Niezborność ruchów, czyli ataksja. Skąd się bierze chwiejny chód?

30.09.2019
Aktualizacja: 30.09.2019 15:56
Niezborność ruchów
fot. Shutterstock

Masz problem z nalaniem płynu do szklanki? Nie możesz samodzielnie zapiąć guzików? Czujesz drżenie ciała podczas sięgania po przedmioty? To ataksja, czyli niezborność ruchów - objaw neurologiczny, który cechują problemy z koordynacją i utrzymaniem równowagi. Dowiedz się, skąd się bierze ataksja, jakie są jej przyczyny. Jak leczyć niezborność ruchów?

Atakasja, inaczej niezborność ruchów, to zaburzenie, które objawia się trudnościami w płynnym i dokładnym wykonywaniu ruchów. Niezborność ruchów charakteryzuje się tym, że siła mięśniowa jest prawidłowa, ale człowiek i tak nie może prawidłowo wykonać ruchu. Choć ma siłę, to plączą mu się nogi, chód jest chwiejny, a ruchy nieprecyzyjne. Należy przy tym wiedzieć, że ataksja jest objawem neurologicznym, a nie chorobą samą w sobie.

Słowo ataksja wywodzi się z języka greckiego i oznacza „bez porządku”.

Niezborność ruchów: jakie są przyczyny ataksji?

Koordynacja ruchowa wymaga współdziałania wielu części układu nerwowego. Jeśli choć jeden z elementów ulegnie uszkodzeniu, to mogą wystąpić objawy ataksji.

Przyczyną ataksji może być uszkodzenie móżdżku lub rdzenia kręgowego, czyli struktur układu nerwowego odpowiedzialnych za koordynację ruchów ciała człowieka. 

Do najczęstszych przyczyn ataksji (niezborności ruchowej) zalicza się:

  • Uszkodzenie mózgu spowodowane guzami, udarem, urazem, infekcją.
  • Niedobory witamin takich jak: B1, B12, E.
  • Reakcja organizmu na niektóre leki lub toksyny (w tym alkohol).
  • Czynniki autoimmunologiczne: stwardnienie rozsiane, odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko nowotworowi, zapalenie naczyń mózgowych.
  • Choroby metaboliczne: choroby tarczycy, hipoglikemia.
  • Choroby neurodegeneracyjne, przebiegające z utratą komórek nerwowych: zanik wieloukładowy (MSA), ataksja rdzeniowo-móżdżkowa (SCA).
  • Wrodzone (dziedziczne lub genetyczne) czynniki.

Dlaczego uszkodzenie struktury układu nerwowego wywołuje niezborność ruchów? W rdzeniu kręgowym przebiegają drogi przewodzące informacje z receptorów zlokalizowanych w mięśniach do móżdżku o ułożeniu poszczególnych części ciała. Do móżdżku docierają także wiadomości z kory mózgowej, gdzie powstaje zamiar wykonania ruchu, na przykład klaśnięcia. Funkcją móżdżku jest między innymi kontrola działania różnych grup mięśniowych, co pozwala na harmonijne przeprowadzenie zamierzonego ruchu. Zatem uszkodzenie jednej ze struktur zaburza całą pracę układu nerwowego.

Niezborność ruchów: jakie są objawy ataksji?

Ataksja, jeśli nie jest bardzo nasilona, bywa przez chorych lekceważona lub nierozpoznana. Niezgrabność ruchów, chwilowa utrata równowagi, zdarzają się każdemu. Często zdarza się zatem, że ataksję uświadamia pacjentowi dopiero lekarz neurolog. Inaczej wyrażona jest nasilona ataksja, na przykład po udarze, czy powodowana guzem. Problemy z poruszaniem się i wykonywaniem codziennych czynności są wtedy zauważalne dla chorych i ich otoczenia.

Chorzy z ataksją mogą mieć problem z uchwyceniem szklanki i napiciem się z niej wody, przeniesieniem talerza, zawiązaniem butów, zapięciem guzików. 

Objawy ataksji, czyli niezborności ruchów:

  • Trudności z utrzymaniem równowagi podczas stania.
  • Trudności z chodzeniem: chodzenie na szerokiej podstawie, chwiejny chód, zarzucanie lub upadanie na jedną stronę, brak możliwości chodzenia po prostej linii, upadki z powodu niestabilności.
  • Nieskoordynowane, niezdarne ruchy ręki.
  • Drżenie, które zwykle nasila się podczas sięgania po przedmiot.
  • Problemy z mową: niewyraźna, zamazana mowa.
  • Problemy ze wzrokiem: podwójne lub niewyraźne widzenie.
  • Zawroty głowy.

Niezborność ruchów: jak leczyć ataksję?

Leczenie ataksji polega na leczeniu jej przyczyny, czyli choroby podstawowej. Jeśli choroby tej nie można w żaden sposób wyleczyć, to stosuje się terapię zajęciową, fizjoterapię oraz terapię logopedyczną, które mogą poprawić funkcjonowanie oraz jakość życia chorych z ataksją. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.