Zamknij

Zespół piekących ust. Co to za choroba i co ją może wywołać?

20.10.2022
Aktualizacja: 20.10.2022 15:40

Piekący ból w obrębie jamy ustnej to objaw pewnego zespołu chorobowego. Dowiedz się, co to za choroba, jakie mogą być jej przyczyny i jak się ją leczy. 

Zespół piekących ust
fot. Shutterstock
  1. Zespół piekących ust – jakie mogą być przyczyny?
  2. Na czym polega zespół piekących ust?
  3. Jak się leczy zespół piekących ust?
  4. Jak złagodzić objawy pieczenia w ustach?

Zespół piekących ust (ang. Burning Mouth Syndrome, w skrócie BMS) to określenie choroby objawiającej się w postaci piekącego, palącego lub kłującego bólu pojawiającego się w obrębie błon śluzowych jamy ustnej. Najczęściej dotyczy to języka, warg lub podniebienia. Co istotne, w badaniu nie widać żadnych istotnych nieprawidłowości morfologicznych w obrębie struktur jamy ustnej.  Dolegliwość ta jest bardzo częsta u kobiet, zwłaszcza w wieku pomenopauzalnym, oraz u pacjentów z depresją lub kancerofobią.

Inne nazwy tego zespołu to zespół pieczenia jamy ustnej lub zespół piekącego języka. 

Bólowi mogą towarzyszyć inne objawy, takie jak zaburzenia smaku, metaliczny posmak w ustach, uczucie suchości w jamie ustnej, a także zaburzenia psychiczne.

Zespół piekących ust – jakie mogą być przyczyny?

Mimo licznych badań nadal nie wiadomo, co jest przyczyną tego zespołu i związanych z nim dolegliwości. Jako najbardziej prawdopodobną przyczynę wskazuje się neurologiczne zmiany, do których doszło w wyniku różnych schorzeń lub chorób. W przeszłości sugerowano tło psychosomatyczne tych dolegliwości, przede wszystkim z uwagi na współwystępowanie tego zespołu z zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe czy zaburzenia osobowości. Obecnie uważa się, zaburzenia psychiczne mają raczej charakter wtórny wobec uczucia intensywnego bólu.

Co może przyczyniać się do zmian neurologicznych odpowiadających za dolegliwości zespołu piekących ust. Na liście umieszczono m.in.:

Na czym polega zespół piekących ust?

Piekący ból na języku, wargach lub podniebieniu to główny objaw zespołu piekących ust. Pacjenci opisują ten ból jako umiarkowany lub intensywny. Może być on odbierany także jako palenie, parzenie, mrowienia lub drętwienie zlokalizowane w obrębie błon śluzowych. Dolegliwości te dotyczą głównie końca języka, 2/3 przednich trzonu języka, warg (częściej wargi dolnej) oraz podniebienia. Bardzo rzadko pojawiają się w obrębie dna jamy ustnej lub śluzówek policzków.

Bólowi zwykle towarzyszą inne objawy, tj. kserostomia (suchość w ustach) oraz dysgeuzja (zaburzenia smaku). Zaburzenia smaku mogą się objawiać jako przewlekłe uczucie metalicznego lub gorzkiego smaku w jamie ustnej bądź jako zaburzona percepcja smaku pokarmów, w szczególności zwiększone lub zmniejszone postrzeganie smaku słonego i słodkiego.

Zdaniem lekarzy uczucie to pojawia się, gdy następują zmiany w sposobie, w jaki nerwy w ustach przesyłają sygnały do mózgu, np. o smaku czy temperaturze. Kiedy mózg tych sygnałów nie rozpoznaje prawidłowo, powstaje uczucie bólu lub pieczenia. To dlatego BMS nazywany jest bólem neuropatycznym.

Ból może nasilać zmęczenie, stres i mówienie, ulgę może przynieść natomiast sen oraz spożywanie pokarmów lub żucie gumy.

Ból zwykle utrzymuje się cały dzień, osiągając największe nasilenie wieczorem, rzadziej występuje w nocy. Biorąc pod uwagę zmienność nasilenia dolegliwości bólowych, lekarze wyróżniają trzy typy zespołu piekących ust:

  • Typ 1 – chorzy są wolni od objawów rano, a nasilenie dolegliwości następuje w ciągu dnia. Ten typ występuje u około 35 proc. chorych z BMS. Najczęściej jest on powiązany z występowaniem niedoborów żywieniowych (mikroelementy, witaminy) lub cukrzycą.
  • Typ II – chorzy mają objawy przez cały dzień, ale nie w nocy. Ten typ występuje u około 55 proc. chorych z BMS i współwystępuje z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, niepokojem, zmiennością nastroju, obniżeniem jakości snu, a nawet bólem głowy czy przewlekłym zmęczeniem.
  • Typ III – u chorych z tym typem dolegliwości nie występują codziennie. Najczęściej wiążą się one z miejscowymi reakcjami alergicznymi na pokarmy i materiały protetyczne.

Jak się leczy zespół piekących ust?

Leczenie zespołu piekących ust (BMS) zależy od przyczyny tej dolegliwości. Leczenie polega głównie na podawaniu środków działających objawowo oraz leków przeciwdziałających bólom neuropatycznym. Preparaty te mogą być podawane miejscowo lub doustnie. W przypadku zaburzeń psychicznych zaleca się również psychoterapię lub techniki relaksacyjne, np. medytację, jogę, a nawet hipnozę.

Jeżeli BMS jest wywołany nieprawidłową dietą, lekarz może zalecić zmianę diety lub podawanie suplementów diety, które zredukują ewentualne niedobory żywieniowe. Jeżeli przyczyną się protezy lub materiały dentystyczne, dentysta może zaproponować i dopasować inne, mniej drażniące protezy.

Jak złagodzić objawy pieczenia w ustach?

Aby złagodzić nieprzyjemne objawy pieczenie w ustach, warto:

  • stale nawadniać się (zaleca się częste picie wody małymi łyczkami),
  • ssać pokruszony lód,
  • żuć gumę bezcukrową (stymuluje powstawanie śliny, co zapobiega suchości ust),
  • unikać napojów i potraw, które mogą podrażniać usta, np. gorących i ostrych potraw, płynów do płukania ust zawierających alkohol, kwaśnych owoców czy soków,
  • unikać produktów zawierających tytoń i alkohol.

Ważne! Jeśli odczuwasz pieczenie w ustach, zgłoś się do lekarza lub stomatologa. Ten ostatni sprawdzi, czy problem jest wynikiem problemu dentystycznego, czy ogólnego.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Zespół pieczenia jamy ustnej", T. Wysocki z Kliniki Gastroenterologii, Centrum Onkologii — Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Gastroenterologia Kliniczna 2017, tom 9, nr 1, 7-18,