Rozmowa wzroku ze słuchem: kora wzrokowa niewidomych nasłuchuje dźwięków

08.07.2020 15:28
Badanie mózgu u osób niewidomych
fot. Shutterstock

Naukowcy sprawdzili, jak zachowuje się kora wzrokowa osób niewidomych od urodzenia. Okazało się, że tak, jak w przypadku osób widzących, u niewidomych kora wzrokowa również ''nasłuchuje'' i koduje informacje o dźwiękach. Pokazuje to, jak istotny jest mechanizm ''rozmowy'' wzroku ze słuchem, nawet u osób, które nie widzą.

Kora wzrokowa od urodzenia koduje informacje o słyszanych dźwiękach. Naukowcy z Instytutu Psychologii UJ w Krakowie wraz z międzynarodowym zespołem postanowili przyjrzeć się temu, jak działa kora wzrokowa u osób, które nigdy nie widziały.

Artykuł na ten temat został opublikowany w "Current Biology". Jest on wynikiem badań prowadzanych na University of Glasgow oraz w Instytucie Psychologii UJ. Opisywane badania były prowadzone w ramach projektu finansowanego przez Narodowego Centrum Nauki. 

Gdy wzrok ''rozmawia'' ze słuchem

W 2014 roku zespół naukowców z University of Glasgow wykazał, że kora wzrokowa typowo widzących osób, poza przetwarzaniem informacji wzrokowej, aktywuje się również w odpowiedzi na pewne dźwięki. Badacze postanowili sprawdzić, czy podobny efekt można zaobserwować u osób niewidomych od urodzenia.

Naukowcy do badania wykorzystali metodę obrazowania rezonansem magnetycznym w celu prześledzenia aktywności mózgu niewidomych ochotników, kiedy słuchali oni dźwięków, takich jak szum lasu, odgłosy zatłoczonej ulicy, czy też odgłosy ludzkich rozmów.

Okazało się, że nawet najbardziej podstawowe obszary wzrokowe osób niewidomych kodują informacje o słyszanych dźwiękach.

- Innymi słowy, używając jedynie aktywności kory wzrokowej, byliśmy w stanie odgadnąć jakiego dźwięku słuchała w danym momencie niewidoma osoba badana. Co ciekawe, pomimo pewnych różnic w poprawności rozróżniania dźwięków, ogólny wzór wyników był bardzo podobny dla osób niewidomych i dla osób widzących, badanych uprzednio przez moich współpracowników - tłumaczy dr Łukasz Bola pracujący w Cognitive Neuropsychology Laboratory na Uniwersytecie Harvarda.

Naukowiec dodaje, że w obydwu grupach dźwięki były lepiej rozróżniane na podstawie aktywności tej części kory wzrokowej, która u osób widzących przetwarza informacje z obrzeży pola widzenia. Obszary, do których dociera informacja wzrokowa z centrów pola widzenia, wydawały się natomiast mniej ''zainteresowane'' słyszanymi przez uczestników badania dźwiękami.

Wciąż jednak nie jest jasne, dlaczego kora wzrokowa, poza swoją główną funkcją, zwraca również uwagę na to, co słyszymy. Dr Bola tłumaczy, że istnieje kilka hipotez wyjaśniających to zjawisko: dźwięki mogą okazać się przydatne, aby przygotować nas na to, co za chwilę zobaczymy. Albo też dla kierowania naszej uwagi w określone obszary pola wzrokowego – w szczególności na jego obrzeża, gdzie ostrość naszego wzroku jest dużo niższa niż w centrum. W przypadku osób niewidomych - być może mózg nawet nie zauważa braku zmysłu wzroku lub też nie dopuszcza, by pewne tkanki pozostały niewykorzystane.

Przeprowadzone badanie wskazuje jednoznacznie, że mechanizmy "rozmowy" pomiędzy korą wzrokową a zmysłem słuchu są na tyle istotne i utrwalone przez ewolucję, że wykształcają się nawet w przypadku osób, które nie widzą.

Potwierdzenie w badaniu, że generalna organizacja kory wzrokowej jest u osób niewidomych zachowana, może być istotną informacją dla badaczy opracowujących metody przywracania wzroku, takie jak implanty siatkówki.

Źródło: naukawpolsce.pap.pl