Zamknij

Zespół zachodzącego słońca - nocna agresja i lęki u starszej osoby

06.07.2022
Aktualizacja: 06.07.2022 17:00

Jeśli starsza osoba, która jest w ciągu dnia spokojna, miła, a nawet ospała, w nocy robi się agresywna i pobudzona, to może zmagać się z tzw. syndromem zachodzącego słońca. To zjawisko występuje u chorych na Alzheimera i inne formy demencji. Sprawdź, jak sobie radzić z nocną agresją i jak uspokoić bliską osobę.

Starsza osoba
fot. Shutterstock
  1. Syndrom (zespół) zachodzącego słońca: jak rozpoznać objawy?
  2. Syndrom (zespół) zachodzącego słońca: jak pomóc bliskiej osobie?

Syndrom (zespół) zachodzącego słońca to zjawisko neurologiczne, które dotyka osoby z chorobą Alzheimera i innymi formami demencji. Charakteryzuje się pobudzeniem dezorientacją, lękiem, agresją występującymi w nocy lub wieczorem po zmroku, stąd odniesienie do zachodzącego słońca.

To ważne, by mieć świadomość tego zjawiska. Bardzo często rodzina lub opiekunowie osób z demencją są w szoku, gdy widzą, że ich babcia, dziadek lub rodzic zaczyna się w nocy dziwnie zachowywać. Jest to o tyle niepokojące, że zwykle te same osoby są w ciągu dnia spokojne. Prawidłowe rozpoznanie syndromu zachodzącego słońca pozwala podjąć odpowiednie kroki - skonsultować się z lekarzem i nauczyć się, jak radzić sobie w takiej sytuacji. 

Syndrom (zespół) zachodzącego słońca: jak rozpoznać objawy?

Objawy syndromu (zespołu) zachodzącego słońca dotyczą zmiany zachowania. Zjawisko to występuje u chorych na demencję, zazwyczaj u osób w podeszłym wieku. 

Po czym poznać syndrom zachodzącego słońca?

  • Codziennie o tej samej porze, gdy zajdzie słońce bliska osoba staje się nerwowa, ma lęki, czuje niepokój, choć nie jest to uzasadnione konkretną sytuacją.
  • Wieczorem lub w nocy bliski zaczyna chodzić po domu, nie chce/nie może spać, zaczyna wykonywać nerwowe ruchy.
  • Pojawiają się omamy wzrokowe lub słuchowe.
  • Bliska osoba robi się w nocy agresywna, choć w ciągu dnia nie przejawiała poddenerwowania. 
  • Wieczorem nawet najmniejszy hałas jest w stanie wyprowadzić bliską osobę z równowagi i wywołać złość.

Syndrom (zespół) zachodzącego słońca: jak pomóc bliskiej osobie?

Niezwykle ważne jest, by rodzina/opiekunowie zachowali spokój w sytuacji, gdy pojawiają się objawy zespołu zachodzącego słońca. Chorego człowieka nie wolno szarpać, nie wolno na niego krzyczeć, wymagać natychmiastowej zmiany zachowania. Zamiast kłótni i zbędnego tłumaczenia, należy bliską osobę uspokoić, stosując np. takie zwroty, jak: "jestem przy tobie", "napijmy się herbaty", "jesteś bezpieczny", "jutro pójdziemy na przyjemny spacer".

Występowanie syndromu zachodzącego słońca wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym (zwykle lekarzem psychiatrą lub neurologiem). Lekarz może podpowiedzieć, co działa wyzwalająco, na jakie sytuacje zwrócić uwagę, jak się zachowywać, by bliska osoba była bezpieczna dla siebie i innych. W ciężkich sytuacjach może też przepisać środki nasenne i/lub uspokajające.

Występowanie zespołu zachodzącego słońca można ograniczyć, trzymając się kilku zasad:

  • Ważna jest rutyna - lęk i niepokój można minimalizować dzięki stałym porom jedzenia (kolacja), mycia się i spania, a nawet wykonywania codziennych obowiązków. Najlepiej ustalić harmonogram dnia i się go trzymać, by nie wprowadzać dezorientacji, stresu, niepokoju. 
  • Aktywność fizyczna na zdrowie - można spróbować popołudniowych spacerów, które zadziałają uspokajającą i pozwolą się trochę zmęczyć przed snem.
  • Relaks to podstawa - minimalizowanie stresujących sytuacji w ciągu dnia, unikanie wykańczających aktywności pozytywnie wpływa na jakość snu. Przed snem można bliskiej osobie przygotować ciepłą kąpiel, wspólnie poczytać, posłuchać ulubionej audycji w radiu lub ciekawego słuchowiska. 
  • Wyznaczenie pory snu - ustalenie pory na spanie wyłącznie wieczorem może pomóc pokonać bezsenność. W tym celu najlepiej zrezygnować z drzemek w ciągu dnia lub ograniczyć ich ilość. 
  • Odpowiednie oświetlenie - objawy syndromu zachodzącego słońca pojawiają się po zmroku, dlatego warto utrzymać delikatne światło w pomieszczeniu, na przykład za pomocą lampek nocnych lub fototerapii.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: poznajdemencję.pl