Zamknij

Jak odróżnić otępienie z ciałami Lewy'ego od choroby Parkinsona?

01.12.2020
Aktualizacja: 01.12.2020 11:32
Otępienie (demencja) z ciałami Lewy'ego
fot. Shutterstock

Szacuje się, że demencja (otępienie) z ciałami Lewy'ego występuje u około 10-25 proc. chorych i jest trzecim najczęściej występującym otępieniem, po chorobie Alzheimera oraz demencji naczyniowej. Dowiedz się, jak ją rozpoznać i różnicować z chorobą Parkinsona?

Demencja (otępienie) z ciałami Lewy'ego to postępująca choroba mózgu, charakteryzująca się kumulacją anormalnych mikroskopijnych białek odkładających się w częściach mózgu związanych z myśleniem i poruszaniem się. Dotyka ona niecały 1 proc. populacji powyżej 65. roku życia. Ryzyko pojawienia się tej choroby wzrasta wraz z wiekiem. Szacuje się, że przynajmniej 5 proc. osób w wieku 85 lat lub starszych cierpi na tę chorobę.

Podstawowym czynnikiem strukturalnym ciał Lewy'ego jest białko zwane alfa-synukleiną. Normalnie jest ono odpowiedzialne za transport dopaminy w synapsach pomiędzy komórkami nerwowymi. Jednak pod wpływem stresu oksydacyjnego, białka te agregują się i tworzą ciała Lewy'ego. Niektóre badania naukowe wskazują, że te ciała nie są przypadkowymi tworami, ale produkowane są jako odpowiedź obronna mająca chronić komórkę przed wolnymi rodnikami lub innymi czynnikami. Jednak to nadal pozostaje w sferze badań.

Te agregaty białek, zwane ciałami Lewy'ego, zostały tak nazwane na część dr Fredericha Heinricha Lewy'ego, który opisał je pierwszy w 1912 r., pracując nad wycinkami mózgów pacjentów zmarłych na chorobę Parkinsona.

Jak odróżnić otępienie Lewy'ego od choroby Parkinsona?

Otępienie z ciałami Lewy'ego obejmuje chorobę Parkinsona i podobną do niej chorobę, zwaną chorobą rozsianych ciał Lewy'ego.

Przy Parkinsonie ciała Lewe'ego gromadzą się w części mózgu odpowiedzialnej kontrolującej warunkowe ruchy ciała. Przy chorobie rozsianych ciał Lewy'ego, te białka są rozproszone po całym mózgu i można je znaleźć zarówno w istocie śródmózgowia, jak i korze mózgowej, gdzie mogą uszkadzać rejony związane z kontrolą emocji, zachowania, wartościowania i świadomością.

Ponieważ ciała Lewy'ego rozsiewają się po całym mózgu, chorzy z tym rodzajem otępienia mają zwykle objawy kojarzone z chorobą Parkinsona. Zalicza się do nich: zgarbioną postawę, powłóczenie nogami, powolne ruchy i niekontrolowane drgawki, drżenie rąk. Przeważnie pojawiają się symptomy typowe dla choroby Alzheimera, takie jak utrata pamięci, splątanie i problemy emocjonalne.

Niektóre objawy mogą przypominać chorobę Alzheimera i Parkinsona, dlatego właściwa diagnoza jest kluczowa. Typowym objawem, który kojarzymy z chorobą Parkinsona, jest drżenie rąk. Tymczasem może on się pojawiać również w demencji w chorobie Lewy'ego. Różnicą jest sytuacja, w jakiej się pojawia. Jeśli drżenia są obecne, kiedy ręce są w spoczynku, wskazuje to raczej na chorobę Parkinsona. Jeśli drżenia pojawiają się dopiero wtedy, kiedy próbujemy po coś sięgnąć lub coś zrobić, może to być objaw demencji z ciałami Lewy'ego. Diagnozę zawsze stawia lekarz specjalista.

Otępienie (demencja) z ciałami Lewy'ego – jakie są charakterystyczne objawy?

Objawy charakterystyczne dla otępienia (demencji) z ciałami Lewy'ego to m.in.:

  • osłabienie zdolności umysłowych (demencja),
  • zmienność nasilenia uwagi i czujność,
  • żywe halucynacje wzrokowe (bardzo intensywne),
  • trudności motoryczne,
  • koszmary senne.

Najbardziej uderzające są halucynacje wzrokowe, które mogą być pierwszym objawem tego schorzenia. Mogą one dotyczyć widzenia abstrakcyjnych kształtów i kolorów albo nawet rozmów ze zmarłymi bliskimi. W wielu przypadkach, ale nie zawsze, otępienie z ciałami Lewy'ego osłabia pamięć.

Otępienie (demencja) z ciałami Lewy'ego – jaki może być przebieg choroby?

Otępienie (demencja) z ciałami Lewy'ego zwykle przez wiele lat postępuje wolno, ale jej rozwój może być różny u różnych osób. Może na przykład zacząć się od objawów otępienia, a utrata funkcji motorycznych następuje dopiero później. Choroba może również zacząć się od trudności w poruszaniu, a oznaki otępienia pojawiają się w dalszym stadium. Jednak u większości chorych pojawia się na początku demencja, a po roku, dwóch pojawiają się trudności z funkcjami motorycznymi. Wraz z postępem choroby wszystkie symptomy zwykle się nasilają.

To, co charakterystyczne dla tej choroby, to że zmiany zachowań i możliwości mogą zmieniać się z godziny na godzinę, a nawet z minuty na minutę. Może się zdarzyć, że chory wstawi jedzenie do kuchni mikrofalowej, ale nie będzie już w stanie go z niej wyciągnąć. Jego mózg odmówi współpracy, bo właśnie w tej chwili ta choroba się uaktywni. W tej formie demencji takie sytuacje są częste – raz uda się dokończyć czynność, a raz nie.

Otępienie (demencja) z ciałami Lewy'ego – jak wygląda leczenie?

Obecnie nie ma lekarstwa, ani konkretnej terapii, by zatrzymać lub spowolnić przebieg choroby. Można jednak nieco złagodzić jej objawy, by poprawić jakość życia i zdolność samodzielnego funkcjonowania pacjentów. Często przepisuje się  lekarstwa używane przy chorobie Parkinsona i Alzheimerze. Terapia lekowa musi podlegać dokładnej kontroli, z powodu ryzyka wystąpienia skutków ubocznych, które mogą pogorszyć niektóre objawy, takie jak halucynacje, sztywność mięśni lub drgawki.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Jak pokonać Alzheimera, Parkinsona, SM i inne choroby neurodegeneracyjne", dr Bruce Fife, Białystok 2013
"Demencja" June Andrews, Harmonia Universalis, Gdańsk 2017
"Co warto wiedzieć o chorobie Alzheimera i innych formach demencji", poradnik przygotowany przez Fundację TZMO