Zespół Tourette'a odpowiada za kłopotliwe tiki. Na czym polega?

31.01.2018
Aktualizacja: 20.03.2019 12:52
Zespół Tourette'a odpowiada za kłopotliwe tiki. Na czym polega?
fot. maxpixel.freegreatpicture.com

Zespół Tourette'a kojarzony jest z osobami, które zachowują się w głośny i nieprzyzwoity sposób. To postrzeganie jest wyjątkowo krzywdzące, bowiem niewiele osób cierpiących na to zaburzenie neurologiczne zachowuje się w podobny sposób. Mimowolne wyrażanie tików dotyczy bardzo wielu ludzi, a niektórzy z nich nie kojarzą powtarzalności gestów z tym zaburzeniem. Zespół Tourette'a może przebiegać bardzo łagodnie i objawiać się tikami w postaci mrużenia oczu, mlaskania lub prychania. Dowiedz się, jak rozpoznać Zespół Tourette'a.

Zespół Tourette'a to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się powtarzającymi się tikami, czyli mimowolnymi ruchami i wokalizacjami. Zaburzenie nosi swoją nazwę od imienia doktora Georgesa Gillesa de la Tourette`a, francuskiego neurologa, który w 1885 roku jako pierwszy opisał tę chorobę.

Wczesne objawy Zespołu Tourette'a zauważane są już w dzieciństwie, pomiędzy 3. a 11. rokiem życia. Pierwsze objawy to zazwyczaj tiki motoryczne twarzy: mruganie oczami i wykrzywianie ust. W miarę upływu czasu pojawiają się tiki bardziej złożone, takie jak: oblizywanie się, plucie, uderzanie i podskakiwanie. Tiki wokalne pojawiają się najczęściej ok. 11 roku życia. Chociaż zespół Tourette'a jest najczęściej stanem przewlekłym z objawami trwającymi przez całe życie, to większość osób doświadcza najgorszych objawów w wieku nastoletnim (ok. 11-15 roku życia) z występującą poprawą w miarę dorastania.

Zespół Tourette'a: objawy

Zespół Tourette'a występuje aż trzy razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. To zaburzenie, które charakteryzuje się występowaniem mimowolnych tików. Najczęściej tiki mają łagodną postać, ale w niektórych przypadkach, chorzy przeklinają mimowolnie i wykonują nieprzyzwoite gesty. Choroba może przebiegać w bardzo łagodny sposób. Zdarza się, że osoby chore „tikają” przez całe życie i nie kojarzą swoich ruchów z tym zaburzeniem. Bywa jednak, że objawy nasilają się lub od początku przybierają ostrą formę.

Tiki to mimowolne, nagłe i powtarzające się ruchy lub wokalizacja. W tiki zaangażowane są różne grupy mięśni, które napinają się w czasie ich występowania. Osoby chore oceniają te zdarzenia jako porywające. Tłumienie tików jest nieskuteczne i odbywa się kosztem ogromnego wewnętrznego napięcia.

Tiki towarzyszące zespołowy Tourette'a można podzielić na dwie kategorie:

  • Tiki proste: to nagłe, krótkie, powtarzające się ruchy, które obejmują ograniczoną liczbę grup mięśni. Najbardziej powszechne tiki obejmują mruganie oczami, grymasy twarzy, wzruszanie ramionami, szarpanie głową. Do tej grupy tików zalicza się także prostą wokalizację: chrząkanie, prychanie lub mlaskanie.
  • Tiki złożone: obejmują większą aktywność ruchową, objawiają się na przykład podskakiwaniem, dotykaniem innych ludzi, kucaniem, a w ekstremalnych przypadkach samookaleczeniem i koniecznością wykonywania nieprzyzwoitych gestów. Tiki wokalne obejmują wypowiadanie bezsensownych słów, przeklinanie, powtarzanie tego, co mówią inni oraz mimowolne powtarzanie własnych słów.

Zobacz także

Niektóre tiki poprzedzone są odczuciem lub wrażeniem mięśniowym. Niektóre osoby z Zespołem Tourette'a opisują wręcz potrzebę wyrażenia tików w określony sposób lub ich uzupełnienia, na przykład powtarzając tiki określoną ilość razy w celu złagodzenia potrzeby lub zmniejszenia tego odczucia (zachowania obsesyjno-kompulsywne). Niektóre zdarzenia lub doświadczenia mogą wywoływać tiki lub je pogłębiać. Życie w strachu, stresie i podnieceniu niekorzystnie wpływa na przebieg choroby.

Zespół Tourette'a diagnozuje się na podstawie obserwacji powtarzających się tików, które trwają nieprzerwanie przez okres przynajmniej roku. Tików może być kilka, ale nie muszą współistnieć, mogą występować niezależnie. Najczęściej występują seriami kilka razy dziennie lub w krótkim odstępie czasu.

Objawy choroby są częstą przyczyną niezrozumienia i wykluczenia społecznego oraz zaburzeń w funkcjonowaniu w wielu bardzo ważnych dla człowieka sferach życia: zawodowej, towarzyskiej.

Przyczyna występowania Zespołu Tourette'a jest nieznana. Niektóre badania za przyczynę wskazują nieprawidłowości w niektórych obszarach mózgu, obwodach łączących niektóre rejony i neuroprzekaźnikach odpowiedzialnych za komunikację między komórkami nerwowymi. Istnieją również badania wskazujące na prawdopodobieństwo dziedziczenia tej choroby, ale do dziś nie uzyskano 100 proc. pewności co do konkretnej przyczyny występowania Zespołu Tourette'a. Biorąc pod uwagę, jak złożone jest to zaburzenie, jego przyczyna może być równie złożona.

Zespół Tourette'a: leczenie

Leczenie tego zaburzenia neurologicznego uzależnione jest od natężenia i rodzaju objawów. Osoby, u których objawy są łagodne, nie potrzebują specjalistycznego leczenia. Najczęściej wystarczy uświadomienie takiej osoby, na czym polega choroba i jak z nią żyć. W przypadku dzieci angażuje się również rodziców, by pomogli dziecku oswoić się z chorobą. Zachęca się chorych do aktywności w grupach wsparcia i do powiadomienia o chorobie nauczycieli, znajomych, pracodawców i współpracowników. Poszerzenie świadomości w najbliższym otoczeniu pozwala zaoszczędzić sobie stresu i wielu niewygodnych pytań.

PSYCHOTERAPIA I TERAPIA BEHAWIORALNA: terapia ma na celu zapoznanie i oswojenie chorego z jego przypadłością. Pomaga także zrozumieć mechanizmy działania choroby. Działanie terapeutyczne nastawione jest na ograniczanie tików i tłumienie odruchów, na przykład poprzez zastępowanie ich innymi czynnościami. Prowadzi się także treningi relaksacyjne, które wpływają na rozluźnienie mięśni i uspokojenie się, co pomaga często ograniczyć tiki.

ŚRODKI FARMAKOLOGICZNE: farmakologia stosowana jest wyłącznie w ciężkich przypadkach, gdy tiki uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Środki farmakologiczne pozwalają na zmniejszenie intensywności tików. Niestety nie istnieje jeden środek wykorzystywany w leczeniu Zespołu Tourette'a. Podaje się najczęściej neuroleptyki i leki przeciwdepresyjne. Wszystkie środki wybierane są indywidualnie dla każdego pacjenta, ale żaden z nich nie eliminuje całkowicie uciążliwych tików. Zażywanie środków farmakologicznych łączy się często z występowaniem skutków ubocznych, dlatego osoby chore muszą być pod stałą opieką lekarza. Wskazane jest także uzupełnienie leczenia o psychoterapię.

EEG BIOFEEDBACK: to metoda leczenia dająca możliwość regulacji funkcji mózgu.

Leczenie osób z Zespołem Tourette'a polega na ciągłym powtarzaniu tiku aż do osiągnięcia uczucia zmęczenia. Szuka się także alternatywy dla tików, czyli form zachowania, które mogą zastąpić tik.

Źródło:

National Institute of Neurological Disorders and Stroke 

Polskie Stowarzyszenie SYNDROM TOURETTE'A

________
zdrowie.radiozet.pl/nk