Alzheimer to coś więcej niż starzenie się. Jak rozpoznać objawy choroby?

04.10.2018
Aktualizacja: 20.03.2019 09:34
Choroba Alzheimera
fot. Shutterstock

Choroba Alzheimera dotyka osób starszych, dlatego jej objawy są często mylone z naturalnymi procesami starzenia się. Tymczasem Alzheimer to postępująca choroba mózgu, której konsekwencje są znacznie poważniejsze niż zwykłego, naturalnego starzenia. Ważne, by umieć rozpoznać symptomy choroby i reagować wcześnie, by zahamować jej postęp i dać szansę chorym na w miarę normalne życie.

Choroba Alzheimera to postępująca choroba mózgu, która rozwija się na długo przed wystąpieniem pierwszych objawów. Pierwsze symptomy choroby są subtelne i niemal niezauważalne przez samych chorych i ich bliskich. Objawy mylone są z naturalnymi procesami starzenia, ponieważ choroba Alzheimera dotyka w zdecydowanej większości przypadków osoby w podeszłym wieku.

Szacuje się, że w grupie osób powyżej 80. roku życia, nawet co czwarta może chorować na Alzheimera. Im człowiek straszy, tym większe ryzyko występowania choroby.

Objawy choroby pierwszy raz opisał niemiecki lekarz psychiatra i neuropatolog, Alois Alzheimer. W 1906 roku na posiedzeniu Towarzystwa Neuropsychiatrii Południowo-Zachodnich Niemiec w Tybindze Alzheimer przedstawił przypadek „specyficznej choroby kory mózgowej” u swojej pacjentki. Jego odkrycie dało początek badaniom nad chorobą. Oficjalna nazwa choroby Alzheimera została jednak zatwierdzona dopiero w 1967 roku.

Jak odróżnić Alzheimera od naturalnego starzenia się?

Pierwsze objawy choroby Alzheimera są subtelne, dlatego sami chorzy i osoby z ich otoczenia nie podejrzewają poważnej choroby. Przyjmują zazwyczaj, że problemy z pamięcią, orientacją, planowaniem czy wysławianiem powodowane są naturalnymi procesami starzenia się. Tymczasem choroba wciąż się rozwija, objawy nasilają się, aż osoba chora nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Warto nauczyć się odróżniać objawy Alzheimera od naturalnego starzenia się. Pomaga to szybciej zorientować się, że bliska osoba może chorować, a szybsze rozpoznanie choroby daje szansę na zahamowanie jej rozwoju.  

KŁOPOTY Z PAMIĘCIĄ: chorzy na Alzheimera mają problemy z zapamiętywaniem sytuacji, które wydarzyły się niedawno. Zaczynają zapominać ważne daty, imiona i zdarzenia, które do tej pory wydawały się dla nich oczywiste.

Osoby starsze, które nie chorują na Alzheimera, również mogą mieć problemy z pamięcią. Są to jednak problemy przejściowe polegające na chwilowym zapominaniu imion lub zdarzeń i przypominaniu sobie tego później.

PROBLEMY Z WYSŁAWIANIEM SIĘ: osoby chore na Alzheimera mogą mieć problemy z uczestnictwem w rozmowie – mogą powtarzać ciągle te same zdania, a przede wszystkim nie nadążać za rozmówcą, gubić się w rozmowie, rozpoczynać zdania i nie kończyć ich, nie wiedząc, co chciało się powiedzieć. Charakterystyczne jest także dorabianie własnych historii, wymyślanie zastępczych słów, nazw przedmiotów.

Osoby zdrowe również mogą mieć problem ze znalezieniem właściwego słowa. Zdarza się to jednak rzadko i powodowane jest chwilowym zapamiętaniem, roztargnieniem. 

ZABURZENIA ORIENTACJI PRZESTRZENNEJ I ODBIORU OBRAZÓW: niektórzy chorzy na Alzheimera mają problemy z oceną odległości, czytaniem, określeniem kolorów, kontrastu między krawędziami przedmiotów. 

U osób bez zespołu otępiennego takie objawy mogą wskazywać na zaćmę lub inne problemy okulistyczne.

ODSTAWIANIE PRZEDMIOTÓW W INNE MIEJSCA: charakterystyczne dla chorych na Alzheimera jest odkładanie przedmiotów w nieodpowiednie dla nich miejsca. Nie są później w stanie ich znaleźć, a tym bardziej odtworzyć sekwencji swoich działań. Często też nie są w stanie uzasadnić, dlaczego położyli coś w dziwnym miejscu. Czasami chorzy mogą oskarżać innych o kradzież, takie zachowania pogłębiają się z czasem.

Zdrowy starzejący się człowiek również może odkładać przedmioty w inne miejsca, ale przeważnie jest w stanie je znaleźć po krótkim czasie.

PROBLEMY Z WŁAŚCIWĄ OCENĄ SYTUACJI I WARTOŚCIOWANIEM: chorzy na chorobę Alzheimera mają problem z podejmowaniem decyzji i osądem na podstawie konkretnych sytuacji czy danych. Z tego powodu często padają ofiarą naciągaczy i oszustów. Gdy choroba pogłębia się, chorzy przestają zwracać uwagę na własny wygląd, nie potrafią ocenić stanu swojej higieny i przestrzeni, w której żyją.

Zdrowym seniorom również zdarza się podejmować złe decyzje, ale przeważnie są oni w stanie ocenić, że było to niewłaściwe. Potrafią spojrzeć na sytuacje z innej perspektywy, wyciągają wnioski. 

WYCOFANIE Z ŻYCIA TOWARZYSKIEGO: osoby chore na Alzheimera powoli wycofują się z życia towarzyskiego, często nie chcą także opuszczać domu. Wynika to z faktu, że mają ogromne trudności z orientacją w terenie, zapamiętywaniem i dogadywaniem się z innymi ludźmi. Często również boją się, że coś złego może ich spotkać, bo nie są w stanie odpowiednio o siebie zadbać.

Osoby zdrowe rzadko czują potrzebę przebywania w samotności. Nawet gdy seniorzy czują się zmęczeni obecnością innych osób, to po pewnym czasie szukają kontaktu z otoczeniem. Wycofywanie się może być jednak sygnałem depresji.

KŁOPOTY Z ORIENTACJĄ PRZESTRZENNĄ I CZASOWĄ: chorzy na Alzheimera mają duże problemy w odnalezieniu się poza domem. Nagle zapominają drogi do mieszkania, gubią się w znanych sobie rejonach, nie potrafią wskazać, gdzie chcieli iść. Zatracają również poczucie czasu, mogą mylić pory roku, nie orientować się w dniach tygodnia, godzinach.

ZMIANY W ZACHOWANIU: charakterystyczna dla choroby Alzheimera jest zmiana zachowania. Bliscy zaczynają zauważać, że osoba chora zachowuje się w dziwny i nienaturalny dla niej sposób. Może stać się agresywna, wybuchowa, podejrzliwa. Należy jednak pamiętać, że symptomy nasilają się z czasem, a pewne cechy mogą przybierać na sile.

Na czym polega diagnozowanie choroby Alzheimera?

Diagnozowanie choroby Alzheimera nie jest proste, bo chorzy i ich rodziny nie rozpoznają objawów lub długo je bagatelizują. Podstawą jest rozpoznanie objawów i opisanie ich lekarzowi. Tu kluczową rolę odgrywa zazwyczaj rodzina, która obserwuje zmieniające się nawyki i zachowania osoby chorej.

Lekarz powinien mieć wiedzę na temat chorób psychicznych występujących w rodzinie i pewnych uwarunkowań genetycznych. Konieczne jest także wykluczenie chorób, które mogą udawać Alzheimera, w tym depresji, guzów mózgu. Przeprowadza się zatem badania obrazowe mózgu i testy z krwi, a także szereg testów neurologicznych, sprawności fizycznej oraz dotyczących funkcji poznawczych. 

Cała diagnostyka jest złożona i może potrwać nawet kilka tygodni. Ważne jest jednak szybkie rozpoznanie. Choć choroba Alzheimera nie jest uleczalna, to można spowolnić jej rozwój. Jeśli zostanie rozpoznana na wczesnym etapie, gdy objawy są subtelne i zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, to chory będzie miał możliwość normalnego, samodzielnego funkcjonowania przy wsparciu rodziny i psychologa, psychiatry.

ZOBACZ TAKŻE:

Źródło: zdrowie.pap.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk