Nie rozpoznaje znajomych twarzy, czyli o ślepocie twarzy

04.11.2019
Aktualizacja: 04.11.2019 15:58
Ślepota twarzy (prozopagnozja), syndrom Brada Pitta
fot. Shutterstock

Prozopagnozja (potocznie syndrom Brada Pitta, ślepota twarzy) to zaburzenie percepcji wzrokowej, które objawia się upośledzeniem zdolności rozpoznawania twarzy osób znajomych (lub widzianych już osób). Jest to jeden z rodzajów agnozji, czyli stanu zaburzonej zdolności rozpoznania znanych elementów otoczenia. Nie ma ono nic wspólnego z problemem ze wzrokiem czy mniejszą sprawnością intelektualną.

Nazwa „prozopagnozja” pochodzi od greckich słów: prosopon – twarz, a także agnosia – niewiedza. Jako pierwszy użył jej w 1947 roku niemiecki neurolog Joachim Bodamer.

Szacuje się, że na całym świecie ma to zaburzenie około 2% populacji. Z pewnością najsłynniejszą wśród nich postacią jest Brad Pitt – znany amerykański aktor i producent filmowy. To od jego nazwiska wzięła się potoczna nazwa tej choroby – syndrom Brada Pitta.

Aktor kilka lat temu w wywiadzie udzielonym dziennikarzom z magazynu „Esquire” wyznał: „Ludzie mnie nienawidzą i myślą, że ich nie szanuję, bo ich nie poznaję”. Dodał, że mają go za gbura i przyznał, że cierpi na prozopagnozję – nie ma pamięci do twarzy i nie jest w stanie tego zmienić. Nawet spotykając bliskie osoby, ma wrażenie, że widzi je po raz pierwszy.

Prozopagnozja (ślepota twarzy) – na czym polega to zaburzenie?

Prozopagnozja uniemożliwia osobom mającym to zaburzenie identyfikowanie znajomych osób na podstawie widoku ich twarzy lub identyfikowanie twarzy nowo poznanych ludzi. W skrajnych przypadkach zdarza się, że osoba z tą dysfunkcją nie potrafi rozpoznać... swojej twarzy.

Wyróżnia się dwa rodzaje tego zaburzenia:

  • prozopagnozję apercepcyjną, gdzie poszczególne elementy twarzy nie składają się w jeden obraz,
  • prozopagnozję asocjacyjną, gdzie osoba z tym zaburzeniem dostrzeże twarz i nawet odróżni ją od innej, ale nie powiąże jej z żadnym wspomnieniem. To właśnie na ten typ ślepoty twarzy cierpi Brad Pitt.

Osoby z tym zaburzeniem potrafią sobie jednak radzić – stosują skuteczne techniki kompensacyjne, takie jak rozpoznawanie po znamionach, pieprzykach, odstających uszach, głosie, włosach, ubraniach, posturze ciała czy nawet sposobie chodzenia.

Uważa się, że prozopagnozja może mieć charakter nabyty (jako efekt uszkodzenia mózgu) lub wrodzony (rozwojowy).  Osoby z wrodzoną prozopagnozją od urodzenia uczą się „identyfikowania” bliskich im osób i – co warto podkreślić – mają mniejszy stres związany ze swoją dysfunkcją. Inaczej jest w przypadku osób ze ślepotą twarzy nabytą.

Prozopagnozja (ślepota twarzy) – jakie mogą być przyczyny?

Uważa się, że przyczyną prozopagnozji, czyli ślepoty twarzy, mogą być niewłaściwe funkcjonowanie płata skroniowego lub ścieżek neuronowych łączących różne części mózgowia, czyli obszary, które odpowiadają za porównywanie obrazów aktualnie oglądanych z tymi, które zostały zobaczone i zapamiętane wcześniej. Badania pokazują, że zaburzenie to powiązane jest z korą wzrokową prawej półkuli mózgu i spowodowane jest obustronnym lub jednostronnym uszkodzeniem tkanek w połączeniu z defektem ciała modzelowatego.
Niektórzy eksperci wiążą prozopagnozję z mutacją genetyczną (ma na to wskazywać fakt, że znane są przypadki wystąpienia tego zaburzenia w tej samej rodzinie). Jednak nie ma na to żadnego przekonywającego dowodu.

Prozopagnozja (ślepota twarzy) – jak wygląda leczenie?

Diagnoza tego zaburzenia opiera się na wywiadzie klinicznym oraz próbach neuropsychologicznych związanych z rozpoznawaniem twarzy. Leczenie prozopagnozji właściwie nie istnieje. Osoba dotknięta tą przypadłością może jedynie stosować techniki kompensacyjne, mające na celu nauczenie rozpoznawania znajomych osób na podstawie innych wskazówek, np. sposobu poruszania się, charakterystycznych cech.  

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.