Zamknij

10 najbardziej śmiertelnych nowotworów wg. American Cancer Society

25.11.2021
Aktualizacja: 25.11.2021 11:32
Nowotwory złośliwe
fot. Shutterstock

Jakie nowotwory złośliwe uważane są za najbardziej śmiertelne? Poznaj zestawienie przygotowane przez  American Cancer Society.

Nowotwory złośliwe to druga najczęstsza przyczyna zgonów w Polsce. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów ze stycznia 2021 r. wynika, że rocznie w Polsce diagnozuje się tę chorobę u prawie 170 tys. osób, a umiera około 100 tys. pacjentów. Około milion osób żyje ze zdiagnozowaną chorobą. Co ciekawe, zarówno w Polsce, jak i na świecie rakiem, który przyczynia się do największej liczby zgonów jest rak płuc (w sumie 1,8 mln zgonów).

American Cancer Society (ACS), w oparciu o dane amerykańskiej organizacji National Cancer Institute (NCI), przygotowało zestawienie nowotworów złośliwych, które są najbardziej śmiertelne w Stanach Zjednoczonych (na podstawie danych dotyczących przeżycia względnego dla przypadków zdiagnozowanych w latach 2011-2017). Przy czym należy dodać, że za najbardziej śmiercionośne nowotwory uważa się te, w których przeżywalność jest najniższa. Aby to obliczyć, bierze się pod uwagę dwa czynniki: liczbę osób, u których się diagnozuje dany nowotwór i procent osób, które przeżyją dłużej niż 5 lat (tzw. pięcioletnie względne przeżycie), oczywiście z wyłączeniem ryzyka innych możliwych przyczyn zgonu.  

Rak trzustki

Na pierwszym miejscu tego zestawienia znalazł się  rak trzustki. Pięcioletnie względne przeżycie w przypadku tego nowotworu złośliwego oszacowano na 10,8 proc. Aż 90 proc. nowotworów trzustki to gruczolakoraki wywodzące się z przewodów trzustkowych (nowotwór powstaje w komórkach wytwarzających enzymy trawienne). Naciekają one na okoliczne narządy i powodują przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych. O wiele rzadziej komórki nowotworowe powstają w komórkach dokrewnych trzustki, które wytwarzają hormony, takie jak insulina. Nazywane są one guzami neuroendokrynnymi trzustki (NET) lub guzami komórek wysp trzustkowych. NET stanowią 2 proc. przypadków raka trzustki i – według ACS – mają znacznie lepsze rokowanie.

Raka trzustki bardzo trudno wykryć (zwykle od czasu mutacji pierwszych komórek trzustki do czasu wykrycia choroby mija około 12-17 lat) z dwóch powodów. Po pierwsze, daje niespecyficzne objawy choroby. Po drugie, trzustka jest doskonale ukrytym narządem. Z jednej strony zasłonięta jest kręgosłupem, z drugiej wątrobą i jelitami. Z tego powodu raka trzustki wykrywa się przez przypadek, podczas diagnozowania innych chorób. Dodatkowo, to co istotne, trzustki nie otacza żadna torebka, więc komórki rakowe błyskawicznie przedostają się do krwiobiegu i naczyń chłonnych.

W zależności od tego, jak daleko rak trzustki się rozprzestrzenił, lekarze mogą leczyć go za pomocą operacji, radioterapii lub chemioterapii. Inne terapie mogą obejmować immunoterapię (która pobudza układ odpornościowy do ataku na raka) lub terapie celowane (leki ukierunkowane na cząsteczki specyficzne dla komórek rakowych).

Międzybłoniak

Na drugim miejscu tego zestawienia znalazł się międzybłoniak. W jego przypadku pięcioletnie przeżycie względne oszacowano na 11,5 proc. Międzybłoniak to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek pokrywających błony surowicze – opłucną, osierdzie i otrzewną. Jednak jego najczęstszą lokalizacją jest opłucna (mowa wtedy o międzybłoniaku opłucnej). Trochę rzadziej nowotwór ten lokalizuje się w otrzewnej, tkance wyścielającej brzuch i otaczającej wiele narządów jamy brzusznej, takich jak żołądek i wątroba (mowa wtedy o międzybłoniaku otrzewnej). O wiele rzadziej ten rodzaj raka lokalizuje się w tkankach otaczających serce i jądra.  Do głównych czynników ryzyka powstawania międzybłoniaka zalicza się narażenie na azbest oraz zakażenie wirusem SV40. Leczenie tego rodzaju nowotworu  zależy od stopnia zaawansowania, ale może obejmować operację, chemioterapię, radioterapię, terapie celowane i immunoterapie.

Rak pęcherzyka żółciowego

Na trzecim miejscu znalazł się rak pęcherza żółciowego. Pięcioletnie przeżycie względne w jego przypadku oszacowano na 19,4 proc. Ten rak układu pokarmowego zaczyna się w woreczku żółciowym, który znajduje się tuż pod wątrobą i przechowuje żółć, która jest substancją wytwarzaną przez wątrobę. Uważa się, że przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego spowodowane kamicą prowadzi do powstania raka tego narządu.

Leczenie raka pęcherzyka żółciowego zależy od stopnia zaawansowania nowotworu w momencie rozpoznania i obejmuje operację, chemioterapię, radioterapię. Prowadzone są badania kliniczne dotyczące immunoterapii i terapii celowanych na raka pęcherzyka żółciowego.

Rak przełyku

Na czwartym miejscu w zestawieniu American Cancer Society znalazł się rak przełyku. Jego pięcioletnie przeżycie względne oszacowano na 19,9 proc. Wczesne objawy raka przełyku mają niespecyficzny charakter i przypominają chorobę refluksową. W przebiegu raka przełyku dochodzi najczęściej do stopniowego zwężania światła przełyku, co przekłada się na problemy w przełykaniu pokarmów stałych, a później również płynów ( dysfagia). Nowotwór złośliwy przełyku szerzy się najczęściej miejscowo, naciekając sąsiadujące narządy i zajmując regionalne węzły chłonne – w obrębie śródpiersia i nadbrzusza. Czynniki ryzyka tego typu nowotworu to wiek (częściej choruja osoby starsze), płeć (ten rodzaj nowotworu występuje częściej u mężczyzn), niezdrowy styl życia, czyli palenie tytoniu, picie alkoholu i refluks żołądkowy, w którym kwas żołądkowy dostaje się do dolnej części przełyku.

Leczenie, które zależy od stopnia zaawansowania nowotworu, może obejmować operację, chemioterapię, radioterapię, immunoterapię lub terapie celowane.

Rak wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych

Rak wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych to nowotwory złośliwe, które znalazły się na piątym miejscu. W ich przypadku pięcioletnie przeżycie względne oszacowano na poziomie 20,3 proc. Zdaniem ekspertów American Cancer Society, rak wątroby to jeden z najczęstszych rodzajów raka na świecie. Najważniejszym czynnikiem ryzyka raka wątroby jest przewlekłe zapalenie wątroby typu B lub C. Obie te infekcje są przenoszone przez płyny ustrojowe, w tym krew i nasienie. Przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B można się zaszczepić, ale nie ma szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu C.

Blisko spokrewniony z rakiem wątroby jest rak wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, który występuje w przewodach przenoszących żółć z wątroby i pęcherzyka żółciowego do jelita cienkiego.

Rak płuca i oskrzeli

Rak płuca został uplasowany na szóstym miejscu, z pięcioletnim przeżyciem względnym oszacowanym na poziomie 21,7 proc. Ten rodzaj nowotworu zabija każdego roku najwięcej ludzi na całym świecie. Jako główne czynniki ryzyka wskazuje się palenie i stosowanie wyrobów tytoniowych. Istnieją dwa główne typy raka płuc: niedrobnokomórkowy rak płuca, który jest najczęstszy, oraz drobnokomórkowy rak płuca, który rozprzestrzenia się szybciej.

Leczenie raka płuca obejmuje operację, chemioterapię, radioterapię, immunoterapie oraz, w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca, terapie celowane.

Rak opłucnej

Rak opłucnej znalazł się na siódmym miejscu zestawienia, a jego pięcioletnie przeżycie względne oszacowano na 22 proc. Ten rodzaj raka lokalizuje się w jamie opłucnej, przestrzeni wewnątrz klatki piersiowej, ale poza płucami, lub w warstwie komórek otaczającej płuca. To co istotne, do tego rodzaju raka nie zalicza się międzynbłoniaka opłucnej (jest on liczony oddzielnie). Leczenie raka opłucnej może obejmować operację, chemioterapię lub radioterapię.

Ostra białaczka monocytowa

Ostra białaczka monocytowa jest na ósmym miejscu rankingu i pięcioletnie przeżycie względne przy tym rodzaju raka szacuje się na 24,8 proc. Ostra białaczka monocytowa jest podtypem białaczki zwanej ostrą białaczką szpikową (AML). Rozwija się w komórkach prekursorowych krwi. Do czynników ryzyka tego typu nowotworu zalicza się m.in. czynniki genetyczne oraz środowiskowe. Udowodnione czynniki środowiskowe to: promieniowanie jonizujące (rentgenowskie) w dużej lub często powtarzającej się dawce, niektóre związki chemiczne (benzen), palenie tytoniu, leki (cytostatyki: leki alkilujące, inhibitory topoizomerazy I, chlorambucyl, fenylbutazon). Czynniki genetyczne to rzadkie, wrodzone choroby genetyczne, takie jak zespół Downa, Klinefeltera, Turnera, nerwiakowłókniakowatość, niedokrwistość Fanconiego. Leczenie ostrej białaczki monocytowej może obejmować chemioterapię, przeszczep komórek macierzystych lub terapie celowane.

Rak mózgu

Na dziewiątym miejscu tego rankingu znalazł się rak mózgu z pięcioletnim przeżyciem względnym szacowanym na 29,4 proc. Ten rodzaj nowotworu jest o wiele częstszy u dzieci (nowotwór pierwotny), bo u osób dorosłych zmiany nowotworowe są częściej efektem przerzutów z innych narządów i zliczają się do statystyki tamtych nowotworów. Na przykład, jeśli ktoś ma raka płuca z przerzutami do mózgu i umrze, to jego przypadek zalicza się to statystyki raka płuc, a nie raka mózgu.

Leczenie raka mózgu zależy od rodzaju guza i stopnia rozrostu nowotworu do czasu jego zdiagnozowania i może obejmować operację, radioterapię, chemioterapię, immunoterapie lub terapie celowane.

Ostra białaczka szpikowa

Ostra białaczka szpikowa (AML) znalazła się na dziesiątym ostatnim miejscu rankingu American Cancer Society, a pięcioletnie przeżycie względne przy tym rodzaju raka oszacowano na 29,5 proc. Ten rodzaj nowotworu złośliwego występuje częściej u osób dorosłych (80 proc. przypadków), ale zdarza się również u dzieci (15 proc. przypadków). Ostra białaczka szpikowa (AML) rozwija się niezwykle szybko, nieleczona doprowadza do śmierci chorego od kilku dni do tygodni. Na ogół pierwsze objawy to osłabienie, bóle kości i stawów, czasami z gorączką i potami nocnymi. Lekarze nie wiedzą, co do niej prowadzi, chociaż wskazują na palenie papierosów i wyrobów tytoniowych, na promieniowanie przy radioterapii oraz chemioterapię (przy leczeniu innych nowotworów), a także narażenie na chemiczny benzen. Metody leczenia mogą obejmować chemioterapię, przeszczep komórek macierzystych lub terapie celowane.

W przypadku nowotworów istotny jest czas diagnozy choroby. Im szybciej zmiany nowotworowe zostaną wykryte, tym szybciej zostanie zdrożone leczenie i tym samym wzrośnie szansa na wyleczenie. Dlatego warto regularnie się badać, a także – w przypadku pojawienia się nietypowych objawów – umówić się na wizytę do lekarza.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: livescience.com/ CDC/ American Cancer Society (ACS)/ National Cancer Institute (NCI)/ cancertodaymag.org/ Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania – raport za 2020 rok