Zamknij

Neuralgia nerwu trójdzielnego: silny ból twarzy z jednej strony

25.08.2021
Aktualizacja: 14.10.2021 21:26
Neuralgia nerwu trójdzielnego
fot. Shutterstock

Neuralgia nerwu trójdzielnego dotyka jedną na 6 tysięcy osób, jednak ból dotykający chorego jest jednym z najsilniejszych, jakich doświadczają pacjenci. O przyczynach, objawach i metodach leczenia neuralgii pisze neurochirurg prof. dr hab. n.med. Mirosław Ząbek.

  1. Neuralgia nerwu trójdzielnego: przyczyny bólu
  2. Neuralgia nerwu trójdzielnego: objawy. Charakter bólu
  3. Neuralgia nerwu trójdzielnego: leczenie. Leki i zabiegi

Neuralgia nerwu trójdzielnego jest chorobą neurologiczną występującą u 15 osób na 100 tys. mieszkańców. Pojawia się najczęściej pomiędzy 40. a 60. rokiem życia i dwukrotnie częściej występuje u kobiet.

Charakteryzuje się napadami silnego bólu odczuwanymi najczęściej po jednej stronie twarzy. Nasilające się bóle zarówno, co do częstości pojawiania się, jak i intensywności mogą całkowicie zdewastować życie pacjenta.

Neuralgia nerwu trójdzielnego: przyczyny bólu

Najczęstszą przyczyną neuralgii jest konflikt naczyniowo-nerwowy. W bezpośrednim sąsiedztwie nerwu trójdzielnego przebiega naczynie, które na przestrzeni czasu prowadzi do uszkodzenia osłonki mielinowej nerwu, czemu przypisuje się wystąpienie bólów twarzy.

Inną przyczyną neuralgii może być stwardnienie rozsiane, w którym z powodu rozpadu mieliny w pniu mózgowym i tworzeniu się ognisk demielinizacyjnych dochodzi do powstania neuralgii.

Kolejną przyczyną nerwobólu (neuralgia objawowa) może być obecność guza, który uciska nerw trójdzielny. Istnieją jeszcze formy neuralgii nieznanego pochodzenia, gdzie przyczyny neuralgii nie można ustalić.

Neuralgia nerwu trójdzielnego: objawy. Charakter bólu

Neuralgia występuje w większości przypadków po jednej stronie twarzy, a bóle obustronne występują nie więcej niż u 2 proc. pacjentów i zazwyczaj towarzyszą innej chorobie, jaką jest stwardnienie rozsiane (SM).

Choroba ta polega na napadowych bólach połowy twarzy, które opisywane są niekiedy, jako najsilniejsze spośród tych, jakie towarzyszą innym jednostkom chorobowym. Napady bólów mogą pojawiać się z różną częstością, a prowokować wystąpienie bólu może wiatr, zimno oraz gorące, zimne, kwaśne i ostre posiłki lub napoje. 

Napad bólowy jest bardzo silny. Ból pojawia się nagle i trwa stosunkowo krótko, ale może występować nawet kilka lub kilkanaście razy dziennie.

Ból charakterystyczny dla neuralgii porównywany jest czasami do uczucia rażenia prądem. Ból jest piekący, kłujący lub palący i przychodzi błyskawicznym uderzeniem.

 Neuralgii trójdzielnej może czasami towarzyszyć katar, łzawienie, ślinotok, zaczerwienienie i skurcz twarzy, zaburzenie smaku i słuchu.

Neuralgia nerwu trójdzielnego: leczenie. Leki i zabiegi

W farmakologicznym leczeniu neuralgii stosowane są leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina czy kwas walproinowy.

Jest również wiele metod chirurgicznego leczenia neuralgii, jednak decyzję o ich zastosowaniu poprzedzić powinna dokładana diagnostyka rezonansem magnetycznym. Ważne jest, aby stwierdzić czy u pacjenta nie występuje opisany wcześniej konflikt naczyniowo-nerwowy. Skuteczność dla wszystkich metod chirurgicznych wynosi od 74 do 94 proc. Nawet dobry wynik leczenia potrafi na przestrzeni kilku lat ustąpić i dotyczy to przynajmniej kilkunastu procent pacjentów.

Metodą nieinwazyjnego leczenia jest zastosowanie radiochirurgii Gamma Knife. Leczenie takie polega na umocowaniu do głowy chorego ramy stereotaktycznej, z którą w dalszym etapie wykonuje się badanie rezonansu magnetycznego. Rama ta, będąca stałym punktem odniesienia do struktur wewnątrzczaszkowych, pozwala na wykonanie planu napromieniania. Wykonuje się go, stosując odpowiednie oprogramowanie, za pomocą którego umieszcza się na przebiegu nerwu trójdzielnego planowany obszar napromieniania. Leczenie kończy się przejściem chorego do aparatu Gamma Knife, gdzie 192 promienie niosące dużą dawkę energii jonizującej napromieniają nerw trójdzielny. Bóle ustępują zazwyczaj w ciągu dwóch miesięcy.

Inną, choć rzadziej stosowaną techniką jest termokoagulacja w zwoju Gassera, z którego wychodzą 3 gałęzie nerwu do czoła, policzka i brody. Metoda ta polega na wprowadzeniu długiej igły przez struktury czaszkowe do tego zwoju i wykonaniu koagulacji z użyciem temperatury 70-75 stopni Celsjusza. Powikłaniami leczenia neuralgii, najczęściej obserwowanymi w przypadku koagulacji, jest obniżenie czucia na twarzy, które w skrajnie rzadkich przypadkach przybrać może formę znieczulenia bolesnego. Pojawić się również mogą zaburzenia smaku, bowiem 2/3 przedniej języka unerwia również nerw trójdzielny. Inną, obecnie bardzo rzadko stosowaną, metodą leczenia nerwobólu jest gliceroliza zwoju Gassera polegająca na wprowadzeniu wysokoprocentowego alkoholu do struktur zwoju.

Nie ma 100- procentowo pewnej terapii dla neuralgii trójdzielnej. Wydaje się jednak, że najbardziej rekomendowaną powinna być metoda Gamma Knife, jako technika nieinwazyjna i niosąca najmniejszą ilość powikłań. Leczenie tą metodą odbywa się w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia m.in. w Warszawie.

Niestety wciąż leczenie tej jednostki chorobowej zaczyna się od ekstrakcji zębów, bowiem niektórzy z lekarzy w chorobie uzębienia doszukują się przyczyny występowania bólu.