Zamknij

Encefalopatia bokserska – do czego mogą prowadzić tępe urazy głowy?

11.12.2020
Aktualizacja: 11.12.2020 17:15

Encefalopatia bokserska (urazowa), inaczej syndrom ciosu pijaka, to choroba neurologiczna, która pojawia się u osób uprawiających sporty kontaktowe. Dowiedz się, jakie są objawy tej choroby i jak się ją diagnozuje.

Encefalopatia bokserska (tępe urazy głowy)
fot. Shutterstock

Wśród sportowców najbardziej narażeni na urazy głowy są bokserzy. Podczas walk wielokrotnie przyjmują ciosy na głowę, co prowadzi do tępych urazów, które mogą powodować uszkodzenia mózgu i rdzenia kręgowego. Lekarze mają nawet specjalną nazwę dla uszkodzeń mózgu spowodowanych wielokrotnymi fizycznymi urazami głowy – encefalopatia bokserska (łac. dementia pugilistica). Czasami zamiennie stosuje się nazwę syndrom ciosu pijaka (z ang. punch-drunk syndrome).

Encefalopatia bokserska – na skróty:

Tępe urazy głowa a zmiany neurodegeneracyjne

Zmiany, jakie zachodzą w mózgach sportowców cierpiących na encefalopatię bokserską, są bardzo podobne do zmian, jakie zachodzą w mózgu w przypadku chorób neurodegeneracyjnych. Urazy głowy i szyi wpływają na zdolności poznawcze i funkcje motoryczne. Skutków nie widać od razu, zwłaszcza gdy uraz jest niewielki, ale z czasem stają się one coraz bardziej widoczne. Dlaczego? Urazy mózgu, nawet drobne, uwalniają wolne rodniki, przyczyniają się do powstawania stanów zapalnych i podwyższają produkcję anormalnych białek, takich jak beta-amyloid, związanych z chorobami neurodegeneracyjnymi. Gdy do urazów dochodzi wielokrotnie, przez wiele lat, stan zapalny staje się przewlekły, komórki mózgowe degenerują się, gromadzą się nieprawidłowe białka i dochodzi do zmian neurodegeneracyjnych. To dlatego wielu bokserów w starszym wieku zapada na choroby neurodegeneracyjne.

Najbardziej znane przypadki to: Muhammad Ali – choroba Parkinsona, Joe Luis – otępienie, Floyd Patterson – choroba Alzheimera, Jack Demsey – choroba Parkinsona, Jerry Quarry – otępienie, Sugar Ray Robinson – otępienie.

Encefalopatia bokserska – fazy choroby

Encefalopatia bokserska ma zwykle trzy fazy choroby. W pierwszej (początkowej) chory może mieć problemy z funkcjami poznawczymi. Ta faza może trwać kilka lat. Po 12-16 latach uprawiania sportu pojawia się faza druga (zaawansowana). W tej fazie zmiany w zachowaniu chorego są już bardzo widoczne. W trzeciej, ostatniej fazie (otępienie bokserskie) objawy są bardzo wyraźne i utrudniają choremu normalne funkcjonowanie. W tej fazie mamy do czynienia z utratą pamięci i zaburzeniem funkcji poznawczych oraz motorycznych.

Encefalopatia bokserska – objawy

Zmiany, jakie zachodzą w mózgu osób cierpiących na encefalopatię bokserką (urazową), mogą być początkowo niewidoczne, z czasem mogą się pojawić:

  • zmiany nastroju (drażliwość, apatia, stany depresyjne, napady agresji),
  • dygotanie (tzw. drżenia zamiarowe po stronie niedominującej),
  • problemy z mową, podobne do tych, które mają osoby pijane (np. bełkotanie, słowotok),
  • zaburzenia z koordynacją ruchową (w tym chwiejny chód, spowolnienie ruchowe, trudność z wykonywaniem prostych, codziennych czynności),
  • problemy z pamięcią, tzw. otępienie bokserskie (zaburzenia pamięci, trudności ze skupieniem uwagi, roztargnienie i spowolnienie procesów myślowych),
  • zespoły paranoiczne (chorobliwa podejrzliwość, urojenia, teorie spiskowe),
  • sztywność mięśniowa,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia świadomości,
  • napady padaczkowe, którym towarzyszą silne bóle głowy,
  • zmiany zachowania (np. żarłoczność, seksoholizm, bezkrytycyzm, zobojętnienie, konfabulowanie),
  • problemy z rozpoznawanie bliskich osób, z nawiązywaniem i utrzymywaniem związków uczuciowych.

Urazy mózgu a inne dyscypliny sportowe

Ten rodzaj encefalopatii urazowej może się pojawić nie tylko u bokserów, ale również u osób uprawiających sporty kontaktowe. Drugą grupą sportowców, najbardziej narażoną na urazy głowy, są piłkarze. Okazuje się, że efektem powtarzających się wstrząsów, jakich doznają gracze przyjmujący i podający piłkę głową, są urazy mózgu, a w konsekwencji zmiany neurodegeneracyjne. Okazuje się, że w tej grupie dość często choruje się na stwardnienie zanikowe boczne (SLA). Choroba ta częściej występuje również u baseballistów, dżokejów, osób uprawiających sporty walki, biorących udział w wyścigach motocyklowych lub samochodowych.

Encefalopatia bokserska – diagnoza

Diagnozą encefalopatii bokserskiej zajmuje się neurolog. Robi to na podstawie wywiadu oraz wyników badań, w których sprawdza się uszkodzenia nerwów czaszkowych. Badania, które może zlecić lekarz to:

W badaniach obrazowych uwidaczniają się zaniki korowe i podkorowe. Uzupełnieniem diagnostyki są testy psychologiczne.

Encefalopatia bokserska – leczenie

Encefalopatia bokserska, podobnie jak schorzenia neurodegeneracyjne, są nieuleczalne. Oczywiście można spowolnić zachodzące w mózgu zmiany, w tym celu stosuje się leki stosowane również w chorobie Alzheimera czy Parkinsona. Chory może również korzystać z zajęć w ramach terapii zajęciowej czy rehabilitacji ruchowej.

Podsumowanie

Jak widać, istnieje silny związek między urazami głowy a ryzykiem pojawienia się choroby neurodegeneracyjnej w przyszłości. U osób doświadczających urazów głowy i szyi jest dwa lub trzy razy większe prawdopodobieństwo zachorowania w późniejszym wieku na stwardnienie zanikowe boczne (SLA), otępienie czołowo-skroniowe (FTD) czy chorobę Alzheimera.

Ważne!

Urazy nie muszą być tylko efektem uprawiania sportu. Wiele codziennych urazów głowy może również prowadzić do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych.

loader

Źródło: "Jak pokonać Alzheimera, Parkinsona, SM i inne choroby neurodegeneracyjne. Zapobieganie, leczenie, cofanie skutków", dr Bruce Fife, Białystok 2013