Zamknij

Demencja starcza: ćwiczenia umysłowe na poprawę pamięci [5 pomysłów]

25.01.2022
Aktualizacja: 19.03.2022 09:42

Trening pamięci i ćwiczenia wspomagające logiczne myślenie, liczenie, kreatywność i mowę są podstawą terapii osób z demencją starczą. Łatwe ćwiczenia i zabawy powinny być dla chorych przyjemnością, ale też zmuszać do myślenia i podejmowania wyzwań, które stają się dla nich coraz trudniejsze. Jakie zadania umysłowe wykonywać z chorymi na demencję? Oto 5 sprawdzonych ćwiczeń.

Demencja: ćwiczenia umysłowe
fot. Shutterstock
  1. 1. Używanie lewej ręki
  2. 2. Gra w skojarzenia i zgadywanki
  3. 3. Rymowanki, wierszyki, piosenki
  4. 4. Gry karciane, planszówki i domowe "Zgadnij kto to"
  5. 5. Kolorowanki, wyklejanki i inne zajęcia plastyczne

Demencja starcza (otępienie starcze), to choroba, w której przebiegu dochodzi do postępującego upośledzenia funkcji intelektualnych: problemów z pamięcią, spowolnienia myślenia i zaburzeń zachowania. 

Otępienie starcze to proces, którego nie można odwrócić, ponieważ mózg jak każdy inny organ w ludzkim ciele podlega procesom starzenia. Prędzej, czy później u większości osób starszych zaczynają pojawiać się objawy demencji, takie jak problemy z pamięcią, koncentracją czy utrata zdolności do wykonywania codziennych czynności.

Pracę mózgu można stymulować, a co za tym idzie starać się opóźnić i nieco spowolnić rozwój demencji, służą temu przede wszystkim ćwiczenia i zadania umysłowe. Większość z nich ma zadanie pobudzać pamięć, myślenie kreatywne, ćwiczenie mowy, liczenia, skupienia się na zadaniu.

Planując ćwiczenia umysłowe dla chorych na demencję, warto kierować się kilkoma zasadami:

  • ćwiczenia nie mogą być zbyt trudne (to zniechęca) i zbyt łatwe (mogą nie spełniać swojej roli);
  • nie wolno krzyczeć na chorego, wydawać mu niezrozumiałych poleceń, mieć postawy konfrontacyjnej;
  • należy wykazywać się empatią, zrozumieniem i cierpliwością;
  • nie wolno stawiać przed chorym zadań przekraczających jego możliwości;
  • nie wolno traktować chorego jak dziecko;
  • wprowadzaj ład, unikaj dużej ilości bodźców, wyrażaj się w sposób maksymalnie prosty i zrozumiały.

1. Używanie lewej ręki

Praca lewą ręką pomaga ćwiczyć prawą półkulę mózgu (prawa półkula kontroluje ruchy lewej strony ciała), która odpowiedzialna jest za pamięć, kreatywność, myślenie abstrakcyjne. Warto zachęcać osobę chorą na demencję, by codzienne czynności, takie jak mycie zębów, czesanie włosów, wycieranie stołu i inne drobne aktywności wykonywała właśnie lewą ręką.

2. Gra w skojarzenia i zgadywanki

Gry w skojarzenia i zgadywanki wymagają od osób chorych na demencję dużego skupienia i logicznego myślenia. To dobre ćwiczenie dla mózgu. 

3. Rymowanki, wierszyki, piosenki

Nauka słów wiersza lub piosenki, a także ciągłe ich powtarzanie wspomaga pamięć. Mogą to być rymowanki dla dzieci lub piosenki i wiersze kojarzące się z okresem młodości. To ćwiczenie nie tylko poprawia pamięć, ale pomaga też zacieśniać więzi — nic tak nie łączy jak wspólne śpiewanie. 

Dobrym pomysłem na zabawę i ćwiczenie pamięci jest wymyślanie własnych wierszyków lub piosenek.

4. Gry karciane, puzzle i domowe "Zgadnij kto to"

Dla chorych na demencję najlepsze są gry, które wymagają zapamiętywania i przewidywania kolejnych ruchów. Mogą to być gry karciane (dostosowane poziomem trudności do stanu zdrowia seniora), a także planszówki lub puzzle z odpowiednią ilością elementów. Pamiętaj o tym, by nie inicjować zbyt trudnych gier, ponieważ problemy z zapamiętaniem zasad lub pogubienie mogą zniechęcać seniora i powodować u niego złość, frustrację.

Spróbuj opracować własną, rodzinną wersję gry "Zgadnij kto to". Wystarczy wypisać kilkanaście kart z opisem wyglądu danej osoby, jej cech charakteru oraz umiejscowienia w drzewie genealogicznym. Następnie karty należy odwrócić i losować pojedynczo. Wypisane na karcie podpunkty to podpowiedź dla drugiej osoby, która powinna odgadnąć, o którego członka rodziny chodzi. 

5. Kolorowanki, wyklejanki i inne zajęcia plastyczne

Prace plastyczne, w tym wyklejanie kształtów na papierze (np. kolorowymi kuleczkami z papieru), kolorowanie obrazków, tworzenie kwiatów z krepiny, malowanie obrazów "po numerach", lepienie z plasteliny to zadania, które pobudzają do pracy obie półkule mózgu i wspomagają kreatywność oraz logiczne myślenie.