Dotyka coraz częściej młodych. Czym jest mikroudar (TIA)?

07.06.2019
Aktualizacja: 07.06.2019 12:35
Mikroudar - jak leczyć?

Bardzo często poprzedza wystąpienie pełnego udaru mózgu. Mimo że jest niebezpieczny dla zdrowia, pacjenci często bagatelizują objawy, bo te mijają po kilku minutach lub godzinach. Jakie są przyczyny i objawy mikroudaru?

Mikroudar – objawy

Drętwiała mi ręka, miałem zawroty głowy i coraz gorzej widziałem. Byłem w pracy i przeprowadzałem rozmowę, nie byłem w stanie jej kontynuować. Kolega chciał zawieść mnie do szpitala, ale myślałem, że to chwilowe. W pierwszej kolejności pomyślałem, że to stres, niewyspanie i nadmiar kawy, ale w chwili, gdy nie byłem w stanie wypowiedzieć już ani słowa, zdałem sobie sprawę, że mój stan jest poważny.

Nie wiedziałem, co się wokół mnie dzieje. Stan zawieszenia stał ok. 15 minut, potem mowa wróciła, ale nie pamiętałem, co działo się wcześniej. Przestraszyłem się. W szpitalu dowiedziałem się, że był to mikroudar, pierwszy w wieku 32 lat…

Mikroudar (mały udar, mini udar, przemijające niedokrwienie mózgu – w skrócie TIA) może wystąpić zarówno u osób młodszych, jak i starszych. To przemijający atak niedokrwienny, które charakteryzuje się trzema poniższymi cechami: występuje nagle, samoistnie ustępuje, objawy utrzymują się krócej niż 24 godziny.

Ważna informacja

U około 80% przypadków epizody przemijającego ataku niedokrwiennego trwają kilka-kilkanaście minut.

Mikroudar – co robić?

Najważniejsze są pierwsze minuty, one mogą zadecydować, czy mikroudar pogłębi się w udar. Gdy zauważamy, że osoba robi się blada, ma problemy z mową, a jej ciało drętwieje, w pierwszej kolejności należy wykonać krótki test.

  1. Poproś o uśmiechnięcie się. Przy mikroudarze i udarze zazwyczaj połowa ust pozostanie nieruchoma, co będzie oznaczać, że część twarzy jest porażona.
  2. Poproś o jednoczesne podniesienie obu rąk nad głową. Jeżeli nie będzie w stanie tego wykonać, może oznaczać to niedowład.
  3. Poproś o powtórzenie zdania. Bełkot i niewyraźna mowa wskazują na neurologiczne zaburzenie.

Mikroudar – czym jest?

Jest to nagły, przejściowy epizod dysfunkcji układu nerwowego, wynikający z niedokrwienia struktur mózgu. Przyczyną mini udaru jest uniemożliwienie dopływu krwi do struktur ośrodkowego układu nerwowego. 

Czym się różni mikroudar od udaru?

Objawy kliniczne u pacjentów z mikroudarem, udarem niedokrwiennym i udarem krwotocznym są bardzo zbliżone. Przy wylewie krwi do mózgu są one bardziej nasilone niż w udarze niedokrwiennym czy w małych udarach. Mikroudar jest nagłym, przejściowym epizodem, który wynika z niedokrwienia struktur mózgu. Objawy ustępują w ciągu 24 godzin. W normalnym udarze mózgu objawy utrzymują się dłużej, czasem nawet pozostają do końca życia.

Tomografia komputerowa głowy lub rezonans magnetyczny mózgu wykonane u pacjentów z mikroudarem nie uwidaczniają zmian morfologicznych, dlatego, że niedokrwienie mózgu ustępuje przed wywołaniem skutków w strukturach mózgowia. U pacjentów z udarem krwotocznym badania obrazowe pokazują obecność krwi w miąższu mózgu.
Natomiast u chorych z udarem niedokrwiennym mózgu pierwsze zmiany niedokrwienne mogą być widoczne w tomografii komputerowej dopiero po 2–3 godzinach, rezonans magnetyczny pozwala wcześniej uwidocznić ostre niedokrwienie.

Należy pamiętać, że u pacjentów tych może rozwinąć się zespół depresyjny, który może wymagać konsultacji z lekarzem psychiatrą, psychoterapeutą. Mikroudar mózgu poprzedza wystąpienie udaru mózgu w 7–40% przypadków.

Mikroudar – przyczyny

Mikroudar powodują:

  • zakrzepy w obrębie tętnic doprowadzających krew do ośrodkowego układu nerwowego (szyjnych, krążenia kręgowo-podstawnego lub naczyń wewnątrzczaszkowych),
  • zmiany miażdżycowe,
  • zaburzenia rytmu serca (na przykład migotanie przedsionków),
  • spadki ciśnienia tętniczego,
  • choroby tętnic szyjnych, kręgowych i wewnątrzczaszkowych.

Przemijający atak niedokrwienny występuje także u osób, które cierpią na:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia lipidowe,
  • cukrzycę,
  • uzależnienia, np.: od tytoniu, alkoholu, 
  • otyłość typu tzw. brzusznego,
  • różne choroby serca,
  • choroby niedokrwienna serca,
  • choroby nerek, np. w przebiegu cukrzycy, niewydolność nerek, choroba naczyń obwodowych.

Jak zapobiegać mikroudarom?

Konieczna jest zmiana stylu życia, odstawienie doustnych środków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej, zaprzestanie palenia tytoniu i picia alkoholu, ograniczenie spożywania soli i nasyconych kwasów tłuszczowych. Chorzy, którzy przeszli przemijający atak niedokrwienny, powinni zadbać o regularny wysiłek fizyczny.

Zdaniem eksperta

Regularny wysiłek fizyczny to minimum 30 minut wysiłku aerobowego o umiarkowanej intensywności - minimum 5 razy w tygodniu.

W przypadku wystąpienia objawów przemijającego ataku niedokrwiennego należy pilnie wezwać karetkę pogotowia ratunkowego, gdyż objawy te mogą poprzedzać wystąpienie udaru mózgu.