Zamknij

Objawy psychiczne w chorobie Alzheimera. Mogą pojawić się najwcześniej

28.04.2022
Aktualizacja: 28.04.2022 15:40
Psychiczne objawy choroby Alzheimera
fot. Shutterstock

Podobnie jak deficyty poznawcze, objawy psychiczne związane z chorobą Alzheimera są najpewniej bezpośrednią konsekwencją zmian w mózgu spowodowanych odkładaniem się w mózgu blaszek amyloidowych. Objawy psychiczne, takie jak apatia czy lęk, mogą zwiastować alzheimera i pojawić się przed zanikami pamięci.

  1. Objawy w chorobie Alzheimera: poznawcze i psychiczne
  2. Lęk i apatia a choroba Alzheimera
  3. Psychiczne objawy alzheimera mogą wystąpić przed poznawczymi
  4. Jakie są typowe objawy demencji?

Oprócz problemów z pamięcią i innych objawów poznawczych, większość osób z chorobą Alzheimera ma również problemy ze zdrowiem psychicznym, w tym depresję, apatię czy lęki. Przez długi czas nie było jasne, czy objawy te wynikają ze zmian w tkance mózgowej czy też stanowią reakcję psychologiczną na pojawienie się problemów poznawczych. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie w Lund w Szwecji, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Biological Psychiatry”, dostarcza nowych informacji na ten temat.

Objawy w chorobie Alzheimera: poznawcze i psychiczne

Podstawą diagnozy choroby Alzheimera są objawy poznawcze, takie jak zaburzenia pamięci, problemy z orientacją, zapominanie słów, w połączeniu z podwyższonym poziomem białek o nieprawidłowej budowie, które odkładają się w mózgu. Jednocześnie zarówno naukowcy, jak i lekarze uważają, że zmiany nastroju i zachowania są często bardzo wczesnymi objawami alzheimera. Objawom tym nie poświęcano dotychczas tak wiele uwagi, jak objawom poznawczym.

Naukowcy z Uniwersytetu w Lund zbadali zależności między objawami psychicznymi, białkami charakterystycznymi dla choroby Alzheimera i objawami poznawczymi. Badania te przeprowadzono w ramach międzynarodowego badania BioFINDER, kierowanego przez prof. Oskara Hanssona.

Lęk i apatia a choroba Alzheimera

W badaniu wzięło udział 356 osób w wieku powyżej 65 lat, u których w momencie rozpoczęcia badań nie występowały objawy poznawcze. Oprócz analizy poziomu białek charakterystycznych dla choroby Alzheimera: beta-amyloidu i fosforylowanego białka TAU w płynie mózgowo-rdzeniowym, co dwa lata oceniano również poziom lęku, apatii i ogólne funkcje poznawcze uczestników. Uczestnicy byli obserwowani przez osiem lat.

Po przeanalizowaniu danych naukowcy stwierdzili wyraźny związek między podwyższonym poziomem beta-amyloidu na początku badania a późniejszym rozwojem lęku i apatii.

– Choroba Alzheimera dotyka dużych części mózgu, w tym rejonów, które kontrolują nasze życie emocjonalne. Nasze badanie pokazuje, że objawy psychiczne, podobnie jak objawy poznawcze, występują głównie jako bezpośrednia konsekwencja zmian zachodzących w mózgu, spowodowanych zwiększonym poziomem beta-amyloidu – wyjaśnia dr Maurits Johansson, lekarz i główny autor badania.

Psychiczne objawy alzheimera mogą wystąpić przed poznawczymi

Naukowcy wykazali również, że beta-amyloid jest bezpośrednio odpowiedzialny za rozwój apatii, a apatia tylko w ograniczonym stopniu rozwija się jako konsekwencja spadku możliwości poznawczych. Lęk natomiast nie był związany ze zmianami poznawczymi.

– Wyniki te są zatem sprzeczne z poglądem, że wczesne zmiany w emocjach i motywacji w chorobie Alzheimera są przede wszystkim psychologicznymi reakcjami na pogorszenie funkcji poznawczych. Wyniki sugerują raczej, że przynajmniej w przypadku apatii i lęku są one spowodowane patologicznym odkładaniem się beta-amyloidu – wyjaśnia prof. Oskar Hansson. Profesor tłumaczy też: – Już we wcześniejszym badaniu BioFINDER sugerowano, że obecność lęku lub apatii u osób starszych, u których nie występowały objawy demencji, może wskazywać na zwiększone ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych w przyszłości.

„Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie badań mających na celu wyjaśnienie, w jaki sposób objawy psychiczne mogą przyczynić się do ustalenia rozpoznania klinicznego we wczesnych stadiach choroby, być może nawet przed wystąpieniem zaburzeń funkcji poznawczych” – podsumowują autorzy najnowszego badania nad objawami alzheimera.

Jakie są typowe objawy demencji?

Choroba Alzheimera jest jednym z najczęstszych rodzajów demencji. Szacuje się, że dotyka ona 50-60 proc. chorych z demencją, na drugim miejscu jest demencja naczyniowa – cierpi na nią około 20-30 proc. chorych z demencją, na trzecim demencja z ciałami Levy'ego (10-25 proc.), a na czwartym demencja skroniowo-czołowa (10-15 proc.).

Do najczęstszych objawów demencji należą problemy z:

  • mową, np. nieprawidłowe używanie słów lub problemy z mówieniem
  • pamięcią
  • rozumieniem
  • oceną sytuacji
  • orientacją
  • nastrojem
  • poruszaniem się
  • wykonywaniem codziennych czynności.

Jak najwcześniejsze postawienie diagnozy jest niezwykle ważne. Chociaż wciąż nie jest dostępny lek na demencję, to wczesna diagnoza może w wielu przypadkach pomóc w spowolnieniu postępu otępienia. Dzięki temu mózg wcześnie zdiagnozowanych osób będzie dłużej pozostawał w lepszej kondycji.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: NeuroscienceNews / „Biological Psychiatry”