Zamknij

Czym się charakteryzuje demencja (otępienie) czołowo-skroniowa?

02.12.2020
Aktualizacja: 02.12.2020 15:53
Otępienie czołowo-skroniowe
fot. Shutterstock

Demencja czołowo-skroniowa to czwarty w kolejności rodzaj demencji, biorąc pod uwagę częstość występowania tej choroby. Szacuje się, że na tę postać otępienia cierpi około 10-15 proc. chorych. Jakie są charakterystyczne objawy demencji czołowo-skroniowej?

Demencja czołowo-skroniowa (inaczej otępienie czołowo-skroniowe) jest wywołana zmianami neurodegeneracyjnymi w obszarach mózgu określanych jako płaty czołowe i płaty skroniowe. Te części mózgu związane są z osobowością, zachowaniem oraz posługiwaniem się językiem. Demencję czołowo-skroniową nazywa się również chorobą Picka, od nazwiska Arnolda Picka, profesora psychiatrii na Uniwersytecie w Pradze, który jako pierwszy opisał tę chorobę 1892 r. Jednak nazwa ta obecnie stosowana jest tylko do jednej z postaci tej choroby.

Demencja czołowo-skroniowa – na skróty:

Objawy demencji czołowo-skroniowej często pojawiają się u osób w wieku 50-60 lat, ale mogą też wystąpić wcześniej, np. u czterdziestolatków. Choroba postępuje powoli, ale przeważnie gwałtownie. Przeżywalność waha się od 2 do 10 lat. Ryzyko zachorowania jest znacznie wyższe, gdy u któregoś z rodziców lub rodzeństwa wystąpiła jakaś forma demencji. Nie są znane inne czynniki ryzyka tej choroby.

Demencja (otępienie) czołowo-skroniowa – jakie mogą być objawy?

Kiedy uszkodzona jest część czołowa mózgu, zmienia się zachowanie i osobowość chorego, ma on trudności z podejmowaniem racjonalnych decyzji i samodzielnym dokonywaniem wyborów. Zmiany te są dramatyczne, bo bardzo często wiążą się z zachowaniami nieakceptowanymi społecznie.

Płaty czołowe odpowiadają za ocenę sytuacji oraz społeczne zachowania, więc kiedy choroba je uszkadza, chory może stać się wulgarny, obsceniczny, bądź zaniedbywać codzienne obowiązki (w tym higienę osobistą). Może stać się agresywny, stracić wewnętrzne hamulce i działać impulsywnie, kompulsywnie. To właśnie stan, w którym chory mówi i robi rzeczy, na które nigdy wcześniej by się nie zdobył. Choroba zmienia zachowanie chorego wobec bliskich.

Kiedy choruje płat skroniowy po lewej stronie mózgu, pojawiają się problemy z mówieniem i rozumieniem. Chory próbuje wypowiadać słowa, ale nikt go nie rozumie, albo może mówić, ale sam nie rozumie tego, co inni mówią do niego.

Mózg może chorować w obu płatach jednocześnie. Wtedy zmiany zachowania i problemy z mówieniem lub czytaniem nasilają się jednocześnie.

Pacjenci z demencją czołowo-skroniową wykazują zaburzenia pamięci, ale orientują się w czasie i w położeniu oraz pamiętają informacje z przeszłości i teraźniejszości. Bardzo rzadko pojawiają się u nich problemy z ruchem.

Demencja (otępienie) czołowo-skroniowa – jak wygląda leczenie?

Medycyna nie zna żadnego leku na otępienie czołowo-skroniowe, ani żadnego skutecznego sposobu na spowolnienie tej choroby. Leczenie polega na ograniczaniu objawów za pomocą antydepresantów i leków przeciwpsychotycznych. Chorym mającym problemy językowe, logopeda może pomóc nauczyć się alternatywnych metod komunikacji.

To cię zainteresuje!

Przypuszcza się, że na otępienie czołowo-skroniowe chorował słynny niemiecki filozof i pisarz Friedrich Nietzsche. Cztery lata przed jego śmiercią jego przyjaciele zaczęli dostrzegać zmiany w jego osobowości. Objawy stawały się coraz poważniejsze, a zachowanie tak dziwne, że umieszczono go 1889 r. w szpitalu psychiatrycznym.

Źródło: "Jak pokonać Alzheimera, Parkinsona, SM i inne choroby neurodegeneracyjne", dr Bruce Fife, Białystok 2013
"Demencja" June Andrews, Harmonia Universalis, Gdańsk 2017
"Co warto wiedzieć o chorobie Alzheimera i innych formach demencji", poradnik przygotowany przez Fundację TZMO