Zamknij

Co zwiększa ryzyko demencji i alzheimera? 10 istotnych czynników

08.10.2021
Aktualizacja: 09.11.2021 16:01
Co zwiększa ryzyko demencji i alzheimera?
fot. Shutterstock

Demencja i jej najczęstsza forma, czyli choroba Alzheimera, to schorzenia starszych osób. Choć geny odgrywają tu sporą rolę, to duży wpływ mają też inne czynniki. A te często zależą od nas samych. Otępienie nie musi być normalną częścią starzenia się. Na co zwrócić uwagę? Kto jest zagrożony?

  1. Choroby serca
  2. Cukrzyca
  3. Wysoki poziom cholesterolu
  4. Nadciśnienie tętnicze
  5. Epizody depresji
  6. Urazy głowy
  7. Otyłość
  8. Udar mózgu
  9. Słaba jakość snu
  10. Palenie tytoniu

Lepsze warunki życia niż dawniej i opieka medyczna sprawiają, że żyjemy coraz dłużej. Coraz więcej jest też starszych osób, które mają objawy otępienia – nawet 1/3 seniorów powyżej 85. roku życia ma objawy tej choroby. Za demencję w dużym stopniu odpowiedzialne są geny przekazane przez rodziców (choć nie we wszystkich rodzajach demencji mają one znaczenie), ale dużą rolę grają też takie czynniki, jak dieta, aktywność fizyczna, udział w życiu towarzyskim, a także choroby przewlekłe. Lekarze podkreślają, że otępienie nie musi być normalną częścią procesu starzenia się. Co podwyższa ryzyko pojawienia się objawów demencji?

Choroby serca

Niewydolność serca może prowadzić do zawału lub udaru mózgu – obydwa stany, niestety, zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia demencji. Choroby serca są zwykle spowodowane odkładaniem się blaszek miażdżycowych w tętnicach ( miażdżyca). Spowalnia to przepływ krwi do mózgu i naraża na ryzyko udaru, a ten utrudnia sprawne myślenie i zapamiętywanie. Warto pamiętać, że do wystąpienia chorób serca przyczynia się wiele czynników: palenie tytoniu, cukrzyca, nadciśnienie i wysoki poziom cholesterolu.

Cukrzyca

Lekarze nie są pewni, dlaczego ludzie z cukrzycą częściej zapadają na demencję – wiadomo jednak, że cukrzyca uszkadza naczynia krwionośne. Może to spowolnić lub zablokować przepływ krwi do mózgu i go uszkodzić – to tzw. demencja naczyniowa. Proces degradacji mózgu można jednak spowolnić, jeśli cukrzyca jest prawidłowo leczona za pomocą leków, a także kontrolowana dzięki ćwiczeniom i zdrowej diecie.

Wysoki poziom cholesterolu

Wysoki cholesterol, zwłaszcza w średnim wieku, najczęściej związany jest z otyłością, nadciśnieniem i cukrzycą. Wszystkie te czynniki zwiększają ryzyko demencji, ale eksperci nie mają jeszcze jasności, czy cholesterol sam w sobie przyczynia się do otępienia. Niektóre badania wskazują, że wysoki poziom cholesterolu w średnim wieku może być czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera w późniejszym czasie, ale związek ten wciąż wymaga badań.

Nadciśnienie tętnicze

Wysokie ciśnienie krwi zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia demencji naczyniowej i choroby Alzheimera, nawet jeśli nie ma się innych problemów zdrowotnych. Najpewniej powodem jest to, że nadciśnienie uszkadza naczynia krwionośne w mózgu, co może prowadzić do innych schorzeń powodujących demencję, np. do udaru mózgu. Co może spowolnić ten proces? Z pewnością kontrolowanie nadciśnienia za pomocą diety i aktywności fizycznej, a także leków, jeśli są potrzebne.

Epizody depresji

Osoby, które miały choć jeden epizod depresji w młodym wieku, mogą być bardziej narażone na wystąpienie demencji, choć naukowcy wciąż nie są pewni, czy depresja jest przyczyną otępienia. Jeśli masz objawy depresji, czujesz się przygnębiony przez ponad dwa tygodnie lub myślisz o zrobieniu sobie krzywdy, idź do lekarza – terapia i leki leczą depresję.

Urazy głowy

Czynnikiem ryzyka demencji są urazy głowy. Choć jeden łagodny uraz najpewniej nie zwiększa ryzyka pojawienia się otępienia, to już te poważniejsze lub kilkukrotne mogą znacząco je podwyższyć – nawet czterokrotnie i to wiele lat po pierwszym urazie. Po uderzeniu się w głowę zawsze należy udać się do szpitala, zwłaszcza jeśli po urazie wystąpiło omdlenie, niewyraźne widzenie, zawroty głowy, mdłości, dezorientacja, nadwrażliwość na światło.

Otyłość

Nie tylko otyłość, ale również spora nadwaga, jest groźna dla zdrowia, bo zwiększa ryzyko chorób serca i cukrzycy, które są powiązane z demencją. Warto obliczyć swoje BMI, a jeśli nie udaje nam się samodzielnie poradzić sobie z nadmiarem kilogramów, najlepiej iść specjalisty. Zdrowa dieta i regularne ćwiczenia fizyczne pomagają w zrzuceniu nadmiernej masy ciała.

Udar mózgu

Udar sprawia, że krew nie dociera do mózgu, co uszkadza w nim naczynia krwionośne. To powoduje trudności z myśleniem, mówieniem, zapamiętywaniem czy koncentracją (tzw. demencja naczyniowa). Choroby, które zwiększają ryzyko udaru – takie jak nadciśnienie czy choroby serca – a także palenie papierosów podnoszą również prawdopodobieństwo wystąpienia otępienia.

Słaba jakość snu

Każdemu  zdarza się gorzej sypiać. Jeśli jednak często budzisz się kilka razy w ciągu nocy lub nie spisz wystarczająco dużo, możesz mieć większe ryzyko demencji, w tym choroby Alzheimera. Postaraj się unormować swój sen i chodzić spać regularnie – pamiętaj, że na złą jakość snu ma wpływ także nadmiar spożywanego wieczorem alkoholu, kofeiny (jeśli jest się na to wrażliwym), a także używanie tuż przed snem urządzeń emitujących niebieskie światło, takich jak komórka czy komputer.

Palenie tytoniu

Palenie papierosów uszkadza naczynia krwionośne i zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia udaru mózgu, który może być przyczyną demencji naczyniowej. Warto rzucić palenie jak najprędzej – porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: WebMD.com / Alzheimersresearchuk.org / Zdrowie.pap.pl