Słuchaj
Damian Michałowski, Michał Korościel
Damian Michałowski, Michał Korościel
Marcin Sońta , Mateusz Ptaszyński
Justyna Dżbik, Kamil Nosel
Hubert Radzikowski
Redakcja Radia ZET
Sprawdź co graliśmy

Teraz gramy

Nadczynność tarczycy: gdy hormonów jest za dużo. Jak objawia się nadczynność?

25.05.2018 15:26

Nadczynność tarczycy występuje wtedy, gdy tarczyca wydziela nadmierną ilość hormonów. To stan wymagający leczenia ponieważ powoduje występowanie nieprzyjemnych objawów, takich jak: kołatanie serca, potliwość, nerwowość, wypadanie włosów i zaburzenia miesiączkowania. Nieleczona nadczynność tarczycy może prowadzić do niebezpiecznych powikłań, na przykład zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca i osteoporozy. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy nadczynności tarczycy.

Nadczynność tarczycy: gdy hormonów jest za dużo. Jak objawia się nadczynność? fot. Shutterstock

Nadczynność tarczycy to stan nadmiernego wydzielania hormonów przez tarczycę. Za nadmierną uważa się ilość większą niż potrzebuje organizm.

Tarczyca jest stosunkowo małym narządem zlokalizowanym u podstawy szyi. Odpowiada za wytwarzanie i uwalnianie: trijodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4) - hormonów wpływając na pracę całego organizmu poprzez regulowanie funkcji większości tkanek. Hormony produkowane przez tarczycę wpływają również na metabolizm i termogenezę, czyli produkcję ciepła.

Pracą tarczycy zawiaduje natomiast przysadka mózgowa za pośrednictwem uwalnianego przez nią hormonu tyreotropowego (TSH) pobudzającego tarczycę do produkcji hormonów T3 i T4. Tarczyca i przysadka pozostają we wzajemnej zależności (ujemne sprzężenie zwrotne). Na czym polega ta zależność? Podwyższone stężenie hormonów tarczycy powoduje zmniejszenie uwalniania TSH przez przysadkę, a niedobór tych hormonów zwiększa produkcję TSH, co z kolei pobudza tarczycę do większej produkcji T3 i T4.

Jakie są przyczyny nadczynności tarczycy?

Do najczęstszych przyczyn nadczynności tarczycy, czyli nadprodukcji hormonów tarczycy zalicza się:

  • Chorobę Graves-Basedowa - polegającą na obecności w organizmie przeciwciał przeciwko receptorowi dla TSH, powodujących jego nadmierną aktywację prowadzącą do wzmożonego wydzielania hormonów tarczycy.
  • Guzki tarczycy (wole guzkowe nadczynne - toksyczne, guz autonomiczny tarczycy) - guzki toksyczne powodują guzkowy rozrost tarczycy, co skutkuje jej nadczynnością.

Wśród rzadszych przyczyn nadczynności tarczycy wymienia się m.in. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy, a także guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH.

Jakie są objawy nadczynności tarczycy?

Zakres objawów może być różny u poszczególnych osób. Objawów może być dużo i mogą współwystępować. Zdarza się również, że objawy nadczynności są słabiej wyrażone - dotyczy to zazwyczaj osób starszych, u których może dominować osłabienie i zaburzenie rytmu serca (migotanie przedsionków).

Objawy nadczynności tarczycy:

  • zmniejszenie masy ciała przy prawidłowym lub zwiększonym łaknieniu;
  • nietolerancja ciepła;
  • wzmożona potliwość;
  • nerwowość;
  • częstsze oddawanie stolca i/lub biegunka;
  • wypadanie włosów;
  • objawy oczne – wytrzeszcz, podwójne widzenie, obrzęk i zaczerwienienie powiek lub spojówek (typowe dla choroby Gravesa i Basedowa);
  • zaburzenia miesiączkowania;
  • kołatania serca;
  • drżenie rąk;
  • nadpobudliwość.
"

Występowanie objawów sugerujących nadczynność tarczycy należy konsultować z lekarzem. Badaniem zlecanym w pierwszej kolejności jest oznaczenie stężenia TSH w surowicy krwi. Takie badanie może zlecić lekarz rodzinny. "

Jak rozpoznaje się nadczynność tarczycy?

Podstawą rozpoznania nadczynności tarczycy jest wykonanie badań hormonalnych - przede wszystkim oceny stężenia TSH we krwi. Jeśli uzyskany wynik będzie nieprawidłowy, zleca się dodatkowo pomiar stężenia wolnych hormonów tarczycy (FT4 i/lub FT3).

  • Uwaga! Nadczynność tarczycy rozpoznaje się, gdy obniżonemu stężeniu TSH towarzyszy podwyższone stężenie FT4 i/lub FT3 w surowicy krwi.

Rozpoznanie nadczynności tarczycy nie kończy sprawy. Konieczne jest bowiem znalezienie czynnika odpowiedzialnego za nadmierną produkcję hormonów. Ustalenie przyczyny nadczynności jest kluczowe przy podejmowaniu decyzji o sposobie leczenia.

  • USG tarczycy: w badaniu można stwierdzić obniżoną echogeniczność, co ma miejsce w przypadku choroby Gravesa i Basedowa. USG wykonane w przypadku występowania wola guzkowego może również wykryć zmiany ogniskowe w tarczycy.
  • Przeciwciała przeciwtarczycowe w surowicy, a zwłaszcza przeciwciała przeciwko receptorowi TSH (anty-TSHR): podwyższone stężenie anty-TSHR jest charakterystyczne dla choroby Gravesa i Basedowa.
  • Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BACC) tarczycy: wykonywana jest w  przypadku stwierdzenia zmian ogniskowych tarczycy.

Jak leczyć nadczynność tarczycy?

Wybór metody leczenia nadczynności zależy zazwyczaj od przyczyny, która ja wywołała, a także stopnia nasilenia, wieku pacjenta i współistniejących chorób. Schemat leczenia może obejmować:

Stosowanie leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków), które hamują produkcję hormonów w tarczycy. Ich działanie ujawnia się po ok. 2–4 tygodniach stosowania. Lekarz indywidualnie ustala dawkę leku. Taką formę leczenia stosuje się również wówczas, gdy planuje się leczenie inną metodą - operacyjną lub jodem promieniotwórczym.

Leczenie radioizotopem jodu - doustne, jednorazowe podanie jodu promieniotwórczego ma na celu uszkodzenie komórek tarczycy, które aktywnie wychwytują jod z krwi. Po leczeniu jodu promieniotwórczego rozwija się niedoczynność tarczycy, co traktuje się jako efekt skutecznego leczenia. Tej formy leczenia nie wolno zastosować u kobiet w ciąży i w trakcie karmienia piersią.

Leczenie chirurgiczne nastawione jest na eliminację nieprawidłowej tkanki tarczycowej. Taka forma leczenia jest wskazana w przypadku podejrzenia lub rozpoznania raka tarczycy, w tym również współistniejącego z nadczynnością. Jest to również metoda stosowana u chorych z dużym wolem uciskającym tchawicę. Po operacji tarczycy występuje niedoczynność, która wymaga stałego leczenia.

"

Możliwość całkowitego wyleczenia zależy głównie od przyczyny, która wywołała nadczynność tarczycy. Po leczeniu jodem promieniotwórczym lub po operacji usunięcia tarczycy często występuje niedoczynność tarczycy, która również wymaga stałego leczenia. "

Nadczynności tarczycy nie wolno lekceważyć. Nieleczona nadczynność może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca, osteoporozy lub niebezpiecznego dla życia przełomu tarczycowego.

Nadczynność tarczycy w ciąży jest groźna zarówno dla matki, jak i płodu. Kobieta ciężarna z nadczynnością powinna być pod stałą opieką endokrynologa.

Źródło: endokrynologia.mp.pl; endokrynologia.net

________

zdrowie.radiozet.pl/nk

Oceń