Zamknij

Sprzątanie i spotkania ze znajomymi mogą ograniczać ryzyko demencji

04.08.2022
Aktualizacja: 04.08.2022 13:10
Prace w ogrodzie
fot. Shutterstock

Naukowcy zbadali wpływ różnego rodzaju aktywności fizycznej i psychicznej na ryzyko rozwoju demencji i odkryli, że codzienne czynności zmniejszają prawdopodobieństwo rozwoju tej choroby, niezależnie od predyspozycji genetycznych. Sprawdź, które codzienne aktywności pomagają w zapobieganiu demencji.

Demencja to schorzenie, w którego przebiegu dochodzi do zmian zwyrodnieniowych, degeneracyjnych oraz zanikowych różnych tkanek mózgu. U osób dotkniętych demencją dochodzi do postępującego upośledzenia funkcji intelektualnych: problemów z pamięcią, spowolnienia myślenia oraz różnego rodzaju zaburzeń zachowania. Jest to schorzenie, które występuje przede wszystkim u osób starszych. Pod pojęciem demencji kryje się wiele różnych jednostek chorobowych, w tym Alzheimer i Parkinson.

Za czynniki ryzyka rozwoju demencji uznaje się m.in. otyłość, cukrzycę, upośledzenie słuchu, depresję, nadciśnienie, spożywanie dużych ilości alkoholu, otyłość, nałogowe palenie tytoniu, niski poziom edukacji, podeszły wiek i indywidualne predyspozycje genetyczne.

Istnieje jednak coraz więcej dowodów na to, że utrzymywanie aktywności fizycznej w wieku średnim i później może pomóc w zachowaniu zdolności poznawczych i zapobieganiu demencji. Brytyjscy naukowcy postanowili zbadać wpływ różnych form aktywności fizycznej i psychicznej na ryzyko demencji. Badacze odkryli, że codzienne, niewymagające dużego zaangażowania czynności pozwalają ograniczyć ryzyko rozwoju demencji. Chodzi o regularne, systematyczne powtarzanie aktywności fizycznych i psychicznych, a nie o intensywny wysiłek.

Badanie opisano na łamach "Neurology".

Codzienne aktywności zmniejszają ryzyko demencji

Na potrzeby badania naukowcy przeanalizowali dane dotyczące opieki zdrowotnej 501376 pacjentów pobrane z brytyjskiego Biobanku. Uczestnicy mieli średnio 56,5 lat w momencie rekrutacji i byli obserwowani przez średnio 10,7 lat. Na początku badania uczestnicy wypełniali ankiety wskazujące na ich aktywność fizyczną — taką jak prace domowe i codzienny transport — oraz aktywność umysłową, w tym korzystanie z urządzeń elektronicznych, kontakty społeczne i uczęszczanie na zajęcia z edukacyjne dla dorosłych (na przykład polski Uniwersytet Trzeciego Wieku). Naukowcy zbadali również genetyczne czynniki ryzyka rozwoju demencji u uczestników oraz ich rodzinną historię choroby.

W okresie obserwacji (ponad 10 lat), u 5185 uczestników rozwinęła się demencja. Spośród nich największą grupę stanowili starsi mężczyźni z historią nadciśnienia lub hiperlipidemii, o niższym statusie społeczno-ekonomicznym i wyższym wskaźniku masy ciała (BMI).

Po przeanalizowaniu danych naukowcy odkryli, że częstsze zaangażowanie w aktywność fizyczną i umysłową wiązało się z niższymi wskaźnikami demencji. Osoby najbardziej zaangażowane w częste ćwiczenia fizyczne, prace domowe (takie jak sprzątanie, zmywanie, prace w ogrodzie) i codzienne spotkania ze znajomymi, rodziną miały odpowiednio o 35%, 21% i 15% niższe ryzyko demencji w porównaniu z osobami najmniej zaangażowanymi w te czynności. Naukowcy zauważyli również, że aktywność fizyczna i psychiczna chroniła przed demencją wśród wszystkich uczestników – niezależnie od ich ryzyka genetycznego lub rodzinnej historii choroby.

Ustalono, że nie wszystkie codzienne aktywności są korzystne. Na przykład regularne odwiedzanie pubu lub klubu nocnego i częste oglądanie telewizji wiązało się z wyższym ryzykiem demencji, nwet jeśli te aktywności połączone były z kontaktem towarzyskim.

Przykładowe aktywności, które pomogą utrzymać w formie ciało i umysł:

  • codzienne prace domowe: sprzątanie, zmywanie, prasowanie, składanie odzieży, gotowanie,
  • aktywność fizyczna poza domem: codzienne spacery, pływanie, jazda na rowerze, nordic walking,
  • wysiłek psychiczny: rozwiązywanie krzyżówek, czytanie książek, uczęszczanie na zajęcia dla dorosłych (wykłady, spotkania w klubie książki, wycieczki krajoznawcze),
  • spotkania z przyjaciółmi i rodziną, wyjście do kina lub do teatru, a także na darmowe przedstawienia i koncerty.

Aktywność jest jak "ćwiczenie dla mózgu"

Chociaż podstawowe mechanizmy łączące aktywność fizyczną i zmniejszone ryzyko demencji pozostają nieznane, istnieje kilka możliwych wyjaśnień. Regularne ćwiczenia aerobowe mogą poprawić przepływ krwi w mózgu, zmniejszając w ten sposób związany z wiekiem spadek funkcji poznawczych. Ćwiczenia mają też działanie przeciwutleniające, które może opóźniać uszkodzenia oksydacyjne w mózgu. Autorzy badania wyjaśnili, że codzienna aktywność może wpływać na niektóre czynniki ryzyka i modyfikować je, chodzi głównie o otyłość, nadciśnienie, insulinooporność, depresję i sprawność sercowo-naczyniową.

- Bardzo ważne jest regularne "karmienie" mózgu nowymi informacjami i przechowywanie tych nowych informacji w naszym mózgu. Może to być po prostu czytanie książki, czasopisma lub słuchanie podcastu. W ten sposób dodajemy warstwy wiedzy i emocji. Teraz wiemy, że te komórki można ćwiczyć i utrzymywać zajęte, niezależnie od tego, czy masz 40, 60, 70 czy więcej lat – powiedziała dr Dorina Cadar z University of Sussex.

Dr Cadar powiedziała też w wywiadzie dla medicalnewstoday.com, że interakcje społeczne, poczucie przynależności do grupy i posiadanie przyjaciół o wspólnych zainteresowaniach są kluczem do dobrego samopoczucia psychicznego i odporności psychicznej.

- Istnieją dowody na to, że brak więzi społecznych może szkodzić zdrowiu człowieka tak samo, jak palenie 15 papierosów dziennie. Izolacja społeczna i samotność stanowią jedno z najważniejszych wyzwań związanych ze zdrowiem i opieką społeczną w XXI wieku, zwiększając ryzyko śmierci o prawie 30 procent – przyznała ekspertka. - Pół miliona starszych osób (w Wielkiej Brytanii - red.) nie widuje się ani nie rozmawia z nikim dłużej niż 6 dni w tygodniu. Ma to ogromne konsekwencje dla zdrowia psychicznego i późniejszego ryzyka demencji – dodała.

Autorzy badania wyjaśniają, że do wyników należy podchodzić z pewnym dystansem, ponieważ grupa badanych nie była zróżnicowana pod względem wieku i statusu społecznego. Nie badano też szczegółowo typów demencji, skupiono się wyłącznie na głównych objawach choroby.

Źródło: medicalnewstoday.com