich, regularnie konsumowanych dawkach może sprzyjać rozwojowi nowotworów, takich jak rak wątroby, jamy ustnej, gardła, przełyku, okrężnicy, odbytu i piersi.

Jak uniknąć raka? Podstawą jest ruch

Ewolucyjnie jesteśmy przystosowani do wysokiego poziomu aktywności fizycznej: codziennego chodzenia, biegania, pokonywania przeszkód. Niestety, nasza rzeczywistość wygląda inaczej. Większość dnia spędzamy w biurach, samochodach, na kanapie.  – Jeśli przyjmiemy, że jesteśmy aktywni 14–15 godzin na dobę, od 55 do 75 proc. tego czasu spędzamy w pozycji siedzącej. Umiarkowana lub duża aktywność fizyczna – czyli to, co nazywamy ćwiczeniami – zajmuje nam mniej niż 5% dnia – wylicza prof. David Dunstan z australijskiego Baker Heart and Diabetes Institute.

Siedzący tryb życia sprzyja nie tylko nowotworom, ale też chorobom serca i problemom z kręgosłupem. Dlatego najnowsze zalecenia ACS zwiększają rekomendowaną dawkę wysiłku fizycznego. Tygodniowo powinniśmy poświęcać 300 minut na umiarkowaną aktywność fizyczną, co oznacza ok. 45 minut szybkiego spaceru czy lekkich ćwiczeń dziennie. Jeśli wybierzemy bardziej intensywną aktywność, taką jak bieganie czy siłownia, wystarczy 150 minut tygodniowo (czyli np. po pół godziny przez pięć dni w tygodniu).

Zaostrzeniu ulegają także zalecenia dietetyczne. ACS dotychczas jedynie sugerowało ograniczenie spożycia niektórych grup pokarmów. Obecnie stawia sprawę jasno: w chroniącej przed rakiem diecie nie powinny na stałe pojawiać się produkty takie jak:

  • czerwone mięso,
  • mięso przetworzone,
  • napoje dosładzane cukrem,
  • wszelkie produkty wysoko przetworzone, zwłaszcza te zawierające wysoko przetworzone węglowodany.

Inne czynniki powstawania raka

Genetyczne predyspozycje – niektóre rodzaje raka, jak na przykład rak jelita albo rak piersi, często powtarzają się w rodzinie. Tylko predyspozycja do zachorowania jest dziedziczona, oznacza to, że muszą zaistnieć jeszcze inne niegenetyczne (np. środowiskowe) czynniki, aby rak się rozwinął. Pojawienie się takiej predyspozycji w rodzinie nie oznacza, że dana osoba na pewno zachoruje się na raka, jednak pozostaje ona w grupie podwyższonego ryzyka.

Ekspozycja na estrogen – kobieta jest narażona na niektóre ginekologiczne typy raka, m.in. piersi lub macicy. Jeśli jej system narażony jest na zbyt dużą ilość estrogenu, który stymuluje proliferacje komórek w danej tkance. Czynniki, które przyczyniają się do zwiększonej ekspozycji na estrogen to początek menstruacji, okres menopauzy oraz picie alkoholu.

Dym tytoniowy – palenie tytoniu jest jednym z najbardziej zabójczych czynników rakotwórczych. Palenie może powodować raka płuc i innych narządów.

Promieniowanie jonizujące – nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizujące, jak promieniowanie rentgenowskie, może powodować szkody w DNA, które mogą prowadzić do raka. Zapobieganie zachorowaniom obejmuje zmniejszenie ekspozycji na słońce, noszenie ochronnych ubrań oraz stosowanie kremów przeciwsłonecznych z wysokim filtrem SPF.

Rakotwórcze środki chemiczne – rakotwórcze środki chemiczne jak azbest, benzen, formaldehyd czy spaliny diesla są niebezpieczne w większych stężeniach.

Źródło: Focus