Zamknij

Czy apatia może zwiastować demencję?

17.12.2020
Aktualizacja: 27.02.2021 09:14

Apatia może być wczesnym zwiastunem demencji na wiele lat przed pojawieniem się innych objawów – do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge (Wielka Brytania).

Apatia może zwiastować demencję
fot. Shutterstock

Obserwowali oni przez kilka lat ponad 600 osób, które genetycznie obciążone były wysokim ryzykiem pojawienia się otępienia (demencji) czołowo-skroniowej (FTD). Ta choroba jest bardzo często diagnozowana u osób stosunkowo młodych pomiędzy 45. a 65. rokiem życia.   

Połowa uczestników badania miała wadliwy gen, który przyczynia się do otępienia czołowo-skroniowego, druga połowa to byli krewni tych osób, u których jednak tej genetycznej zmiany nie wykryto. Uczestnicy badania zostali zrekrutowani przez Genetic Frontotemporal Dementia Initiative, grupę naukowców badający rodziny dotknięte FTD.

Uczestnicy badania byli obserwowani przez badaczy. Monitorowano ich stan zdrowia (m.in. robiono im skany mózgów, mierzono poziom apatii oraz robiono testy sprawdzające funkcje poznawcze, w tym ich pamięć).

– Na początku uczestnicy z mutacją genetyczną czuli się dobrze i nie mieli żadnych objawów choroby, jedynie wyższy poziom apatii niż ich zdrowi krewni – tłumaczył jeden z autorów badania Rogier Kievit, neurobiolog poznawczy z Uniwersytetu Cambridge.

Czym jest apatia?

Apatia to stan zmniejszonej wrażliwości na bodźce emocjonalne i fizyczne, któremu towarzyszy zmniejszona aktywność fizyczna i psychiczna, utrata zainteresowań, zmniejszenie liczby kontaktów społecznych, anhedonia (czyli niezdolność do odczuwania radości i przyjemności). Apatia jest częstym objawem towarzyszącym depresji, zaburzeniom nerwicowym oraz chorobom neurodegeneracyjnym. Może też być reakcją na silny uraz psychiczny.

Podczas badania naukowcy zaobserwowali, że z biegiem czasu apatia zwiększała się wśród osób, które miały wadliwy gen. Po jakimś czasie dołączały inne objawy, m.in. pogorszenie zdolności poznawczych. Te dolegliwości były bardziej dotkliwe u starszych uczestników badania. U osób, które nie miały wadliwego genu, takich symptomów nie zaobserwowano.

– Apatia postępuje znacznie szybciej u osób, o których wiemy, że są bardziej narażone na rozwój demencji czołowo-skroniowej, a to jest związane z większą atrofią mózgu – tłumaczył Rogier Kievit. I dodał: – Badania są bardzo obiecujące, ponieważ pozwalają przewidzieć wystąpienie demencji, ale trzeba pamiętać, że to dotyczy tylko osób z genetycznym czynnikiem ryzyka, a nie populacji ogólnej.

– Na skanach MRI widzieliśmy kurczenie się mózgu w obszarach, które wspierają motywację i inicjatywę, na wiele lat przed spodziewanym początkiem objawów demencji –  tłumaczyła Maura Malpetti, również autorka badania, neurobiolog poznawczy z Uniwersytu Cambridge.

Wczesne rozpoznanie demencji jest niezwykle ważne w jej leczeniu

Istnieje wiele postaci demencji, która jest ogólnym terminem określającym zbiór objawów spowodowanych zaburzeniami mózgu. Szacuje się, że na całym świecie na jakąś formę otępienia cierpi około 50 milionów ludzi. Czynnikiem ryzyka tej choroby są przede wszystkim: wiek, choroby współistniejące, np. miażdżyca, choroby serca, brak aktywności fizycznej.

Najczęstszą jest choroba Alzheimera – szacuje się, że ta choroba dotyka 50-60 proc. chorych z demencją, na drugim miejscu jest demencja naczyniowa – cierpi na nią około 20-30 proc. chorych z demencją, na trzecim demencja z ciałami Levy'ego (10-25 proc.), a na czwartym właśnie demencja skroniowo-czołowa (10-15 proc.).

Wszystkie choroby są wyniszczające, nieuleczalne i prowadzą do śmierci. Jednak wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie (zarówno farmakologiczne, jak i neurorehabilitacja) potrafią spowolnić rozwój choroby. Niestety wczesne rozpoznanie choroby (gdy jeszcze nie daje ona charakterystycznych objawów) stanowi wciąż wyzwanie dla medycyny. Wiele badań skupia się bezpośrednio na zrozumieniu, w jaki sposób demencja rozwija się we wczesnych stadiach, szukając pierwszych subtelnych objawów tej choroby.

Znalezienie wczesnych znaków ostrzegawczych demencji może oznaczać tylko jedno: więcej czasu, dla lekarzy i rodzin chorych, na leczenie oraz zorganizowanie niezbędnej pomocy, gdy choroba ujawni się w pełnej krasie.

Masz te objawy? Zgłoś się do lekarza

Pojawienie się apatii może być takim wczesnym zwiastunem demencji. Jeśli więc zauważyłeś u siebie lub bliskiej Ci osoby np. zmianę nastroju i zachowania, trudności w dokonywaniu trafnych osądów, lub impulsywność, skontaktuj się z lekarzem.

CZY WIESZ ŻE?

Ważne! Apatia może być również objawem innych chorób (depresji, schizofrenii etc.). Rozróżnienie tych chorób również stanowi wyzwanie dla medyków.

– Jest wiele powodów, dla których ktoś czuje się apatyczny… Ale lekarze muszą pamiętać o możliwości wystąpienia apatii zwiastującej demencję i zwiększającej ryzyko demencji, jeśli nie zostanie ona rozwiązana, zwłaszcza gdy ktoś ma demencję w rodzinie w wywiadzie – powiedziała Maura Malpetti.

Wyniki badań zostały opublikowane w "Alzheimer's & Dementia: The Journal of the Alzheimer's Association".

loader

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: ScienceAlert