Diagnoza i rehabilitacja neuropsychologiczna: na czym polega?

22.10.2019
Aktualizacja: 22.10.2019 15:30
Badania neuropsychologiczne: na czym polega?
fot. Shutterstock

Neuropsycholodzy oceniają i leczą osoby z różnego rodzaju zaburzeniami układu nerwowego. Ściśle współpracują z lekarzami, w tym neurologami. W leczeniu takich chorób, jak udar mózgu, uraz czaszkowo-mózgowy, choroby neurodegeneracyjne (Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane), guz mózgu, nie powinna być pominięta rehabilitacja neuropsychologiczna. Neuropsycholodzy stosują różne rodzaje procedur w celu identyfikacji problemów i planów leczenia. To zwiększa szanse na poprawę funkcjonowania mózgu.

Z czym do neuropsychologa?

Neuropsychologia bada związek miedzy funkcjonowaniem mózgu a zachowaniem człowieka. Dzięki diagnozie neuropsychologicznej możliwa jest ocena jakie procesy intelektualne i w jakim stopniu zostały osłabione z powodu uszkodzenia mózgu. Pozwala też stwierdzić, czy zaobserwowane zmiany w zachowaniu pacjenta są skutkiem uszkodzenia tkanki mózgowej, czy też wynikają z powodów czysto psychologicznych. To rozróżnienie jest kluczowe dla późniejszego wyboru leczenia pacjenta.

Pacjentami neuropsychologa są najczęściej osoby z otępieniem, po urazie głowy, udarze mózgu i operacji neuropsychologicznej. Czasami są to też ci, którzy mają trudności z uczeniem się. Należy zaznaczyć, że kontakt z neuropsychologiem zaleca się również w przypadku zaburzeń psychiatrycznych, ponieważ tym chorobom często towarzyszą zaburzenia procesów poznawczych.

Z pomocy neuropsychologa w obrębie diagnozy i terapii neuropsychologicznej mogą skorzystać także dzieci: z trudnościami szkolnymi, dysleksją, dysgrafią, z nadpobudliwością psychoruchową z deficytami uwagi (ADHD), z chorobami ogólnorozwojowymi (autyzm, zespół Aspergera, zespół Downa, mózgowe porażenie dziecięce).

Diagnoza neuropsychologiczna wykonywana jest na podstawie specjalistycznych testów i prób klinicznych, obserwacji zachowań pacjenta, wywiadu, dokumentacji medycznej.

Rehabilitacja neuropsychologiczna: na czym polega?

Rehabilitacja neuropsychologiczna to działania terapeutyczne, trening poznawczy, specjalistyczne ćwiczenia, mające na celu redukcję objawów zaburzeń poznawczych i emocjonalnych. Działania rehabilitacji neuropsychologicznej obejmuje:

  • trening pamięci w przypadku chorych z zespołem amnestycznym, otępieniami;
  • rehabilitacja zaburzeń mowy wśród pacjentów z afazją,
  • ćwiczenia koncentracji uwagi i funkcji wykonawczych,
  • ćwiczenia funkcji wzrokowo-przestrzennych, np. w pomijaniu stronnym.

Neurorehabilitacja wykorzystuje przede wszystkim plastyczność mózgu, czyli jego zdolność do pobudzania nieaktywnych neuronów i tworzenie nowych połączeń synaptycznych. Aby mogło dojść do wykorzystania istniejącego w mózgu potencjału regeneracyjnego, muszą zostać spełnione odpowiednie warunki. Ma na to wpływ intensywność terapii, czas jaki upłynął od zachorowania, odpowiednio dobrany poziom aktywności oraz wykorzystanie w terapii odpowiednich metod.

Kolejnym warunkiem zapewnienia możliwe najszybszego tempa zmian plastyczności mózgu jest czas od zachorowania. Początkowy okres choroby, czyli pierwsze 6 miesięcy stanowi największy potencjał naprawczy mózgu.

Plan neurorehabilitacji jest dla każdego pacjenta przygotowywany indywidualnie na podstawie przeprowadzonych badań i diagnozy. Badania neuropsychologiczne to rozbudowana procedura, która może zając nawet 2-3 spotkania diagnostyczne sześćdziesięciominutowe.